KHEMAH MINA: Panduan Penginapan, Tandas, Ruang Makan dan Pergerakan Jemaah Haji

Mina ialah kawasan lembah di timur Mekah yang menjadi salah satu lokasi utama ibadah haji. Kawasan ini termasuk dalam Masyair, iaitu rangkaian tempat ibadah haji yang turut merangkumi Arafah dan Muzdalifah.

Mina terkenal sebagai kawasan perkhemahan berskala besar yang menempatkan jemaah dari pelbagai negara. Deretan khemah putih memenuhi kawasan lembah dan sebahagian cerun di sekitarnya.

Kawasan ini mempunyai jalan raya, laluan pejalan kaki dan kemudahan sokongan. Antaranya ialah Kompleks Jamarat, Masjid al-Khaif, pusat rawatan dan kemudahan keselamatan.

Menurut portal pemetaan Balady Arab Saudi, kawasan bandar khemah Mina meliputi kira-kira 2.5 juta meter persegi. Kawasan khemah ini dibina untuk menempatkan jemaah yang sangat ramai ketika musim haji.

Mengapa Jemaah Perlu Bermalam di Khemah Mina?

Mabit atau bermalam di Mina ialah sebahagian daripada ibadah haji pada hari-hari tasyrik. Jemaah juga melontar jamrah pada hari-hari yang telah ditentukan.

Oleh itu, khemah Mina menjadi tempat jemaah berehat sebelum dan selepas melaksanakan kedua-dua ibadah ini.

Waktu dan syarat bermalam diterangkan dalam artikel Mabit di Muzdalifah dan Mina. Artikel tersebut menerangkan ketetapan hukum mengikut panduan haji yang digunakan oleh jemaah Malaysia.

Tempoh jemaah berada di khemah Mina bergantung pada jadual haji dan pilihan nafar, iaitu hari jemaah meninggalkan Mina. Kebanyakan jemaah Malaysia mengikut jadual pergerakan yang diselaraskan oleh Tabung Haji atau PJH.

Pada 10 Zulhijjah, jemaah lazimnya bergerak dari Muzdalifah ke Mina atau terus ke kawasan melontar. Mereka kemudian meneruskan ibadah mengikut susunan yang ditetapkan.

Jadual ini ialah gambaran umum. Perjalanan sebenar bergantung pada aturan Tabung Haji atau PJH, termasuk tempat penginapan pada 8 Zulhijjah.

Adakah Semua Jemaah Bermalam di Khemah Mina pada 8 Zulhijjah?

Tidak semua jemaah bermalam di Mina pada 8 Zulhijjah. Susunan pengangkutan jemaah Malaysia boleh berbeza daripada perjalanan haji yang lazim diterangkan dalam kitab. Ada kumpulan yang dibawa terus ke khemah Arafah mengikut pelan perjalanan Tabung Haji atau PJH.

Pergerakan dan pilihan penginapan pada hari itu dihuraikan dalam artikel 8 Zulhijjah (Hari Tarwiyah).

Pilihan hari keluar dari Mina pula dihuraikan dalam artikel Nafar Awal atau Nafar Thani.

Khemah di Mina merupakan struktur penginapan yang disediakan khusus untuk musim haji. Kebanyakan khemah menggunakan bahan tahan api dan mempunyai sistem peredaran udara serta penyejukan.

Khemah disusun dalam beberapa kumpulan. Setiap kumpulan mempunyai pintu masuk dan kemudahan bersama. Nombor dan papan tanda membantu jemaah mengenal pasti lokasi masing-masing.

Keadaan di dalam khemah bergantung pada bilangan penghuni dan kemudahan yang ditempah oleh Tabung Haji atau PJH. Oleh itu, gambar sebuah khemah tidak semestinya mewakili keadaan semua khemah di Mina.

Adakah Khemah Mina Selesa?

Keselesaan khemah Mina bergantung pada jumlah penghuni, sistem penyejukan dan ruang yang diberikan. Jemaah juga perlu sedar bahawa suasana berkhemah berbeza daripada menginap di hotel.

Pada waktu rehat, suasana khemah mungkin agak padat kerana ramai jemaah berada di dalamnya pada masa yang sama. Bunyi perbualan, pergerakan keluar masuk dan aktiviti petugas juga merupakan sebahagian daripada suasana biasa.

Keselesaan dapat ditingkatkan melalui kerjasama penghuni dalam menjaga ruang masing-masing. Sikap bertolak ansur amat penting kerana semua jemaah berkongsi kemudahan yang sama.

Ruang tidur merupakan perkara pertama yang perlu dikenal pasti apabila tiba di khemah. Setiap jemaah biasanya diberikan tempat mengikut susunan yang ditetapkan oleh pihak pengurusan.

Bagi musim haji 1447 Hijrah bersamaan 2026 Masihi, Tabung Haji mengumumkan penyediaan katil sofa individu di kawasan Masyair. Penambahbaikan turut melibatkan ruang penyimpanan barang dan kemudahan pengecasan telefon.

Walau bagaimanapun, kemudahan yang diterima bergantung pada khemah yang diberikan kepada anda. Jemaah tidak sepatutnya menganggap setiap khemah mempunyai saiz katil atau keluasan ruang yang sama.

Cara Menyusun Barang di Ruang Tidur Khemah Mina

Gunakan ruang yang ditetapkan tanpa mengambil kawasan jemaah lain. Susun beg di bahagian yang dibenarkan supaya laluan kekal lapang.

Barang yang kerap digunakan boleh disimpan dalam beg kecil berhampiran tempat tidur. Pakaian gantian dan barang yang kurang diperlukan pula boleh disimpan di ruang yang lebih sesuai.

Elakkan mengeluarkan semua barang sekali gus kerana ruang khemah digunakan secara bersama. Susunan yang ringkas juga memudahkan jemaah bersiap apabila tiba waktu bergerak.

Menjaga Keselesaan Penghuni Khemah Mina

Jemaah datang daripada pelbagai latar belakang dan mempunyai keadaan kesihatan yang berbeza. Ada yang memerlukan rehat lebih lama selepas berjalan atau melaksanakan ibadah.

Bercakap dengan suara perlahan, terutama pada waktu tidur. Elakkan perbualan telefon yang kuat serta penggunaan lampu yang boleh mengganggu penghuni lain.

Jika perlu membuat panggilan panjang, gunakan kawasan yang dibenarkan di luar ruang tidur. Pastikan pergerakan tersebut tidak menghalang laluan atau mengganggu jemaah lain.

Cuaca panas ialah antara cabaran utama di Mina. Oleh itu, sistem penyejukan penting supaya jemaah dapat berehat dengan selesa.

Khemah Mina menggunakan kemudahan penyejukan yang berbeza mengikut jenis khemah. Sesetengah kawasan mempunyai penyaman udara, manakala kawasan lain menggunakan sistem penyejukan udara yang berlainan.

Pada musim haji 2026, Tabung Haji turut melaporkan usaha menambah baik sistem penyaman udara di khemah jemaahnya. Usaha ini bertujuan supaya jemaah lebih selesa semasa berada di Masyair.

Jika Khemah Mina Terasa Terlalu Panas

Maklumkan masalah tersebut kepada petugas yang menjaga khemah. Jangan mengubah kedudukan peralatan elektrik atau membuka panel kawalan tanpa kebenaran.

Minum air secara berkala dan gunakan pakaian yang sesuai dengan keadaan ihram. Rehat secukupnya sebelum melakukan perjalanan yang memerlukan tenaga.

Jika mengalami pening, loya, lemah atau sakit kepala ketika cuaca panas, dapatkan bantuan petugas kesihatan. Keliru, pengsan atau tidak sedarkan diri ialah tanda kecemasan yang memerlukan rawatan segera.

Kemudahan tandas ialah antara perkara yang paling kerap dibimbangi oleh bakal jemaah. Kebimbangan ini dapat difahami kerana setiap kawasan khemah digunakan oleh ramai orang dalam tempoh yang sama.

Tandas dan tempat mengambil wuduk disediakan di kawasan yang ditetapkan oleh pengurusan. Sesetengahnya terletak berhampiran khemah, manakala yang lain memerlukan jemaah berjalan ke blok kemudahan bersama.

Penambahbaikan Tandas Khemah Mina untuk Musim Haji 2026

Menurut laporan Bernama pada 16 Mei 2026, Tabung Haji menambah tandas bagi jemaah Malaysia di Mina. Jumlahnya meningkat daripada kira-kira 100 kepada sekitar 600 unit. Penambahan tersebut bertujuan mengurangkan kesesakan dan meningkatkan keselesaan sepanjang jemaah berada di Masyair.

Bagi keseluruhan Mina pula, pihak berkuasa Arab Saudi melaporkan penambahan tandas dan kemudahan kebersihan. Angka bagi keseluruhan Mina tidak boleh disamakan dengan jumlah tandas untuk jemaah Malaysia.

Bilakah Tandas Biasanya Lebih Sesak?

Permintaan terhadap tandas boleh meningkat sebelum waktu solat dan ketika jemaah bersiap untuk bergerak. Kesesakan juga boleh berlaku selepas kumpulan besar pulang dari Jamarat.

Jemaah digalakkan menggunakan tandas lebih awal apabila berpeluang. Cara ini mengelakkan jemaah tergesa-gesa apabila pengumuman pergerakan dibuat.

Adab Menggunakan Tandas Bersama

Gunakan air secara berjimat dan pastikan ruang tandas bersih selepas digunakan. Buang tisu serta bahan kebersihan ke dalam tong yang disediakan.

Jangan membuang tuala wanita atau barang yang boleh menyumbat saluran ke dalam mangkuk tandas. Jika terdapat kebocoran atau kerosakan, maklumkan kepada petugas supaya kerosakan itu dapat dibaiki.

Jemaah warga emas mungkin memerlukan masa yang lebih panjang untuk menggunakan tandas. Berikan ruang dan bantuan tanpa menjejaskan maruah dan ruang peribadi mereka.

Makanan jemaah di khemah Mina lazimnya diuruskan oleh penyedia perkhidmatan yang dilantik bagi kawasan khemah tersebut. Cara makanan disediakan dan diagihkan bergantung pada pihak pengurusan dan kemudahan setiap kawasan.

Sesetengah kawasan khemah mengagihkan hidangan terus kepada penghuni khemah. Ada juga kawasan yang mempunyai ruang sajian atau tempat makan khusus mengikut reka bentuk kemudahan.

Tanya petugas tentang waktu dan cara mengambil makanan sebaik tiba. Maklumat ini penting supaya agihan berjalan teratur dan tidak mengganggu laluan.

Adakah Ruang Makan di Mina Seperti Kafeteria?

Tidak semua kawasan khemah mempunyai dewan makan yang berasingan. Ada kawasan yang menyediakan ruang makan khusus, manakala jemaah di kawasan lain mungkin makan di tempat rehat masing-masing.

Bagi musim haji 2026, syarikat Kidana di Arab Saudi melaporkan projek penginapan baharu di Mina. Projek ini turut mempunyai dewan makan dan kawasan terbuka. Kemudahan ini hanya ada dalam projek tertentu dan tidak bermaksud semua khemah sama.

Makanan Jemaah Malaysia

Tabung Haji turut menambah baik penyediaan makanan bagi musim haji 2026. Antaranya ialah penggunaan bekas sajian tiga ruang untuk mengasingkan nasi, lauk berprotein dan sayur-sayuran.

Menurut laporan Bernama pada 18 Mei 2026, Tabung Haji menyediakan 52 pilihan menu bagi seluruh perkhidmatan makanan musim tersebut. Jumlah ini merujuk kepada perkhidmatan makanan haji secara keseluruhan dan tidak bermaksud semua menu dihidangkan di khemah Mina.

Perkara yang Perlu Dijaga Ketika Makan

Ambil makanan mengikut arahan dan elakkan menyimpan makanan yang mudah rosak terlalu lama. Makanan yang terdedah kepada suhu panas boleh menjadi tidak selamat untuk dimakan.

Jemaah yang mempunyai alahan makanan atau keperluan diet tertentu perlu memaklumkannya kepada Tabung Haji atau PJH lebih awal. Pilihan makanan khas mungkin terhad ketika di Mina.

Sediakan sedikit makanan ringan yang sesuai jika dibenarkan oleh pihak pengurusan. Elakkan membawa bekalan berlebihan sehingga mengambil ruang tidur atau mengganggu penghuni lain.

Cara makanan diagihkan di Arafah dan Mina diterangkan secara khusus dalam artikel Makanan Jemaah Haji di Arafah dan Mina.

Bekalan air minuman merupakan keperluan penting sepanjang berada di Mina. Jemaah perlu mengetahui lokasi agihan air serta kemudahan yang disediakan di kawasan khemah masing-masing.

Bawa botol air bersaiz sederhana yang mudah dibersihkan dan diisi semula. Jangan bergantung sepenuhnya pada satu bekalan air ketika keluar untuk melontar.

Minum air dengan kerap walaupun tidak berasa dahaga. Bagi jemaah yang mempunyai masalah jantung atau buah pinggang, ikut nasihat doktor tentang jumlah air yang boleh diminum.

Telefon digunakan untuk berhubung dengan petugas serta menyimpan maklumat khemah. Telefon juga membantu jemaah mendapatkan maklumat apabila berlaku perubahan jadual.

Tabung Haji melaporkan penambahan kemudahan pengecasan telefon di kawasan khemah jemaah bagi musim 2026. Walau bagaimanapun, jemaah masih perlu membawa kabel serta pengecas sendiri yang sesuai.

Elakkan penggunaan sambungan elektrik yang tidak dibenarkan. Jangan mengecas telefon di atas bahan mudah terbakar atau menggunakan kabel yang rosak.

Bateri mudah alih boleh membantu ketika berada jauh dari khemah. Gunakan bateri mudah alih dengan selamat dan patuhi peraturan pengurusan serta syarikat penerbangan.

Sepanjang berada di khemah Mina, jemaah mempunyai masa untuk solat, berzikir dan membaca al-Quran. Aktiviti bimbingan juga boleh diadakan mengikut susunan petugas.

Sesetengah kawasan khemah menyediakan ruang solat berjemaah di dalam khemah atau di ruang yang ditetapkan. Jemaah perlu menjaga laluan supaya aktiviti solat tidak menghalang pergerakan.

Masjid al-Khaif ialah antara mercu tanda terkenal di Mina. Namun, jemaah tidak semestinya perlu berjalan ke masjid ini kerana kedudukan khemah dan laluan setiap maktab berbeza.

Jemaah boleh menunaikan solat di tempat yang dibenarkan mengikut panduan pembimbing ibadah. Utamakan kesihatan dan arahan pengurusan daripada aktiviti tambahan yang memerlukan perjalanan jauh.

Antara cabaran utama di Mina ialah mengenal pasti khemah sendiri. Banyak kawasan mempunyai rupa yang hampir sama dan mudah mengelirukan jemaah yang baru tiba.

Setiap jemaah perlu mengetahui maklumat khemah yang diberikan oleh Tabung Haji atau PJH. Nombor maktab, nombor khemah dan tanda kawasan menjadi rujukan utama.

Bilakah Jemaah Mendapat Nombor Maktab dan Khemah Mina?

Maklumat khemah biasanya diberitahu dalam taklimat atau pengumuman petugas sebelum jemaah bergerak ke Masyair. Jemaah perlu merujuk kepada petugas Tabung Haji atau PJH untuk mendapatkan nombor dan lokasi yang telah disahkan.

Pada musim haji 2026, aplikasi THhujjaj menyediakan maklumat lokasi penting dan peta untuk membantu jemaah di Mekah, Madinah dan Masyair. Semak versi dan fungsi aplikasi pada musim anda kerana paparan serta capaian maklumatnya boleh berubah.

Jangan jadikan gambar pelan maktab tahun lalu milik rakan sebagai panduan sebenar. Nombor khemah yang pernah digunakan belum tentu merujuk kepada tempat yang sama pada musim haji berikutnya.

Pastikan nombor telefon petugas turut disimpan secara bertulis. Telefon mungkin kehabisan bateri ketika jemaah paling memerlukan bantuan.

Maksud nombor maktab dan zon khemah diterangkan dalam artikel Maktab Haji. Fungsi kad pengenalan jemaah pula ada dalam artikel Kad Nusuk Haji.

Lakukan beberapa semakan ringkas sebaik turun dari bas atau tiba di kawasan penginapan. Cara ini mengurangkan risiko keliru apabila perlu keluar semula pada waktu malam.

1. Kekal Bersama Kumpulan Maktab

Ikut ketua kumpulan atau petugas yang membawa rombongan ke kawasan khemah. Jangan meninggalkan kumpulan hanya kerana ternampak deretan khemah yang seakan-akan sama dengan gambar dalam telefon.

2. Semak Nombor pada Pintu Khemah

Bandingkan nombor khemah yang tertera dengan maklumat khemah anda. Jika nombor tidak sepadan, dapatkan pengesahan petugas sebelum meletakkan beg atau memilih ruang tidur.

3. Kenal Pasti Zon, Warna dan Lorong

Lihat papan tanda di pintu masuk serta persimpangan yang berdekatan. Catat nombor lorong atau nama kawasan yang boleh membantu ketika pulang.

4. Ambil Foto Penanda yang Jelas

Ambil gambar nombor khemah, pintu masuk dan papan tanda di hujung lorong. Pastikan gambar dapat dibaca tanpa perlu meneka nombor atau arah anak panah.

5. Simpan Pin Lokasi Khemah Sebenar

Buka aplikasi peta dan tandakan kedudukan pintu yang sedang anda gunakan. Namakan penanda itu Khemah Mina Saya bersama nombor maktab dan khemah.

6. Cari Kemudahan Terdekat Sebelum Berehat

Tanya petugas lokasi tandas, tempat mendapatkan air minuman dan pintu kecemasan. Kenal pasti juga ruang bertemu semula jika anda terpisah daripada pasangan atau kumpulan.

Papan tanda di Mina membantu jemaah bergerak antara kawasan penginapan dengan laluan utama. Ada tanda yang menunjukkan zon, nombor khemah, arah ke Jamarat dan laluan keluar dari kompleks.

Panduan Haji Edisi Jemaah Haji Malaysia turut menunjukkan contoh membaca papan tanda zon selepas keluar dari Jamarat. Dalam gambar contoh itu, jemaah diminta mengikut tanda zon penginapan dahulu sebelum mencari tanda khemah yang lebih khusus.

Empat Perkara pada Papan Tanda

1. Nama atau nombor zon. Pastikan zon itu sama dengan zon dalam maklumat khemah anda.
2. Arah anak panah. Ikut laluan yang dibenarkan, bukan jalan yang kelihatan paling dekat.
3. Nombor khemah atau kawasan. Semak semula apabila melalui setiap persimpangan.
4. Tanda masuk dan keluar. Pintu yang digunakan ketika pergi mungkin berbeza daripada pintu pulang.

Contoh nombor dalam buku panduan hanyalah contoh. Nombor itu tidak boleh digunakan sebagai nombor maktab sebenar bagi musim 2027.

Pergerakan dari khemah Mina ke Kompleks Jamarat memerlukan perancangan yang rapi. Jemaah dari pelbagai negara menuju ke kawasan melontar mengikut waktu yang ditetapkan.

Laluan pejalan kaki disediakan untuk mengurus pergerakan jemaah yang sangat ramai. Pihak berkuasa Arab Saudi juga mengawal pintu masuk, arah perjalanan dan penggunaan kemudahan Jamarat.

Pada musim haji 2026, Kementerian Dalam Negeri Arab Saudi menekankan kepentingan mematuhi jadual melontar. Arahan tersebut bertujuan mengurangkan risiko kesesakan dan memastikan pergerakan lebih selamat.

Aliran Pergerakan dari Khemah Mina

1. Bersedia di Khemah

Berkumpul pada waktu yang diumumkan oleh petugas. Semak kad pengenalan, bekalan air dan kasut sebelum keluar.

2. Bergerak ke Pintu yang Ditetapkan

Gunakan pintu keluar yang diarahkan oleh petugas. Jangan mengambil laluan lain hanya kerana kelihatan lebih dekat.

3. Mengikut Laluan Pejalan Kaki

Berjalan bersama kumpulan dan patuhi papan tanda. Elakkan berhenti secara mengejut di tengah laluan yang sesak.

4. Melaksanakan Lontaran Jamrah

Tunaikan lontaran mengikut aturan hari dan panduan pembimbing ibadah. Panduan hukum dan bilangan lontaran ada dalam artikel Melontar Jamrah.

5. Kembali ke Kawasan Khemah

Ikut laluan keluar yang diarahkan selepas selesai melontar. Laluan pulang mungkin tidak sama dengan laluan ketika datang.

Waktu melontar dan tingkat Jamarat dihuraikan dalam artikel Jadual Melontar Jamrah dan Jambatan Jamrah.

Jarak dari khemah Mina ke Kompleks Jamarat bergantung pada lokasi sebenar khemah dan laluan yang dibuka. Sesetengah jemaah ditempatkan dekat dengan Kompleks Jamarat, manakala yang lain berada lebih jauh.

Nota Kursus Asas Haji Tabung Haji musim 1447 Hijrah memberikan satu contoh. Jarak dari khemah di Mina Muaisim ke tempat melontar ialah 3.5 km sehala. Jumlahnya sekitar 7 km pergi balik dan jemaah perlu berjalan kaki.

Laluan dari Muaisim mungkin melalui terowong yang dikawal mengikut arah, jadi jangan berjalan bertentangan dengan arah orang ramai. Mulakan latihan berjalan sekurang-kurangnya sebulan sebelum berangkat.

Jarak pada peta juga tidak semestinya sama dengan perjalanan sebenar ketika musim haji. Laluan mungkin perlu melalui jejantas, lorong khas atau kawasan kawalan keselamatan.

Oleh itu, tiada satu angka jarak atau masa berjalan yang tepat bagi semua khemah Mina. Jemaah perlu menggunakan lokasi khemah sendiri sebagai titik mula.

Cara Mengetahui Laluan Sebenar

Minta petugas menunjukkan pintu keluar dan laluan kumpulan sebelum hari melontar. Jika terdapat pelan kawasan rasmi, simpan gambar atau salinannya dalam telefon.

Perhatikan sama ada laluan melibatkan tangga, laluan landai atau perubahan aras. Maklumat ini penting bagi jemaah warga emas dan mereka yang mempunyai masalah pergerakan.

Jangan ikut jalan pintas yang dicadangkan oleh aplikasi peta tanpa pengesahan petugas. Aplikasi peta biasa mungkin tidak mengambil kira sekatan pergerakan ketika musim haji.

Anggaran jarak antara lokasi Masyair ada dalam artikel Jarak dan Masa Perjalanan Masyair.

Perjalanan antara Arafah, Muzdalifah dan Mina diuruskan melalui sistem pengangkutan yang ditetapkan. Perjalanan ini boleh melibatkan bas, kereta api Masyair atau berjalan kaki.

Jenis pengangkutan bergantung pada lokasi khemah dan pelan pengangkutan Tabung Haji atau PJH. Tidak semua jemaah boleh menggunakan perkhidmatan yang sama.

Kereta api Masyair mempunyai stesen yang menghubungkan kawasan utama ibadah haji. Jemaah hanya boleh menaikinya jika mempunyai tiket dan mengikut kumpulan serta arahan petugas.

Apakah yang Perlu Diketahui Sebelum Menaiki Bas?

Semak nombor kumpulan dan tempat berkumpul sebelum pergerakan bermula. Pastikan dokumen pengenalan serta ubat penting berada bersama anda.

Jadual bas boleh berubah kerana kepadatan lalu lintas atau arahan pihak berkuasa. Bersedia lebih awal tetapi jangan bergerak ke tempat menaiki bas tanpa arahan.

Jika tertinggal bas, jangan cuba mendapatkan kenderaan sendiri secara tergesa-gesa. Hubungi petugas supaya perjalanan susulan dapat diuruskan dengan selamat.

Sistem bas dan kereta api Masyair diterangkan dalam artikel Pengangkutan Haji di Masyair.

Keadaan di Mina berubah mengikut waktu dan aktiviti jemaah. Pada waktu tertentu kawasan khemah terasa tenang, manakala pada waktu lain kawasan ini dipenuhi pergerakan orang ramai.

Pada 28 Mei 2026, Bernama melaporkan suhu di Mina melepasi 40°C ketika jemaah Malaysia menuju ke Kompleks Jamarat. Kebanyakan jemaah membawa payung, botol air dan tuala basah, manakala petugas Tabung Haji menasihatkan mereka supaya tidak berjalan terlalu laju.

Kenali tanda keletihan haba dan strok haba, iaitu keadaan bahaya apabila badan terlalu panas. Rawat kaki yang melecet dengan segera kerana luka kecil mudah bertambah buruk apabila jemaah berjalan berulang kali.

Pada waktu siang, jemaah mungkin berehat selepas aktiviti ibadah atau bersiap untuk melontar. Cuaca panas juga menyebabkan lebih ramai jemaah berada di ruang berhawa dingin.

Pada waktu malam, ramai jemaah kembali ke khemah untuk berehat dan bermalam. Laluan tandas serta pintu keluar masih digunakan, jadi jemaah perlu menjaga suasana supaya penghuni lain tidak terganggu.

Mengurus Masa Rehat

Rehat yang mencukupi membantu jemaah mengekalkan tenaga sepanjang hari-hari tasyrik. Elakkan aktiviti yang tidak perlu apabila badan sudah terlalu letih.

Jemaah tidak perlu membandingkan kemampuan fizikal sendiri dengan orang lain. Keutamaan ialah melaksanakan ibadah yang dituntut dengan selamat dan teratur.

Kehidupan di khemah Mina boleh menjadi lebih mencabar bagi jemaah yang sukar berjalan. Pergerakan ke tandas, perjalanan melontar dan keadaan ruang tidur perlu diberi perhatian.

Jemaah yang mempunyai masalah lutut, jantung, pernafasan atau penyakit jangka panjang disarankan memaklumkan keadaan mereka kepada petugas. Maklumat ini membantu petugas menyediakan bantuan yang sesuai.

Kedudukan Tempat Tidur di Khemah Mina

Jika sukar bangun atau berjalan, maklumkan kepada petugas semasa ruang tidur dibahagikan. Permintaan untuk tempat yang lebih mudah dicapai tertakluk kepada ruang dan susunan penginapan.

Jangan mengubah kedudukan katil atau peralatan sendiri tanpa kebenaran. Perubahan yang tidak sesuai boleh mengganggu laluan dan susunan penghuni lain.

Pengurusan Ubat

Simpan ubat harian dalam beg kecil yang mudah dicapai. Tandakan nama ubat dan waktu makan ubat dengan jelas supaya jadual rawatan tidak terganggu.

Jangan berkongsi ubat dengan jemaah lain walaupun mereka mengalami gejala yang kelihatan sama. Dapatkan nasihat petugas kesihatan apabila berlaku masalah.

Jika Tidak Mampu Berjalan untuk Melontar

Maklumkan keadaan kesihatan kepada petugas dan pembimbing ibadah. Mereka boleh membantu menentukan penyelesaian yang sesuai mengikut hukum dan kemampuan sebenar jemaah.

Melontar secara wakil mempunyai syarat tertentu dan tidak boleh dibuat sesuka hati. Syaratnya diterangkan dalam artikel Melontar Jamrah.

Barang yang dibawa sebaiknya ringkas dan mempunyai kegunaan yang jelas. Ruang khemah terhad dan jemaah mungkin perlu mengangkat beg ketika berpindah lokasi.

Sediakan beg khusus untuk kegunaan di Masyair mengikut had yang ditetapkan oleh Tabung Haji atau PJH. Jangan membawa semua barang dari hotel jika tidak diperlukan.

Jumlah barang perlu disesuaikan dengan tempoh berada di Masyair. Semak senarai kelengkapan dan had beg yang dikeluarkan bagi musim haji anda.

Senarai yang lebih khusus ada dalam artikel Keperluan Jemaah Lelaki Ketika Haji atau Keperluan Jemaah Wanita Ketika Haji. Kedua-dua panduan tersebut menerangkan keperluan mengikut situasi sebenar.

Keselamatan di khemah Mina bergantung pada kemudahan yang disediakan dan disiplin penghuni. Keadaan yang padat memerlukan kerjasama semua jemaah.

Maklumkan kepada petugas dengan segera jika terhidu bau hangit atau ternampak asap.

Peralatan keselamatan dan laluan kecemasan disediakan di kawasan khemah. Kenal pasti pintu keluar kecemasan dan patuhi arahan yang dipaparkan.

Jangan Menghalang Laluan

Jangan letak beg, kasut atau barang peribadi di pintu dan di tengah lorong. Laluan yang lapang memudahkan pergerakan penghuni serta pasukan kecemasan.

Jangan Mengubah Peralatan Elektrik

Elakkan pengecas rosak, peralatan elektrik yang menggunakan kuasa tinggi dan sambungan yang tidak dibenarkan. Jika wayar elektrik atau penyaman udara rosak, hubungi petugas.

Jangan Keluar Bersendirian Tanpa Keperluan

Khemah yang hampir serupa mudah menyebabkan jemaah kehilangan arah. Jika perlu keluar, maklumkan kepada teman dan bawa maklumat khemah.

Jaga Privasi Penghuni

Elakkan merakam gambar atau video yang memperlihatkan penghuni sedang tidur, menukar pakaian atau berehat. Hormati ruang peribadi kerana khemah merupakan tempat penginapan bersama.

Simpan Barang Berharga

Simpan telefon, wang dan dokumen penting dalam beg yang selamat. Jangan meninggalkan barang berharga tanpa pengawasan ketika pergi ke tandas atau keluar melontar.

Langkah berjaga-jaga lain di Tanah Suci ada dalam artikel Keselamatan di Mekah.

Beberapa kesilapan kecil boleh menyukarkan jemaah kembali ke khemah. Kebanyakannya dapat dielakkan dengan catatan lokasi yang baik dan disiplin mengikut arahan.

Yang paling penting, jangan malu meminta bantuan lebih awal. Tindakan itu lebih baik daripada berjalan jauh dalam keadaan panas dan letih.

Jika Terpisah daripada Rombongan

Berhenti di tempat selamat dan jangan terus berjalan tanpa arah. Hubungi petugas menggunakan nombor yang telah disimpan.

Tunjukkan maklumat khemah serta maktab kepada petugas rasmi yang membantu. Elakkan mengikut individu yang tidak dikenali ke kawasan lain tanpa pengesahan.

Jika Tidak Menemui Khemah di Mina

Cari papan tanda kawasan atau tempat bantuan rasmi yang berdekatan. Beritahu petugas nombor maktab anda dan sama ada anda jemaah Tabung Haji atau PJH.

Jangan bergantung pada rupa khemah semata-mata kerana susunannya hampir sama. Gunakan nombor maktab, nombor khemah dan papan tanda rasmi sebagai rujukan.

Jika Telefon Kehabisan Bateri

Gunakan nombor petugas yang disimpan secara bertulis untuk mendapatkan bantuan. Jika tiada telefon lain, minta bantuan di pusat perkhidmatan atau pos petugas rasmi.

Jika Makanan Belum Diterima

Semak waktu agihan dengan petugas penyedia makanan atau wakil maktab. Jangan anggap agihan sudah tamat kerana jadual mungkin berubah.

Jika Mengalami Masalah Kesihatan

Maklumkan kepada petugas kesihatan atau wakil kumpulan dengan segera. Jangan menunggu sehingga keadaan bertambah teruk sebelum mendapatkan bantuan.

Nombor talian kecemasan bersatu di wilayah Mekah ialah 911. Jemaah juga boleh mendapatkan bantuan daripada petugas perubatan atau pusat rawatan terdekat.

Perkhidmatan rawatan Tabung Haji diterangkan dalam artikel Klinik Tabung Haji. Langkah jika terpisah pula ada dalam artikel Jemaah Hilang atau Terpisah.

Khemah jemaah haji Malaysia diuruskan oleh Tabung Haji atau syarikat PJH yang diluluskan. Kemudahan yang diterima tidak semestinya sama bagi semua pakej.

Pakej PJH mungkin menawarkan kemudahan tambahan mengikut jenis penginapan serta perkhidmatan yang dipersetujui. Walau bagaimanapun, nama atau harga pakej sahaja tidak mencukupi untuk menentukan keadaan sebenar khemah.

Perkara yang Perlu Disemak

Minta penjelasan secara bertulis tentang kemudahan yang termasuk dalam pakej. Semak juga sama ada gambar yang digunakan benar-benar mewakili khemah untuk musim haji berkenaan.

Panduan memilih syarikat PJH dan perkara yang perlu disemak tersedia dalam artikel Permohonan Haji Malaysia dan Pakej PJH.

Mina terletak di antara Mekah dan Muzdalifah dalam laluan Masyair. Kompleks Jamarat pula terletak di bahagian barat Mina, iaitu kawasan yang paling sibuk ketika jemaah melontar.

Tiga lokasi yang boleh dijadikan panduan arah ialah kawasan khemah Mina, Masjid al-Khaif dan Kompleks Jamarat. Kedudukannya membantu jemaah memahami kawasan secara umum sebelum tiba.

Peta satelit di bawah menunjukkan kedudukan Masjid al-Khaif di tengah lembah Mina.

1. Mina (penanda 1). Penanda diletakkan di Masjid al-Khaif. Mina terletak di timur Kaabah, sekitar 5.5 km garis lurus.
2. Muzdalifah. Di tenggara Mina, sekitar 4.8 km garis lurus dari Masjid al-Khaif ke Masjid al-Masy‘ar al-Haram.
3. Kompleks Jamarat. Terletak di bahagian barat Mina dan dilabel oleh Google dalam peta. Laluan dari khemah bergantung pada zon maktab.

Peta awam tidak menunjukkan secara lengkap kedudukan semua khemah, pintu masuk dan laluan jemaah bagi sesuatu musim. Bagi perjalanan sebenar, gunakan pelan khemah dan arahan petugas semasa musim haji.

Gunakan senarai ini ketika menyusun barang dan sebaik tiba di kawasan khemah. Semakan ringkas membantu mengurangkan masalah yang boleh dielakkan.

Sebelum Bertolak ke Masyair

• Beg kecil telah disediakan mengikut had yang dibenarkan.
• Ubat dan dokumen pengenalan penting telah dimasukkan ke dalam beg.
• Telefon dan bateri mudah alih telah dicas penuh.
• Nombor telefon petugas telah disimpan dalam telefon dan secara bertulis.
• Jadual pergerakan rombongan telah disemak.
• Kasut yang selesa untuk berjalan jauh telah disediakan.

Selepas Tiba di Khemah Mina

• Nombor maktab dan khemah telah dikenal pasti.
• Ruang tidur yang diberikan telah diperiksa.
• Lokasi tandas dan tempat mengambil wuduk telah diketahui.
• Waktu dan cara pengagihan makanan telah disemak.
• Pintu keluar dan titik pertemuan telah dikenal pasti.
• Barang telah disimpan tanpa menghalang laluan.

Sebelum Keluar Melontar

• Waktu melontar telah diumumkan oleh petugas.
• Kad pengenalan jemaah berada bersama anda.
• Air minuman dan ubat yang diperlukan telah dibawa.
• Laluan pergi dan pulang telah disemak bersama petugas.
• Kumpulan telah bersedia untuk bergerak bersama.
• Cara kembali ke khemah telah diketahui.

1. Lembaga Tabung Haji, Panduan ibadah haji, pengurusan jemaah dan maklumat urusan haji di Masyair.
2. Bernama, 16 Mei 2026, Penambahbaikan katil sofa, tandas dan kemudahan khemah Tabung Haji.
3. Bernama, 18 Mei 2026, Penambahbaikan penyediaan makanan bagi jemaah haji Malaysia.
4. Saudi Press Agency, 5 Mei 2026, Persediaan kemudahan di seluruh Mina.
5. Saudi Press Agency, 8 Mei 2026, Projek khemah baharu yang mempunyai ruang makan dan kemudahan sokongan.
6. Saudi Press Agency, 22 Mei 2026, Penambahbaikan laluan, penyejukan dan kemudahan Masyair.
7. Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, Panduan kesedaran jemaah, termasuk Mina dan Jamarat.
8. Balady Atlas, Peta geografi kawasan utama ibadah haji.
9. AkuIslam: Panduan Haji Lengkap, Susunan perjalanan dan amalan haji tamattu’.
10. AkuIslam: Rukun dan Wajib Haji, Penjelasan hukum berkaitan ibadah haji.
11. Panduan Haji, Edisi Jemaah Haji Malaysia, halaman 84 hingga 86, contoh papan tanda, zon dan laluan mencari khemah.
12. Saudipedia, Holy Site of Mina, lokasi dan geografi Mina.
13. Saudi Post, Hajj & Umrah Locator, carian khemah, alamat dan perkhidmatan di Masyair.
14. Saudi National Platform, Nusuk Maps, peta interaktif kawasan suci dan kemudahan.
15. Malaysia Gazette, 28 April 2026, peta interaktif THhujjaj bagi musim 2026.
16. Sinar Harian, Mei 2026, Masyair lebih selesa, penambahbaikan khemah, tandas dan sistem tanda maktab pada musim 2026.
17. Saudi Press Agency, 2 Mei 2026, penggunaan kad Nusuk dan pengurusan pergerakan jemaah.
18. Bernama, 28 Mei 2026, Suhu melebihi 40°C di Mina ketika jemaah Malaysia menuju ke Kompleks Jamarat.
19. Lembaga Tabung Haji, Nota Kursus Asas Haji 1447H, Minggu 6, Jarak 3.5 km sehala dari perkhemahan Mina Muaisim ke tempat melontar.