KHEMAH ARAFAH: Susun Atur, Kemudahan, Sempadan dan Masa Masuk hingga Keluar

Padang Arafah terletak di sebelah timur Mekah, kira-kira 20 km dari kota itu. Jarak ke Mina dan Muzdalifah pula berbeza mengikut tempat mula diukur dan jalan yang digunakan.

Kawasan Arafah dikelilingi bukit dan mempunyai dataran yang luas. Ketika musim haji, sebahagian kawasan ini digunakan untuk menempatkan khemah serta kemudahan sementara bagi jemaah dari pelbagai negara.

Khemah jemaah Malaysia tidak semestinya berada di tempat yang sama bagi setiap musim. Kedudukannya bergantung pada kawasan yang diberikan, perjanjian perkhidmatan dan pelan pengurusan pihak berkuasa Arab Saudi.

Peta Kawasan Khemah Arafah

Peta satelit di bawah menunjukkan Masjid Namirah di pinggir barat Arafah serta kawasan perkhemahan di sekitarnya.

1. Arafah (penanda 1). Penanda diletakkan di Masjid Namirah. Arafah terletak di timur Kaabah, sekitar 16.4 km garis lurus.
2. Muzdalifah. Di barat laut Arafah, sekitar 6.7 km garis lurus dari Masjid Namirah ke Masjid al-Masy‘ar al-Haram.
3. Mina. Di barat laut Muzdalifah, sekitar 11.5 km garis lurus dari Masjid Namirah ke Masjid al-Khaif.

Peta ini membantu jemaah melihat kedudukan Arafah, Muzdalifah dan Mina. Ketiga-tiga tempat ini dipanggil Masyair, iaitu tempat ibadah haji di sekitar Mekah. Namun, label dan penanda dalam Google Maps tidak semestinya menunjukkan pintu masuk khemah, kawasan turun bas atau laluan sebenar jemaah Malaysia.

Jangan ikut laluan cadangan aplikasi peta sebagai ganti arahan petugas. Laluan kenderaan dan pejalan kaki mungkin ditutup atau diubah ketika musim haji paling sibuk.

Adakah Khemah Malaysia Berhampiran Jabal Rahmah?

Khemah jemaah Malaysia tidak semestinya berhampiran Jabal Rahmah kerana setiap pengendali haji diberikan kawasan yang berbeza. Sesetengah kawasan perkhemahan mungkin agak jauh dari Jabal Rahmah dan Masjid Namirah. Jabal Rahmah ialah bukit kecil yang terkenal di Arafah.

Oleh itu, jemaah tidak perlu menjadikan bukit dan masjid ini sebagai tempat berkumpul. Lokasi paling penting ialah khemah yang telah ditetapkan oleh pihak pengurusan.

Kawasan khemah Arafah dibahagikan kepada beberapa kelompok mengikut kumpulan perkhidmatan jemaah. Setiap kelompok disusun mengikut keperluan pengurusan dan pergerakan jemaah.

Antara khemah biasanya terdapat laluan untuk jemaah berjalan dan petugas bergerak. Beberapa kemudahan asas pula ditempatkan di lokasi tertentu untuk kegunaan bersama.

Walaupun kebanyakan khemah kelihatan hampir sama, susun atur setiap kawasan tidak semestinya sama. Jemaah perlu mengenal pasti sendiri kemudahan berhampiran sebaik tiba.

Kemudahan yang Perlu Dikenal Pasti di Khemah Arafah

Kemudahan yang tersedia mungkin berbeza mengikut kawasan khemah dan jenis perkhidmatan. Sesetengah kem mempunyai ruang serta kemudahan tambahan, manakala kem lain menggunakan susunan yang lebih ringkas.

Petugas akan menerangkan susun atur kawasan apabila jemaah tiba. Sekiranya ada perkara yang kurang jelas, tanya petugas sebelum keadaan menjadi sibuk.

Tandas dan Tempat Mengambil Wuduk

Tandas merupakan antara kemudahan yang paling kerap digunakan sepanjang berada di Arafah. Oleh itu, perkara pertama yang wajar dilakukan selepas tiba ialah mengenal pasti lokasi tandas dan tempat mengambil wuduk yang paling hampir.

Perhatikan juga laluan kembali ke khemah kerana bentuk dan susunan khemah di sekelilingnya mungkin hampir serupa. Bagi warga emas, sebaiknya gunakan laluan yang mudah dan dapatkan bantuan teman jika diperlukan.

Pada waktu tertentu, tandas dan tempat mengambil wuduk mungkin menjadi sesak apabila ramai jemaah bersiap untuk solat atau bergerak ke destinasi seterusnya. Gunakan tandas lebih awal dan elakkan meninggalkan khemah ketika pengumuman bertolak dibuat.

Khemah Arafah tidak sama dengan bilik hotel dan tidak mempunyai ruang peribadi. Jemaah berkongsi ruang yang besar bersama ahli kumpulan lain serta menggunakan kemudahan asas yang disediakan di kawasan berkenaan.

Pada musim 1447H/2026M, kira-kira 31,600 jemaah Malaysia berwukuf bersama lebih 1.7 juta jemaah dari seluruh dunia. Laporan media turut menyebut bahawa Arab Saudi menetapkan standard baharu khemah Masyair bagi musim 1448H.

Antara standard itu ialah dinding yang tahan lembapan dan api, permaidani penuh, soket elektrik bagi sekurang-kurangnya 70 peratus jemaah dan penyaman udara jenis unit pisah. Sahkan kemudahan sebenar melalui taklimat musim berkenaan kerana tidak semua penempatan menerima kemudahan yang sama.

Walaupun khemah semakin moden, suasananya masih bergantung pada bilangan penghuni, suhu di luar dan kelancaran urusan haji. Aktiviti keluar masuk jemaah juga boleh menyebabkan keadaan agak sibuk, khususnya ketika waktu makan dan persediaan solat.

1. Struktur Khemah dan Sistem Penyejukan

Pada 16 Mei 2026, Lembaga Tabung Haji (TH) mengumumkan penggunaan khemah baharu di Arafah. Khemah ini dilengkapi penebat haba untuk menahan panas dan penyaman udara jenis unit pisah. Tujuannya supaya khemah kurang panas dan jemaah lebih selesa.

Penambahbaikan ini merupakan perkembangan penting kerana jemaah menghabiskan sebahagian besar masa wukuf di dalam khemah. Namun, tahap kesejukan khemah tetap bergantung pada suhu di luar, bilangan penghuni dan keadaan alat penyaman udara.

Jemaah tidak seharusnya menganggap semua kawasan khemah sedingin bilik hotel. Elakkan juga mengubah tetapan peralatan penyejukan tanpa kebenaran petugas.

2. Suasana di Dalam Khemah Arafah

Ruang dalaman khemah biasanya disusun supaya jemaah mempunyai tempat berehat masing-masing. Laluan pergerakan perlu dikekalkan untuk membolehkan petugas masuk dan jemaah bergerak dengan selamat.

Oleh sebab ruangnya digunakan bersama, bunyi perbualan dan pergerakan orang lain sukar dielakkan sepenuhnya. Sikap bertimbang rasa sangat membantu ketika ada jemaah yang sedang berehat atau menumpukan perhatian kepada ibadah.

3. Pengasingan Jemaah Lelaki dan Wanita

Jemaah lelaki dan wanita lazimnya ditempatkan di khemah atau bahagian yang berasingan. Rujuk petugas untuk mengetahui susunan sebenar kerana susunan ini bergantung pada pelan penempatan setiap musim.

Pasangan suami isteri tidak boleh menganggap mereka akan tidur bersebelahan seperti ketika berada di hotel. Jika salah seorang memerlukan bantuan berterusan, maklumkan perkara ini kepada pengurusan haji lebih awal.

Ruang tidur antara perkara yang paling kerap ditanya oleh bakal jemaah. Keadaan tempat tidur penting kerana jemaah memerlukan rehat yang mencukupi sebelum menjalani wukuf dan meneruskan perjalanan ke Muzdalifah.

Bagi musim 2026, TH memperkenalkan katil sofa individu sebagai sebahagian daripada peningkatan kemudahan Masyair. Setiap katil turut dilabel dengan nama dan gambar jemaah supaya jemaah mudah mengenal pasti tempat masing-masing.

Bagaimana Susunan Tempat Tidur?

Tempat tidur disusun dalam kawasan khemah yang dikongsi dan setiap jemaah mempunyai ruang yang diperuntukkan. Saiz ruang serta jarak antara tempat tidur bergantung pada saiz khemah dan susunan syarikat penyedia perkhidmatan.

Jemaah dinasihatkan supaya menggunakan tempat yang telah ditetapkan dan tidak mengalihkan peralatan sesuka hati. Perubahan kecil yang dibuat tanpa persetujuan boleh mengganggu laluan atau ruang penghuni lain.

Bolehkah Jemaah Memilih Katil Sendiri?

Tempat tidur ditetapkan oleh pengurusan haji. Jemaah yang mempunyai masalah kesihatan atau sukar bergerak boleh meminta bantuan petugas.

Katil sofa membantu warga emas yang sukar bangun dari kedudukan duduk di lantai. Namun, keperluan khas seperti ruang kerusi roda atau bantuan pergerakan masih perlu dimaklumkan terlebih dahulu.

Cara Menjadikan Ruang Tidur Lebih Selesa

Jemaah tidak memerlukan banyak kelengkapan tambahan untuk berehat di Arafah. Beberapa barang kecil sudah memadai untuk membantu menjaga keselesaan dan kebersihan diri.

Antara yang boleh dipertimbangkan ialah:

• Sarung bantal peribadi yang ringan.
• Kain atau selimut nipis jika mudah berasa sejuk.
• Penutup mata untuk berehat ketika lampu masih menyala.
• Beg kecil untuk menyimpan barang peribadi.
• Pelitup muka tambahan dan tisu.
• Ubat yang diperlukan mengikut arahan doktor.

Pastikan barang diletakkan dalam kawasan sendiri dan tidak menghalang laluan. Elakkan membawa tilam besar, beg pakaian atau kelengkapan yang menggunakan terlalu banyak ruang.

Makanan di Arafah disediakan sebagai sebahagian daripada perkhidmatan haji. Jenis makanan, waktu dan cara mengambilnya bergantung pada syarikat penyedia perkhidmatan pada musim itu.

Pada musim 2026, TH menasihatkan jemaah supaya tidak membawa terlalu banyak makanan dari hotel kerana keperluan asas telah disediakan. Nasihat ini juga supaya ruang khemah tidak penuh dengan barang.

Makanan dan Waktu Agihan

Jemaah lazimnya mengambil makanan mengikut cara yang ditetapkan oleh petugas. Semua jemaah perlu bekerjasama supaya pengagihan makanan berjalan lancar.

Bagi jemaah yang mempunyai alahan makanan atau keperluan pemakanan khas, maklumkan kepada pengurusan haji sebelum berangkat. Keperluan makanan khas mungkin tidak dapat dipenuhi jika tidak dimaklumkan lebih awal.

Bekalan Air Minuman

Minum air secara kerap walaupun berada di dalam khemah. Cuaca panas boleh menyebabkan dehidrasi, iaitu keadaan badan kekurangan air. Keperluan air setiap orang berbeza mengikut keadaan kesihatan, aktiviti dan suhu persekitaran.

Jemaah yang mempunyai masalah jantung atau buah pinggang perlu mengikut nasihat doktor tentang jumlah air yang boleh diminum. Jangan minum melebihi had yang ditetapkan oleh doktor.

Kemudahan Mengecas Telefon

Menurut laporan Astro AWANI bertarikh 16 Mei 2026, pusat pengecasan khas disediakan bagi jemaah di Arafah. Kemudahan ini berbeza daripada penambahbaikan di Mina yang menyediakan soket pengecasan berhampiran ruang tempat tidur.

Jemaah digalakkan membawa telefon yang telah dicas dan bank kuasa yang sesuai. Jangan bergantung sepenuhnya pada pusat pengecasan kerana jemaah mungkin perlu menunggu giliran.

Susunan makanan, waktu agihan dan bekalan tambahan diterangkan dalam artikel Makanan Jemaah Haji di Arafah dan Mina.

Sebaik tiba di Arafah, jemaah perlu mengenal pasti kedudukan khemah sebelum berehat. Langkah ini penting kerana kawasan penempatan yang luas boleh menyebabkan seseorang tersalah masuk ke kelompok khemah lain.

Antara cara paling mudah ialah mengambil gambar papan tanda atau nombor khemah menggunakan telefon. Simpan juga maklumat kumpulan pada kertas kecil sebagai persediaan jika telefon kehabisan bateri.

Maklumat yang perlu disimpan:

1. Nombor atau tanda pengenalan khemah.
2. Nama kumpulan atau maktab, iaitu unit yang menguruskan jemaah anda.
3. Nama ketua rombongan atau petugas.
4. Nombor telefon petugas yang boleh dihubungi.
5. Lokasi tempat berkumpul sebelum menaiki bas.
6. Tanda laluan berhampiran khemah, seperti simpang atau papan arah.

Selain itu, kenal pasti dua atau tiga tanda yang mudah dilihat sepanjang perjalanan dari khemah ke tandas. Cara ini lebih praktikal daripada hanya mengingati warna khemah.

Jika menggunakan aplikasi peta, jemaah boleh menyimpan lokasi semasa sebagai rujukan tambahan. Namun, jangan bergantung sepenuhnya pada GPS kerana lokasinya mungkin kurang tepat di kawasan khemah yang padat.

Nombor maktab dan zon khemah diterangkan dalam artikel Maktab Haji. Simpan juga Kad Nusuk kerana kad pengenalan jemaah haji ini menunjukkan maklumat maktab anda.

Perkara paling penting ketika berada di Arafah ialah memahami sempadannya. Tidak semua tempat yang kelihatan berhampiran Padang Arafah sebenarnya termasuk dalam kawasan wukuf.

Padang Arafah sebenarnya terletak di luar Tanah Haram, iaitu kawasan suci yang mengelilingi Mekah. Namun, jemaah tetap mesti berada dalam sempadan Arafah untuk berwukuf.

Pihak berkuasa Arab Saudi menyediakan tanda sempadan di kawasan tertentu untuk membantu jemaah mengenal pasti kedudukannya. Jemaah perlu mematuhi papan tanda rasmi dan tidak membuat andaian berdasarkan keadaan sekeliling.

Kawasan Wadi Uranah

Wadi Uranah ialah lembah di pinggir barat Arafah. Lembah ini berada di luar sempadan wukuf walaupun letaknya bersebelahan Masjid Namirah.

Sebahagian daripada bahagian barat Masjid Namirah berada dalam Wadi Uranah, manakala bahagian selebihnya terletak dalam kawasan Arafah. Perbezaan ini penting kerana tidak semua ruang di sekitar masjid termasuk kawasan yang sah untuk wukuf.

Jemaah yang sudah ditempatkan dalam khemah rasmi tidak perlu keluar mencari kawasan lain untuk berwukuf. Khemah itu sudah disusun oleh pengurusan haji dalam sempadan Arafah.

Sejarah dan kedudukan kawasan ini diterangkan dalam artikel Masjid Namirah: Sejarah, Lokasi dan Sempadan Arafah.

Perlukah Pergi ke Jabal Rahmah?

Jemaah tidak perlu mendaki Jabal Rahmah untuk berwukuf. Hukum dan sempadan wukuf diterangkan dalam panduan Wukuf di Arafah.

Jemaah lebih selamat jika kekal di khemah sendiri. Petugas juga lebih mudah mengurus kumpulan.

Tambahan pula, berjalan jauh ke Jabal Rahmah boleh menyebabkan keletihan, khususnya ketika cuaca panas. Risiko terpisah daripada kumpulan juga lebih tinggi apabila ramai jemaah bergerak di kawasan yang sama.

Penting. Kekal di dalam kawasan khemah yang ditetapkan kecuali ada keperluan atau arahan petugas. Jangan keluar mencari bukit atau masjid terkenal sehingga mengabaikan keselamatan dan sempadan Arafah.

Jemaah haji Malaysia lazimnya bergerak dari Mekah ke Arafah secara berperingkat pada 8 Zulhijjah. Walau bagaimanapun, waktu sebenar bergantung pada pengurusan musim haji, kategori jemaah dan jadual bas.

Sebagai gambaran, pada musim 2026 pergerakan jemaah Muassasah, iaitu jemaah yang diuruskan oleh TH, bermula pada pukul 7.30 pagi sehari sebelum wukuf. Setiap maktab menggunakan sekitar 25 buah bas untuk membawa jemaah dari beberapa hotel dalam tiga pusingan.

Bagi musim 1448H, hari wukuf dijangka jatuh sekitar 15 Mei 2027. Tarikh muktamad bergantung pada cerapan anak bulan Zulhijjah dan pengumuman rasmi Arab Saudi.

Perjalanan biasanya bermula dengan taklimat, iaitu penerangan ringkas oleh petugas di hotel. Selepas itu, jemaah dikumpulkan dan dibawa menaiki bas ke Arafah.

Jemaah tidak boleh menetapkan waktu perjalanan sendiri kerana setiap kumpulan mempunyai giliran tertentu. Bas juga mungkin lewat apabila jalan di kawasan Masyair sesak.

Sebelum Meninggalkan Hotel di Mekah

Sebelum bertolak, pastikan semua persediaan berkaitan ihram dan perjalanan Masyair telah diselesaikan. Jemaah juga perlu menyemak beg kecil serta barang yang dibenarkan untuk dibawa ke kawasan khemah.

Jangan membawa terlalu banyak pakaian atau barang yang tidak diperlukan. Ruang di dalam khemah agak terhad dan beg yang besar boleh menyukarkan pergerakan.

Antara barang penting yang wajar disediakan ialah:

• Kad Nusuk dan dokumen pengenalan yang diarahkan.
• Telefon bimbit dan pengecas mudah alih.
• Ubat peribadi serta maklumat kesihatan penting.
• Pakaian atau keperluan ihram yang bersesuaian.
• Botol air dan kelengkapan kebersihan.
• Tuala kecil serta pakaian tambahan yang diperlukan.
• Selipar atau kasut yang selesa.
• Nombor telefon petugas yang disimpan secara bertulis.

Senarai ini perlu disesuaikan dengan arahan rasmi TH atau Pengendali Jemaah Haji (PJH). Sesetengah barang mungkin disediakan oleh pengendali dan tidak perlu dibawa sendiri.

Perjalanan dari Hotel ke Khemah Arafah

Perjalanan ke Arafah melalui beberapa peringkat. Ikut arahan petugas pada setiap peringkat.

Apabila tiba di Arafah, jangan terus meninggalkan kumpulan untuk mencari tempat sendiri. Tunggu sehingga petugas selesai membuat semakan dan menunjukkan arah menuju khemah.

Bagi jemaah yang memerlukan kerusi roda atau bantuan pergerakan, maklumkan perkara tersebut sebelum perjalanan bermula. Petugas akan membantu mengikut kemudahan yang ada.

Pergerakan pada 8 Zulhijjah diterangkan dalam artikel 8 Zulhijjah (Hari Tarwiyah). Sistem bas dan tren pula diterangkan dalam artikel Pengangkutan Haji di Masyair.

Sebaik tiba di khemah, petugas biasanya menerangkan tempat rehat jemaah dan kemudahan yang boleh digunakan. Petugas juga akan memaklumkan tentang makanan, tandas dan perjalanan seterusnya.

Selepas menyimpan barang, gunakan masa yang ada untuk berehat dan menyesuaikan diri dengan keadaan khemah. Jangan terlalu banyak berjalan atau melakukan aktiviti yang boleh menyebabkan keletihan.

Hari 8 Zulhijjah

Kumpulan yang tiba pada 8 Zulhijjah menggunakan masa awal di Arafah untuk bersedia menghadapi hari wukuf. Jemaah boleh menyemak semula keperluan diri, berehat dan mengikuti penerangan pembimbing ibadah.

Waktu makan dan pengumuman khemah mengikut jadual yang ditetapkan. Sebaiknya jemaah mengetahui cara pengumuman dibuat supaya tidak terlepas maklumat penting.

Pagi 9 Zulhijjah

Pada pagi Hari Arafah, jemaah boleh menggunakan masa untuk membuat persediaan sebelum masuk waktu wukuf. Jimatkan tenaga kerana waktu selepas Zohor ialah waktu wukuf yang sangat penting.

Pastikan air minuman tersedia dan barang penting disimpan dengan baik. Sekiranya kurang sihat, maklumkan kepada petugas atau pasukan kesihatan lebih awal.

Selepas Masuk Waktu Wukuf

Waktu dan syarat sah wukuf diterangkan dalam panduan Wukuf di Arafah. Bagi perjalanan berkumpulan, jemaah lazimnya kekal di Arafah sehingga matahari terbenam sebelum bergerak ke Muzdalifah.

Sepanjang tempoh ini, jemaah sebaiknya berada di tempat yang selesa dan tidak terlalu banyak bergerak. Ikut bimbingan pembimbing haji untuk solat, doa dan ibadah lain.

Pergerakan meninggalkan Arafah lazimnya bermula selepas matahari terbenam pada 9 Zulhijjah. Jemaah kemudian dibawa menuju Muzdalifah mengikut giliran pengangkutan yang telah disusun.

Tidak semua kumpulan akan meninggalkan Arafah pada masa yang sama. Ada kumpulan yang bergerak lebih awal, manakala kumpulan lain perlu menunggu sehingga bas atau laluan mereka tersedia.

Hal ini biasa kerana jumlah jemaah yang perlu dipindahkan sangat besar. Oleh itu, jemaah perlu bersabar dan tidak membuat keputusan untuk bergerak sendiri.

Aliran Pergerakan Keluar dari Arafah

Jadual ini menggambarkan urutan perjalanan yang lazim dan tidak menetapkan jam khusus bagi setiap peringkat. Masa sebenar bergantung pada pengurusan haji, keadaan jalan dan arahan pihak berkuasa.

Mengapa Ada Jemaah Perlu Menunggu Lama?

Banyak bas perlu keluar dari Arafah pada masa yang sama. Laluan tertentu mungkin perlu dikosongkan terlebih dahulu sebelum kumpulan seterusnya dibenarkan bergerak.

Pihak berkuasa juga mengawal bilangan bas yang masuk ke Muzdalifah supaya kawasan itu tidak terlalu sesak. Oleh sebab itu, masa menunggu antara satu kumpulan dengan kumpulan lain boleh berbeza.

Jemaah tidak perlu terlalu bimbang jika bas masih belum bergerak walaupun waktu Maghrib telah berlalu. Ikut pengumuman petugas dan kekal di tempat yang diarahkan.

Apa yang Perlu Dibawa Ketika Keluar?

Sebelum meninggalkan khemah, periksa semua barang penting yang dibawa sepanjang perjalanan Masyair. Pastikan telefon, ubat, dokumen pengenalan dan keperluan peribadi berada dalam beg yang mudah dibawa.

Jangan meninggalkan barang berharga di khemah dengan andaian bahawa jemaah akan kembali ke tempat tersebut. Selepas Arafah, kumpulan terus ke Muzdalifah dan tidak kembali ke khemah ini.

Apabila petugas mengumumkan masa berkumpul, bergeraklah bersama kumpulan tanpa berlengah. Elakkan kembali ke khemah untuk mengambil barang yang tidak penting selepas proses keluar bermula.

Keadaan selepas tiba di Muzdalifah diterangkan dalam artikel Suasana di Muzdalifah.

Terpisah daripada kumpulan boleh berlaku apabila jemaah tersalah lorong, menggunakan tandas yang jauh atau bergerak tanpa memaklumkan kepada teman. Keadaan ini lebih mudah berlaku apabila banyak kelompok khemah mempunyai rupa yang hampir sama.

Jika tersedar telah tersalah jalan, hentikan pergerakan di tempat yang selamat. Jangan terus berjalan jauh dengan harapan akan menemui khemah sendiri secara kebetulan.

Langkah yang boleh diambil:

1. Berhenti di kawasan yang selamat dan tidak menghalang laluan.
2. Semak gambar papan tanda atau maklumat khemah yang telah disimpan.
3. Hubungi ketua kumpulan atau petugas TH atau PJH.
4. Maklumkan lokasi dan tanda kawasan yang dapat dikenal pasti.
5. Dapatkan bantuan petugas rasmi berhampiran.
6. Tunggu arahan sebelum bergerak ke tempat lain.

Jangan menaiki bas atau kenderaan yang tidak dapat dipastikan destinasinya. Tindakan tersebut boleh menyebabkan jemaah berada semakin jauh daripada kumpulan asal.

Bagi warga emas yang tidak menggunakan telefon pintar, kad pengenalan dan maklumat kumpulan amat membantu. Simpan maklumat tersebut pada tempat yang mudah dicapai oleh petugas apabila diperlukan.

Langkah bantuan yang lebih terperinci diterangkan dalam artikel Jemaah Hilang atau Terpisah: Tindakan Segera.

Kawasan Arafah boleh menjadi sangat panas, terutama apabila jemaah perlu bergerak di luar khemah pada waktu siang. Terlalu lama berada di bawah panas boleh menyebabkan keletihan, kekurangan air dan masalah kesihatan.

Selepas lebih 1,300 kematian pada musim 2024 ketika suhu melepasi 50°C, Arab Saudi menambah kawasan berteduh dan petugas kesihatan. Pada musim 2026, lebih 50,000 kakitangan kesihatan dan 3,000 ambulans ditempatkan.

Kenali tanda strok haba, iaitu keadaan badan terlalu panas sehingga membahayakan nyawa. Tandanya termasuk keliru, pengsan atau tidak sedarkan diri. Jika tanda ini muncul, hubungi petugas serta-merta.

Sebaiknya jemaah menggunakan masa yang ada untuk berehat di tempat yang teduh atau berhawa dingin. Minum air secukupnya dan patuhi nasihat perubatan, khususnya bagi jemaah yang menghidap penyakit jangka panjang seperti darah tinggi atau kencing manis.

Elakkan Keluar Tanpa Keperluan

Jemaah tidak digalakkan berjalan jauh hanya untuk melihat kawasan sekitar atau mengambil gambar. Selain risiko keletihan, tindakan ini boleh menyebabkan seseorang terpisah daripada kumpulan.

Sekiranya perlu keluar untuk mendapatkan bantuan atau menggunakan kemudahan tertentu, maklumkan kepada ahli kumpulan terlebih dahulu. Pastikan juga laluan kembali ke khemah dapat dikenal pasti.

Jangan Menghalang Laluan Kecemasan

Barang peribadi perlu disusun supaya tidak menghalang pintu atau laluan utama khemah. Perkara ini penting jika petugas perlu memindahkan jemaah dengan segera.

Elakkan menggunakan peralatan elektrik yang tidak dibenarkan oleh pengurusan kem. Sebarang kerosakan pada sistem elektrik atau penyejukan hendaklah dimaklumkan kepada petugas.

Perhatikan Keadaan Kesihatan

Jemaah yang pening, terlalu lemah atau berasa sakit tidak boleh memaksa diri. Dapatkan pemeriksaan atau bantuan petugas kesihatan secepat mungkin.

Jemaah yang mempunyai penyakit perlu sentiasa membawa ubat dan maklumat rawatan. Jangan simpan ubat penting dalam beg besar yang tidak dibawa ke Arafah.

Warga emas dan jemaah yang sukar bergerak memerlukan perhatian tambahan sepanjang berada di Arafah. Perkara seperti jarak ke tandas, ruang berehat dan laluan keluar perlu dikenal pasti lebih awal.

TH pernah melaksanakan program Safari Wukuf bagi jemaah yang terlantar di hospital atau sangat lemah. Melalui program ini, jemaah dibawa dari hospital ke Arafah dengan iringan petugas perubatan.

Pada musim 2026, program ini membantu 23 jemaah. Kemudahan ini bergantung pada pemeriksaan doktor dan tidak dijamin setiap musim. Oleh itu, maklumkan keadaan kesihatan dengan tepat kepada Klinik Tabung Haji sejak awal.

Sebelum perjalanan, ketua kumpulan sebaiknya mengetahui jemaah yang menggunakan kerusi roda atau memerlukan bantuan berjalan. Maklumat ini membantu pengurusan menyediakan bantuan yang sesuai.

Sekiranya warga emas perlu ke tandas, galakkan mereka bergerak bersama teman yang boleh membantu. Jangan membiarkan mereka mencari laluan sendiri dalam kawasan khemah yang belum biasa dilalui.

Jemaah yang sakit atau sedang dirawat mungkin mengikut perjalanan yang berbeza daripada kumpulan biasa. Segala keputusan berkaitan pengangkutan dan tempat wukuf perlu mengikut nasihat pasukan perubatan serta pengurusan TH.

Persediaan sebelum berangkat diterangkan dalam artikel Haji Warga Emas dan OKU.

Terdapat beberapa kesilapan kecil yang boleh menyukarkan perjalanan jemaah ketika berada di Arafah. Kebanyakannya dapat dielakkan dengan memahami susun atur kawasan dan mematuhi arahan petugas.

1. Tidak Mengingati Nombor Khemah

Ada jemaah terus berehat selepas tiba tanpa melihat papan tanda kawasan. Apabila keluar ke tandas, mereka mula keliru kerana deretan khemah kelihatan hampir sama.

Ambil gambar tanda khemah dan simpan maklumat kumpulan sebaik tiba. Langkah mudah ini boleh menjimatkan masa jika jemaah tersalah laluan.

2. Menganggap Semua Kawasan Berhampiran Termasuk Arafah

Tidak semua lokasi yang kelihatan berdekatan Arafah berada dalam sempadan wukuf. Kawasan Wadi Uranah ialah contoh yang perlu diberikan perhatian.

Jemaah tidak perlu keluar dari penempatan rasmi untuk mencari tempat wukuf yang lain. Kekal dalam kawasan yang telah ditetapkan dan patuhi tanda sempadan rasmi.

3. Pergi ke Jabal Rahmah Tanpa Keperluan

Jabal Rahmah sering menarik perhatian jemaah kerana kaitannya dengan perjalanan haji. Namun, mendaki bukit itu bukan sebahagian daripada jadual kumpulan dan boleh menyebabkan jemaah terpisah.

Berjalan ke kawasan tersebut boleh menyebabkan keletihan dan menyukarkan pengurusan kumpulan. Lebih baik gunakan waktu yang ada untuk berehat dan memberikan tumpuan kepada ibadah.

4. Bergerak Sebelum Giliran Bas

Sesetengah jemaah mungkin beranggapan mereka boleh terus menuju tempat menaiki bas sebaik sahaja masuk waktu Maghrib. Tindakan ini boleh mengganggu pergerakan kumpulan dan menyebabkan kesesakan.

Tunggu sehingga nombor kumpulan atau arahan pergerakan diumumkan oleh petugas. Pastikan bas yang dinaiki benar-benar disediakan untuk kumpulan masing-masing.

5. Membawa Terlalu Banyak Barang

Ruang khemah yang dikongsi ramai jemaah tidak sesuai untuk menyimpan beg yang besar. Barang berlebihan juga menyukarkan pergerakan apabila kumpulan perlu keluar dengan segera.

Bawa keperluan yang benar-benar penting sepanjang berada di Masyair. Rujuk senarai barang rasmi yang diberikan oleh pihak pengurusan sebelum meninggalkan hotel.

Arafah dan Mina ialah dua kawasan penempatan yang berbeza dalam perjalanan haji. Kedua-duanya mempunyai fungsi dan tempoh penggunaan tersendiri.

Perbandingan ini berdasarkan pengumuman penambahbaikan TH bagi musim 2026 dan bukan jaminan kemudahan untuk musim berikutnya. Jemaah yang memilih pakej PJH juga perlu menyemak butiran pakej masing-masing.

Butiran penginapan di Mina ada dalam artikel Khemah Mina.

Senarai berikut boleh digunakan sebagai panduan ringkas sebelum, semasa dan selepas berada di Arafah. Jemaah boleh menyemaknya bersama ahli kumpulan supaya tiada perkara penting yang tertinggal.

Sebelum Bertolak dari Hotel

• Mengetahui masa dan tempat berkumpul.
• Menyemak nombor kumpulan atau maktab.
• Menyediakan beg kecil Masyair.
• Membawa dokumen pengenalan yang diperlukan.
• Membawa ubat dan keperluan peribadi.
• Menyimpan nombor telefon petugas.
• Memastikan telefon dan pengecas mudah alih mempunyai bateri mencukupi.

Selepas Tiba di Khemah Arafah

• Mengenal pasti nombor atau tanda khemah.
• Mengetahui lokasi tandas.
• Mengenal pasti tempat mengambil air.
• Mengetahui lokasi petugas.
• Menyimpan gambar papan tanda khemah.
• Mengetahui tempat berkumpul sebelum berlepas.
• Memahami cara pengumuman kumpulan dibuat.

Sebelum Meninggalkan Arafah

• Menunggu sehingga matahari terbenam.
• Mematuhi giliran dan arahan petugas.
• Menyemak semua barang penting.
• Mengetahui lokasi berkumpul.
• Memastikan bas yang dinaiki ialah bas kumpulan sendiri.
• Bergerak bersama kumpulan.
• Tidak meninggalkan ahli kumpulan tanpa pengetahuan petugas.

1. Panduan Haji Edisi Jemaah Haji Malaysia. Rujuk halaman 78 hingga 79 mengenai Hari Arafah, sempadan dan pergerakan selepas Maghrib.
2. Saudipedia, Sempadan Padang Arafah. Maklumat lokasi, jarak dan sempadan Arafah.
3. Saudipedia, Masjid Namirah. Kedudukan Masjid Namirah dan Wadi Uranah.
4. Lembaga Tabung Haji. Maklumat rasmi pengurusan haji Malaysia.
5. AkuIslam, Panduan Haji Lengkap. Susunan perjalanan haji tamattu’ mengikut hari.
6. AkuIslam, Wukuf di Arafah. Waktu, syarat sah dan sempadan wukuf.
7. Bernama, TH Sedia Perkhidmatan Berkualiti, Keselesaan Optimum di Masyair Musim Ini, 16 Mei 2026.
8. Astro AWANI, Operasi Masyair Ditambah Baik. Mei 2026.
9. Saudi Press Agency, Persediaan Prasarana Musim Haji 1447H, 5 Mei 2026.
10. Kementerian Kesihatan Arab Saudi, Panduan Kesihatan Haji 1447H, 6 Mei 2026.
11. Saudi Press Agency, Kemudahan Rawatan di Kawasan Masyair, 24 Mei 2026.
12. Kementerian Kesihatan Arab Saudi, Tekanan Haba.