PENGANGKUTAN HAJI DI MASYAIR: Sistem Bas dan Tren antara Mekah, Arafah, Muzdalifah dan Mina

Lima langkah berikut sesuai diamalkan sebelum meninggalkan hotel, khemah atau tempat menunggu. Langkah ini juga membantu petugas mengurus jemaah yang ramai tanpa kekeliruan.

Jika masa berubah, tunggu pengumuman daripada ketua kumpulan. Jangan meninggalkan kawasan menunggu hanya kerana bas atau tren belum tiba.

Masyair ialah kawasan utama ibadah haji, iaitu Arafah, Muzdalifah dan Mina. Dalam tempoh beberapa hari, jemaah berpindah antara ketiga-tiga kawasan ini untuk wukuf, mabit dan melontar jamrah.

Wukuf bermaksud berada di Arafah pada 9 Zulhijjah. Mabit pula bermaksud bermalam di Muzdalifah dan Mina pada malam yang ditetapkan.

Pengangkutan haji di Masyair tidak sama dengan perjalanan biasa menaiki bas awam atau teksi. Pihak berkuasa menetapkan laluan, masa, pintu masuk dan aliran jemaah untuk mengelakkan terlalu ramai orang berkumpul di satu tempat.

Pada Haji 1447H/2026, operasi pengangkutan di Mekah menggunakan tiga kaedah, iaitu bas ulang-alik, bas konvensional dan Tren Masyair. Kaedah yang digunakan oleh seseorang jemaah bergantung pada pelan perjalanan kumpulannya, bukan semata-mata jenis pakej haji.

Jadual di bawah menunjukkan urutan umum pergerakan, bukan masa bertolak yang dijamin. Sesetengah rombongan berada di Mina pada Hari Tarwiyah (8 Zulhijjah), manakala susunan rombongan lain mungkin berbeza mengikut pelan operasi.

Perjalanan dari Arafah ke Muzdalifah bermula selepas matahari terbenam pada 9 Zulhijjah. Hukum wukuf dan mabit diterangkan dalam artikel Panduan Haji Lengkap dan Wukuf di Arafah.

Logistik setiap lokasi dihuraikan dalam artikel 8 Zulhijjah (Hari Tarwiyah), Khemah Arafah, Suasana di Muzdalifah dan Khemah Mina.

Bas masih penting dalam operasi haji kerana dapat membawa kumpulan yang besar dan sampai ke kawasan yang tidak dilalui tren. Namun tidak semua bas menggunakan hentian atau cara pergerakan yang sama.

Bas Rombongan dan Pergerakan Berkumpulan

Dalam sistem pergerakan berkumpulan yang dikenali sebagai tafweej, setiap kumpulan keluar dari tempat penginapan pada masa yang ditetapkan. Petugas menyusun penumpang, menentukan tempat naik dan memantau ketibaan kumpulan di destinasi.

Jangan bergantung pada nombor atau rupa bas sahaja kerana kenderaan boleh bertukar mengikut operasi. Sahkan destinasi, nombor kumpulan dan arahan petugas setiap kali sebelum menaiki bas.

Bas Ulang-alik Khusus

Sesetengah kumpulan menggunakan bas yang berulang-alik antara tempat menaikkan dan menurunkan jemaah. Jemaah mungkin perlu menunggu giliran sehingga bas kembali dari perjalanan sebelumnya.

Tempoh menunggu tidak semestinya sama bagi setiap kumpulan walaupun jarak perjalanannya serupa. Masa menunggu dipengaruhi oleh bilangan jemaah, keadaan jalan dan kawalan lalu lintas.

Bas Hotel ke Masjidil Haram Bukan Pengangkutan Haji di Masyair

Bas dari hotel ke Masjidil Haram berbeza daripada pengangkutan pada hari-hari kemuncak haji. Pada Haji 1447H/2026, TH menyediakan bas ulang-alik percuma 24 jam dari Hotel Abraj Al Tayseer ke Stesen Bas Jarwal. Perkhidmatan ini ditamatkan pada 2 Zulhijjah sebelum jalan utama ditutup.

Butiran ini ialah rekod musim 2026, bukan jadual tetap bagi musim 2027. Laluan bas dalam bandar diterangkan dalam artikel Bas ke Masjidil Haram.

Kawasan hotel dan bas ulang-alik TH sebelum operasi Masyair diterangkan dalam artikel Penginapan Haji di Mekah.

Tren Masyair, yang turut dikenali sebagai Al-Mashaaer Al-Mugaddassah Metro, ialah tren elektrik yang hanya beroperasi pada musim haji. Tren ini membawa jemaah antara Arafah, Muzdalifah dan Mina melalui landasan khas, jadi perjalanannya tidak bergantung pada jalan raya.

Menurut Saudi Arabia Railways (SAR), laluan tren ini sepanjang kira-kira 18 km dan mempunyai sembilan stesen. Pada Haji 1447H/2026, SAR merekodkan lebih 1.9 juta perjalanan penumpang melalui 1,800 perjalanan tren.

Sembilan Stesen Tren Masyair

Stesen Mina 3 terletak di hujung laluan, berhampiran Kompleks Jamarat. Walau bagaimanapun, jemaah tetap perlu menggunakan laluan masuk dan keluar yang ditetapkan untuk kumpulan mereka.

Bolehkah Semua Jemaah Menaiki Tren Masyair?

Tidak semua jemaah boleh menaiki Tren Masyair kerana penggunaannya disusun mengikut kumpulan, kapasiti dan pelan pergerakan yang diluluskan. Jemaah yang tidak diperuntukkan perjalanan tren tidak boleh menaikinya walaupun stesen berada berhampiran khemah.

Untuk masuk ke stesen, jemaah mungkin perlu menunjukkan pas, tiket atau tanda pengenalan khusus mengikut operasi musim itu. Kad Nusuk ialah dokumen pengenalan jemaah, tetapi kad ini tidak menjamin tempat dalam tren.

Adakah Perjalanan Tren Sentiasa 20 Minit?

Menurut SAR, perjalanan tren dari Arafah 1 ke Mina 3 mengambil masa sekitar 20 minit. Angka ini tidak termasuk masa berkumpul, berjalan ke stesen, beratur, pemeriksaan akses dan perjalanan dari stesen ke khemah.

Oleh itu, kira masa sebenar dari tempat berkumpul hingga tiba di lokasi yang ditetapkan. Jangan merancang waktu ibadah atau janji temu berdasarkan tempoh dalam tren sahaja.

Tren Masyair dan Kereta Api Laju Haramain ialah dua perkhidmatan yang berbeza tujuannya. Jemaah yang keliru antara kedua-duanya mungkin tersalah mencari stesen atau membeli tiket yang tidak diperlukan.

Perbezaan utama antara kedua-dua perkhidmatan ini dapat dilihat dalam jadual di bawah.

Maklumat tiket, bagasi dan stesen kereta api antara bandar dihuraikan dalam artikel Panduan Kereta Api Haramain. Cara membeli tiket Kereta Api Laju Haramain tidak terpakai bagi Tren Masyair.

Arafah terletak di sebelah timur Mekah. Muzdalifah berada di antara Arafah dengan Mina, manakala Mina ialah kawasan khemah yang menempatkan Kompleks Jamarat.

Peta satelit kedudukan Masjidil Haram, Mina, Muzdalifah dan Arafah, bersama jarak garis lurus antara setiap kawasan, boleh dilihat dalam artikel Jarak dan Masa Perjalanan Masyair.

Peta digital membantu mengenal pasti kedudukan umum, tetapi tidak menunjukkan semua pintu kawalan, laluan bas haji atau jalan yang ditutup. Laluan sebenar bagi rombongan boleh berubah mengikut arahan pihak berkuasa pada hari operasi.

Lokasi umum Masjidil Haram, Arafah, Muzdalifah dan Mina boleh dibuka dalam Google Maps. Simpan juga titik pertemuan dan lokasi khemah yang diberikan oleh petugas kerana nama kawasan sahaja tidak cukup untuk mencari khemah anda.

Maktab ialah penyedia perkhidmatan yang menguruskan khemah dan pergerakan sekumpulan jemaah di Masyair. Nombor maktab dan nombor khemah sangat penting kerana satu kawasan mungkin menempatkan ramai jemaah dari pelbagai negara. Catatan yang jelas membolehkan petugas membawa jemaah kembali ke kumpulan yang betul apabila terpisah.

Simpan maklumat berikut dalam satu gambar atau nota yang boleh dibuka tanpa capaian internet:

• Nama dan nombor maktab atau penyedia perkhidmatan haji.
• Nombor khemah dan zon di Arafah serta Mina.
• Nama ketua kumpulan, petugas TH atau PJH dan nombor telefon mereka.
• Lokasi berkumpul, pintu masuk atau nombor stesen yang ditetapkan.
• Maklumat kesihatan penting dan nombor penjaga jika memerlukan bantuan.

Ambil gambar papan tanda khemah dan kawasan menunggu jika dibenarkan. Elakkan merakam atau menyiarkan wajah jemaah lain tanpa izin, khususnya ketika pemeriksaan keselamatan dan situasi kecemasan.

Dari Mekah ke Kawasan Masyair

Siapkan beg kecil lebih awal kerana anda mungkin tidak kembali ke hotel selama beberapa hari. Bawa dokumen, ubat, air minuman dan barang asas mengikut senarai yang dibenarkan oleh pengurus rombongan.

Dapatkan pengesahan masa berkumpul serta lokasi menaiki bas daripada petugas. Jangan bertolak sendiri dengan teksi atau e-panggilan apabila rombongan sudah mempunyai pergerakan rasmi.

Dari Arafah ke Muzdalifah

Pergerakan selepas Maghrib biasanya dibuat secara berperingkat kerana jumlah jemaah sangat ramai. Walaupun wukuf sudah selesai, tidak semua kumpulan boleh menaiki kenderaan pada masa yang sama.

Kekal bersama kumpulan sehingga tiba di kawasan yang ditetapkan di Muzdalifah. Jika bas berhenti jauh dari tempat bermabit, minta penjelasan petugas sebelum berjalan atau mengikut jemaah lain.

Dari Muzdalifah ke Mina

Jemaah mungkin perlu bergerak pada waktu malam atau awal pagi mengikut perancangan pihak berkuasa. Pastikan semua ahli rombongan sudah berkumpul sebelum meninggalkan tempat bermabit.

Jangan menaiki bas hanya kerana pemandunya menyebut Mina. Mina mempunyai banyak zon khemah, jadi sahkan maktab, tempat turun dan petugas pengiring terlebih dahulu.

Dari Mina ke Jamarat dan Kembali

Laluan melontar jamrah mempunyai kawalan masa dan arah pergerakan yang ketat. Ikut jadual kumpulan walaupun laluan lain kelihatan lebih dekat atau kurang sesak.

Jemaah yang tidak mampu berjalan jauh perlu memaklumkan keadaan mereka kepada petugas dan pembimbing ibadah. Cara melontar diterangkan dalam artikel Panduan Melontar Jamrah.

Jadual waktu dan aras melontar pula dihuraikan dalam artikel Jadual Melontar Jamrah dan Jambatan Jamrah.

Kelewatan boleh berpunca daripada jumlah penumpang yang tinggi, kawalan jalan, pertukaran giliran atau keadaan di stesen. Kelewatan tidak semestinya bermaksud bas atau tren rosak.

Sementara menunggu, simpan tenaga dan minum air mengikut keperluan. Jangan menghalang pintu masuk atau laluan kecemasan.

Jika ditawarkan kenderaan lain, pastikan tawaran itu datang daripada penyelaras rasmi. Jangan mengikut orang tidak dikenali yang menawarkan laluan pintas atau kenderaan tanpa pengesahan.

Jika terpisah daripada kumpulan, berhenti di lokasi selamat dan hubungi petugas yang nombornya telah disimpan. Tindakan mengikut kawasan diterangkan dalam artikel Panduan Jemaah Hilang atau Terpisah.

Warga emas, orang kurang upaya (OKU) dan jemaah yang sukar bergerak perlu memaklumkan keadaan mereka kepada pengurus kumpulan sebelum operasi Masyair bermula. Petugas dapat menyemak bantuan yang tersedia dan menentukan cara pergerakan yang sesuai.

Stesen Tren Masyair dilengkapi laluan landai, lif dan eskalator. Namun jemaah tetap perlu berjalan kaki dari khemah ke stesen dan dari tempat turun ke khemah.

Bawa ubat harian dalam bekas asal dan simpan senarai ubat bersama maklumat penjaga. Jika seseorang kelihatan keliru, terlalu lemah atau mengalami tanda kecemasan perubatan, segera maklumkan petugas dan dapatkan bantuan kesihatan.

Jika sakit, jangan mengubah cara melontar atau mabit berdasarkan andaian sendiri. Rujuk pegawai perubatan dan pembimbing ibadah. Panduan lanjut ada dalam artikel Haji Warga Emas dan OKU.

Kesilapan kecil ketika berpindah tempat boleh memisahkan seseorang daripada rombongan. Kebanyakannya dapat dielakkan dengan menyemak maklumat sebelum bergerak.

Sehari Sebelum Berangkat

• Jadual dan tempat berkumpul disahkan dengan ketua rombongan.
• Nombor maktab, khemah dan zon disimpan dalam telefon dan pada kertas.
• Jenis pengangkutan, stesen atau tempat menaiki bas sudah diketahui.
• Telefon dicas dan nombor petugas disimpan.
• Ubat harian, bekalan asas dan dokumen penting telah disediakan.

Sebelum Menaiki Kenderaan

• Destinasi bas atau tren disahkan sekali lagi.
• Pasangan, warga emas dan ahli kumpulan berada bersama.
• Kad Nusuk serta pengenalan kumpulan boleh dicapai.
• Barang kecil tidak diletakkan di laluan penumpang.
• Arahan petugas didengar sebelum bergerak.

Selepas Tiba

• Lokasi turun disahkan sebagai kawasan atau zon kumpulan.
• Nombor khemah atau pintu yang berdekatan sudah dicatat.
• Ahli keluarga atau ahli kumpulan kecil sudah dikira semula.
• Petugas sudah dimaklumkan jika ada ahli yang tertinggal.

1. Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, kesiapsiagaan jadual pergerakan 1447H, 10 Mei 2026.
2. Program Pengalaman Jemaah Arab Saudi, SAR membawa lebih 1.9 juta penumpang Tren Masyair, 30 Mei 2026.
3. Saudi Press Agency, rangkaian tren, sembilan stesen dan kapasiti, 24 Mei 2026.
4. Program Pengalaman Jemaah Arab Saudi, Laporan Tahunan 2024, halaman 75 hingga 76, peta rasmi laluan tren.
5. Panduan Haji Edisi Jemaah Malaysia, pengangkutan dan pemindahan, halaman 38 hingga 46.
6. Saudi Press Agency, tiga kaedah pengangkutan ke Arafah pada 26 Mei 2026.
7. Bernama, perkhidmatan bas TH Abraj Al Tayseer ke Jarwal dan tarikh tamat operasi, 30 April 2026.
8. Discover Mekah, Tren Masyair beroperasi secara bermusim.