JADUAL MELONTAR JAMRAH: Waktu Ditetapkan, Tingkat Jamarat dan Laluan dari Khemah

Secara umum, jadual melontar jamrah bermula pada 10 Zulhijjah dan diteruskan pada hari-hari Tasyrik. Namun, giliran bergerak dari khemah tidak sama bagi semua jemaah Malaysia kerana giliran itu bergantung pada pengurusan pergerakan setiap musim haji.

Waktu yang dibenarkan dan had masa melontar dari sudut hukum turut diterangkan dalam artikel Melontar Jamrah: Waktu, Cara dan Doa. Pilihan meninggalkan Mina lebih awal dihuraikan dalam artikel Nafar Awal atau Nafar Thani.

1. Waktu Sah Melontar Menurut Hukum

Waktu ini ialah tempoh ibadah melontar yang dibincangkan dalam ilmu fiqah. Tempoh ini tidak bermaksud setiap jemaah boleh memasuki Jamarat sesuka hati pada bila-bila masa.

2. Waktu Pelepasan yang Ditetapkan untuk Maktab

Waktu ini ialah giliran perjalanan yang disusun oleh pihak pengurusan haji untuk mengawal bilangan jemaah di laluan dan bangunan Jamarat. Waktunya boleh berbeza antara maktab, kumpulan, hari dan musim haji.

3. Waktu Berkumpul dan Mula Berjalan

Waktu berkumpul mungkin lebih awal daripada waktu yang dijangka untuk tiba di Jamarat. Jemaah perlu membezakan masa berkumpul, masa bergerak dan masa melontar supaya tidak tersalah memahami arahan.

Sebagai contoh, arahan berkumpul di hadapan khemah tidak bermaksud semua jemaah perlu tiba di bangunan Jamarat pada waktu itu. Pergerakan sebenar boleh tertangguh atau disusun semula mengikut kepadatan dan keadaan semasa.

Apabila tiba di Mina, dapatkan pengesahan terus daripada ketua kumpulan atau petugas maktab. Sebelum tidur dan sebelum keluar untuk melontar, semak sama ada terdapat pindaan pada waktu pelepasan atau laluan yang ditetapkan.

Catat enam perkara berikut dalam telefon atau pada sekeping kad kecil:

1. Tarikh Hijrah dan hari melontar.
2. Nombor maktab, zon dan khemah.
3. Waktu berkumpul serta waktu bergerak.
4. Nama ketua kumpulan dan tempat pertemuan.
5. Aras Jamarat dan pintu masuk yang diarahkan.
6. Pintu keluar, laluan pulang dan tempat bertemu jika terpisah.

Jangan menganggap jadual kumpulan lain atau jadual musim haji terdahulu sesuai untuk kumpulan anda. Pengurusan pergerakan di Masyair diselaraskan mengikut keadaan lapangan, termasuk kepadatan yang dipantau oleh pihak berkuasa Arab Saudi.

Jika menerima dua maklumat yang berbeza, rujuk semula petugas rasmi sebelum bergerak. Elakkan menyebarkan tangkapan layar jadual lama tanpa tarikh dan nombor maktab kerana jadual sebegini mudah mengelirukan jemaah lain.

Peranan ketua rombongan dan petugas maktab diterangkan dalam artikel Siapa Urus Jemaah Haji dan Maktab Haji.

Pihak berkuasa Arab Saudi menasihatkan jemaah supaya berhati-hati dengan cuaca panas pada tengah hari, terutama sekitar 11.00 pagi hingga 3.00 petang. Nasihat ini ialah peringatan kesihatan, bukan larangan melontar atau pengganti jadual rasmi maktab.

Kesesakan juga boleh meningkat apabila ramai jemaah mahu melontar sebaik sahaja masuk waktu afdal, iaitu waktu yang lebih utama. Panduan haji turut mengingatkan jemaah supaya tidak berkeras memilih waktu paling awal jika tindakan itu menambah kesesakan.

Jika giliran anda jatuh pada waktu panas, jangan mengubah jadual sendiri. Ikut arahan petugas, bawa air secukupnya, pakai alas kaki yang sesuai dan gunakan payung jika dibenarkan.

Waktu malam mungkin lebih nyaman bagi sesetengah jemaah, tetapi tidak semestinya lebih lengang. Aliran keluar masuk tetap tertakluk kepada kawalan laluan dan bilangan kumpulan yang bergerak pada masa itu.

Kompleks Jamarat di Mina mempunyai lima aras, termasuk aras bawah dan beberapa aras bertingkat. Kompleks ini dibina untuk mengagihkan pergerakan jemaah melalui pintu masuk, laluan, eskalator dan pintu keluar yang berbeza.

Setiap aras menyediakan kawasan untuk melontar di lokasi jamrah yang ditetapkan. Oleh itu, jemaah tidak perlu mencari aras paling tinggi atau paling rendah semata-mata kerana menyangka lontaran di situ lebih baik.

Aras yang betul ialah aras yang diarahkan kepada kumpulan anda pada hari tersebut. Laluan masuk dan aras yang dibenarkan boleh berubah mengikut pelan kawalan orang ramai. Oleh itu, sentiasa utamakan arahan papan tanda dan petugas.

Perkara yang Perlu Diperhatikan di Bangunan Jamarat

• Papan tanda aras. Pastikan papan tanda sepadan dengan makluman petugas dan ketua kumpulan.
• Laluan masuk. Gunakan lorong yang ditetapkan dan jangan melawan arus.
• Eskalator dan tanjakan. Gunakan kemudahan yang dibuka kepada kumpulan anda sahaja.
• Kawasan melontar. Bergerak mengikut aliran dan jangan berhenti terlalu lama selepas selesai.
• Pintu keluar. Ikut arah yang ditunjukkan walaupun laluan pulang kelihatan lebih jauh.

Artikel ini tidak menetapkan nama aras atau nombor pintu kerana pengagihannya berubah mengikut operasi setiap musim haji. Gunakan peta dalam talian sebagai rujukan lokasi sahaja, bukan arahan untuk masuk ke aras tertentu.

Laluan dalam jadual melontar jamrah bergantung pada kedudukan khemah anda di Mina. Khemah jemaah haji terletak di beberapa kawasan dan zon yang berbeza. Oleh itu, laluan bagi setiap maktab mungkin berbeza dari segi jarak dan arah.

Secara ringkas, perjalanan bermula dari khemah ke tempat berkumpul. Rombongan kemudian mengikut laluan pejalan kaki yang ditetapkan ke Jamarat, lalu keluar melalui arah yang disusun oleh petugas untuk kembali ke zon khemah.

Perkara Tambahan Sepanjang Perjalanan

Pastikan bateri telefon mencukupi sebelum keluar. Namun, jangan bergantung pada telefon semata-mata untuk mencari jalan pulang.

Jangan memotong penghadang, naik ke laluan lain atau mengikut kumpulan asing hanya kerana laluan itu kelihatan lebih cepat. Lorong yang ditetapkan disusun supaya aliran jemaah kekal selamat.

Panduan Haji: Edisi Jemaah Haji Malaysia terbitan Lembaga Tabung Haji menyusun petunjuk pulang ke khemah mengikut nombor zon, kemudian nombor khemah. Kaedah ini lebih selamat daripada menghafal satu simpang atau mengecam khemah berdasarkan warna sahaja.

Jarak berjalan dalam jadual melontar jamrah bergantung pada kedudukan khemah, laluan yang dibuka, aras masuk serta pintu keluar yang digunakan. Jangan mengukur jarak hanya dengan melihat garis lurus antara khemah dan bangunan Jamarat pada peta.

Menurut laporan Astro Awani pada Julai 2026, Tabung Haji mengingatkan bahawa jemaah mungkin perlu berjalan sekitar 7 km sehari ketika melontar di Mina. Angka ini menggambarkan keperluan fizikal untuk persediaan, bukan jarak tepat bagi setiap maktab atau perjalanan sehala.

Sebagai contoh, jika laluan dari khemah ke Jamarat ialah 2 km sehala, perjalanan pergi dan balik sudah sekurang-kurangnya 4 km. Jumlah itu belum mengambil kira pergerakan di dalam kompleks Jamarat, lencongan kawalan dan perjalanan tambahan di sekitar khemah.

Anggaran ini tidak termasuk masa menunggu atau berhenti. Ketika sesak, perjalanan boleh mengambil masa lebih lama daripada anggaran ini.

Cara Mengurus Tenaga Semasa Perjalanan

Mulakan latihan berjalan kaki secara beransur-ansur sebelum berangkat ke Tanah Suci. Gunakan alas kaki yang sudah biasa dipakai untuk mengurangkan risiko kaki melecet atau sakit.

Semasa di Mina, rehat sebelum giliran melontar dan minum air secara berkala. Jemaah yang mempunyai masalah kesihatan atau sukar berjalan perlu mendapatkan nasihat petugas kesihatan serta pembimbing ibadah tentang bantuan yang sesuai.

Kompleks Jamarat terletak di hujung barat Mina, manakala Masjid al-Khaif ialah mercu tanda penting dalam kawasan yang sama. Peta di bawah menunjukkan kawasan Jamarat, tetapi kedudukan khemah anda perlu disahkan melalui maklumat maktab.

1. Kompleks Jamarat. Di hujung barat Mina, iaitu bahagian Mina yang paling hampir dengan Mekah. Jemaah melontar ketiga-tiga jamrah di sini mengikut aras yang diarahkan.
2. Masjid al-Khaif. Di tenggara Kompleks Jamarat dalam kawasan Mina, di luar bingkai peta. Masjid ini ialah mercu tanda yang mudah dikenali ketika mencari arah ke zon khemah.

Susunan khemah di Mina diterangkan dalam artikel Khemah Mina. Tingkat dan laluan di dalam bangunan pula dihuraikan dalam artikel Jambatan Jamrah.

Jarak antara Mina, Muzdalifah dan Arafah boleh dibaca dalam artikel Jarak dan Masa Perjalanan Masyair. Semasa musim haji, patuhi sebarang penutupan jalan atau arahan pengalihan laluan oleh pihak berkuasa.

Jika kehilangan arah, berhenti di kawasan yang selamat dan tidak menghalang aliran jemaah. Hubungi ketua kumpulan atau petugas maktab dan nyatakan aras, nombor zon atau papan tanda yang paling dekat.

Jangan berjalan melawan arus untuk mencari rakan yang sudah berada di hadapan. Jika telefon tidak dapat digunakan, dapatkan bantuan petugas rasmi dan tunjukkan maklumat khemah yang disimpan pada kad pengenalan jemaah.

Jika cedera, pitam atau menunjukkan tanda strok haba, iaitu keadaan badan terlalu panas, dapatkan bantuan perubatan segera. Talian kecemasan bersatu di Mekah, termasuk Mina, ialah 911.

Langkah penuh jika terpisah boleh dibaca dalam artikel Jemaah Hilang atau Terpisah. Bawa juga Kad Nusuk bersama maklumat maktab setiap kali keluar dari khemah.

Hubungi petugas maktab atau pembimbing ibadah secepat mungkin dan terangkan sebab anda terlepas giliran. Jangan cuba memasuki kompleks Jamarat dengan menggunakan laluan atau aras yang tidak dibenarkan kepada kumpulan anda.

Tertinggal giliran pergerakan tidak semestinya bermaksud tempoh ibadah melontar sudah tamat. Namun, rujuk pembimbing ibadah untuk menentukan waktu dan tindakan gantian kerana hukumnya bergantung pada hari dan keadaan anda.

Jemaah yang menggunakan kerusi roda atau mempunyai kekangan pergerakan perlu memaklumkan keperluan mereka kepada ketua kumpulan lebih awal. Jangan menganggap semua eskalator, pintu masuk atau laluan bertingkat sesuai untuk semua jenis bantuan mobiliti.

Wakil melontar pula ialah perkara fiqah yang mempunyai syarat tertentu. Keputusan ini tidak boleh dibuat hanya kerana keletihan biasa.

Dapatkan penilaian petugas perubatan dan pembimbing ibadah haji sebelum membuat keputusan. Kelonggaran ibadah, termasuk wakil melontar, diterangkan dalam artikel Haji Warga Emas dan OKU.

• Saya sudah menyemak tarikh dan giliran melontar untuk maktab sendiri.
• Saya tahu waktu berkumpul dan siapa yang mengetuai rombongan.
• Saya tahu aras dan pintu masuk yang diarahkan.
• Saya sudah menyimpan nombor zon, maktab dan khemah.
• Saya mempunyai air minuman, alas kaki yang sesuai dan keperluan kesihatan.
• Saya tahu tempat bertemu jika terpisah daripada kumpulan.
• Saya mengutamakan arahan petugas, bukan peta atau jadual lama.

1. Lembaga Tabung Haji, Panduan Haji: Edisi Jemaah Haji Malaysia, khususnya panduan hari Tasyrik dan cara kembali ke khemah.
2. Tabung Haji, e-Bimbingan Haji dan makluman Kursus Asas Haji 1448 Hijrah.
3. Agensi Berita Saudi (SPA), 10 Mei 2026, pergerakan jemaah mengikut jadual operasi ke Jamarat.
4. Agensi Berita Saudi (SPA), 15 Mei 2026, panduan keselamatan dan slot ibadah yang ditetapkan.
5. Saudipedia, Jamarat Complex, susun atur lima aras dan sistem laluan.
6. Agensi Berita Saudi (SPA), 25 Mei 2026, langkah berjaga-jaga ketika cuaca panas.
7. Astro Awani, Julai 2026, makluman Tabung Haji tentang keperluan berjalan kaki semasa melontar jamrah.