NAFAR AWAL ATAU NAFAR THANI: Masa Keluar dari Mina dan Kesan kepada Jadual Jemaah

Perkataan nafar bermaksud beredar atau bertolak meninggalkan Mina. Perkataan awal bermaksud pertama, manakala thani bermaksud kedua.

Jadi, Nafar Awal ialah giliran keluar pertama pada 12 Zulhijjah. Nafar Thani pula ialah giliran keluar kedua pada 13 Zulhijjah.

Asas kedua-dua pilihan ini terdapat dalam Surah Al-Baqarah ayat 203. Allah SWT menyatakan bahawa tiada dosa bagi sesiapa yang segera beredar selepas dua hari. Tiada dosa juga bagi sesiapa yang melewatkannya, iaitu bagi orang yang bertakwa.

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menjelaskan bahawa Nafar Thani ialah cara yang lebih utama. Nafar Awal pula ialah kelonggaran, iaitu kemudahan yang dibenarkan, bagi jemaah yang mahu keluar lebih awal dan memenuhi syaratnya.

Nafar Awal mempunyai syarat yang perlu dipenuhi. Menurut nota kursus haji Lembaga Tabung Haji, syaratnya adalah seperti yang berikut:

1. Jemaah telah bermabit, iaitu bermalam, di Mina pada malam 11 dan malam 12 Zulhijjah.
2. Jemaah telah melontar ketiga-tiga jamrah pada 11 dan 12 Zulhijjah.
3. Jemaah berniat Nafar Awal sebelum meninggalkan Mina, kemudian terus bergerak keluar.
4. Jemaah bertekad untuk tidak kembali bermalam di Mina.
5. Jemaah keluar dari Mina sebelum matahari terbenam pada 12 Zulhijjah.

Hukum bagi keadaan khusus, contohnya jemaah uzur atau tertahan di laluan, hendaklah dirujuk kepada pembimbing ibadah. Penerangan tentang mabit pula ada dalam artikel Mabit di Muzdalifah dan Mina.

Dari sudut perjalanan, jemaah bergerak keluar mengikut keputusan dan giliran rombongan. Jangan membuat pilihan sendiri tanpa menyelaraskannya dengan ketua maktab dan pembimbing ibadah.

Bagi Nafar Awal, jemaah mesti keluar dari Mina pada 12 Zulhijjah sebelum matahari terbenam. Lontaran hari itu perlu diselesaikan dahulu, kemudian jemaah mengikut pergerakan keluar yang disusun untuk rombongan.

Bagi Nafar Thani, jemaah bermalam di Mina pada malam 13 Zulhijjah. Pada siang harinya, jemaah melontar ketiga-tiga jamrah sebelum keluar dari Mina.

Menurut nota kursus haji Lembaga Tabung Haji, waktu terbaik untuk melontar pada 13 Zulhijjah ialah selepas matahari tergelincir, iaitu apabila masuk waktu Zohor. Waktu sebenar rombongan tetap mengikut giliran yang ditetapkan oleh maktab.

Waktu Maghrib di Mekah berubah mengikut tahun. Jangan bergantung pada jam anggaran dalam artikel lama. Selesai melontar juga tidak bermaksud jemaah sudah keluar dari Mina.

Jika Masih di Mina Ketika Masuk Maghrib

Menunggu bas tidak sama dengan sudah memulakan perjalanan keluar. Dalam keadaan luar biasa, hukumnya bergantung pada pergerakan sebenar, bukan sekadar niat untuk bertolak atau barang yang sudah dikemas.

Jadual di bawah menunjukkan urutan aktiviti secara umum, bukan waktu rasmi pergerakan jemaah Malaysia. Giliran melontar dan masa keluar dari khemah berubah mengikut maktab, tahap kesesakan dan arahan pengurusan haji.

Jemaah Nafar Awal tidak perlu melontar pada 13 Zulhijjah jika semua syaratnya dipenuhi. Jemaah Nafar Thani pula perlu bersedia dari segi tenaga untuk satu lagi hari melontar dan perjalanan pulang ke Mekah.

Bagaimanakah Jadual Nafar Awal atau Nafar Thani Ditentukan?

Pengurusan haji menyelaraskan waktu bergerak berdasarkan kumpulan, maktab dan laluan yang dibenarkan. Jadi, tidak semua jemaah Malaysia menggunakan waktu atau aras Jamarat yang sama.

Ada kumpulan yang berjalan kaki ke Jamarat, manakala pengangkutan digunakan bagi bahagian perjalanan tertentu jika disediakan. Tempat menaiki bas selepas melontar mungkin berbeza daripada tempat jemaah diturunkan ketika tiba di Mina.

Tiga lokasi yang perlu dibezakan ialah kawasan khemah Mina, kompleks Jamarat dan penginapan jemaah di Mekah. Kompleks Jamarat ialah bangunan bertingkat tempat jemaah melontar jamrah. Laluan antara ketiga-tiga lokasi ini tidak sama bagi setiap maktab.

Kedudukan khemah mempengaruhi jarak berjalan dan masa untuk tiba di aras melontar. Laluan keluar pula boleh diubah oleh pihak berkuasa Arab Saudi untuk mengawal aliran jemaah pada hari-hari Tasyrik.

1. Kompleks Jamarat. Di barat laut Masjid al-Khaif, sekitar 0.9 km garis lurus mengikut Google Maps. Jemaah melontar ketiga-tiga jamrah di bangunan ini.
2. Masjid al-Khaif. Masjid utama di Mina yang mudah dikenali di antara khemah jemaah. Gunakan masjid ini sebagai mercu tanda untuk memahami kedudukan khemah.

Kedudukan Mina, Muzdalifah dan Arafah berbanding Masjidil Haram ditunjukkan dalam peta satelit dalam artikel Jarak dan Masa Perjalanan Masyair. Peta Mina bersama Masjid al-Khaif pula ada dalam artikel Khemah Mina.

Mengapa Tidak Boleh Bergantung pada Jarak dalam Peta Sahaja?

Aplikasi peta biasa boleh menunjukkan lokasi bangunan, tetapi tidak semestinya menunjukkan laluan pejalan kaki yang dibuka pada musim haji. Pagar sementara, aliran sehala dan sekatan laluan boleh menjadikan perjalanan sebenar lebih panjang.

Oleh itu, tiada satu angka jarak atau masa berjalan yang tepat bagi semua jemaah. Simpan lokasi khemah dan titik pertemuan yang diberikan oleh petugas, kemudian ikut papan tanda dan arahan di lapangan.

Adakah Keluar dari Jamarat Bermaksud Sudah Keluar dari Mina?

Tidak semestinya. Sempadan Mina dari sudut hukum diterangkan oleh pembimbing ibadah. Peta awam tidak menunjukkan sempadan ini dengan pasti.

Bagi jemaah yang terus menuju ke Mekah selepas melontar, semak tempat berniat dengan pembimbing sebelum meninggalkan kawasan berkaitan. Jangan membuat keputusan sendiri berdasarkan pin telefon atau lokasi jambatan semata-mata.

Aras dan laluan dalam bangunan Jamarat diterangkan dalam artikel Jambatan Jamrah, manakala giliran melontar ada dalam artikel Jadual Melontar Jamrah.

1. Masa Kembali ke Hotel di Mekah

Jemaah Nafar Awal boleh kembali ke penginapan lebih awal kerana tidak perlu bermalam di Mina pada malam 13 Zulhijjah. Namun, masa tiba di hotel bergantung pada kelancaran perjalanan dan jadual kenderaan.

Jemaah Nafar Thani pula keluar selepas melontar pada 13 Zulhijjah. Kelewatan tidak semestinya berpunca daripada kesesakan. Rombongan mungkin dilepaskan keluar secara berperingkat, iaitu satu demi satu.

2. Rehat dan Urusan Ibadah yang Berbaki

Kembali awal memberi ruang untuk berehat, mandi dan menyusun semula barang peribadi. Jika tawaf haji atau saie belum disempurnakan, bincang dengan pembimbing tentang masa yang sesuai.

Kembali ke Mekah tidak bermaksud semua ibadah haji sudah selesai. Semak status amalan masing-masing sebelum membuat perancangan lain.

3. Pengangkutan dan Kumpulan Keluarga

Suami isteri atau ahli keluarga dalam maktab yang sama sebaiknya mengesahkan jadual mereka bersama-sama. Jangan menyangka semua ahli keluarga boleh menaiki bas yang sama jika ada perubahan zon atau pengurusan khas.

Jika ahli keluarga uzur, maklumkan kepada petugas lebih awal supaya kebajikan dan pergerakannya dapat diselaraskan. Jangan berpecah tanpa mengetahui lokasi pertemuan dan nombor telefon pegawai yang bertugas.

4. Kesan Nafar Awal atau Nafar Thani kepada Penerbangan Pulang

Nafar Awal memberi satu hari tambahan di Mekah, tetapi tarikh penerbangan pulang tidak semestinya diawalkan. Penerbangan, urusan hotel dan perpindahan antara bandar mengikut jadual rasmi yang berasingan.

Begitu juga, Nafar Thani tidak semestinya menyebabkan jemaah lewat pulang ke Malaysia. Tarikh pulang bergantung pada susunan keseluruhan perjalanan haji yang telah ditetapkan.

Persediaan ringkas membantu jemaah bergerak dengan lebih tenang. Gunakan senarai semak ini apabila pengumuman pergerakan mula dibuat.

• Pilihan Nafar Awal atau Nafar Thani telah disahkan dengan maktab.
• Lontaran dan mabit yang berkaitan telah disempurnakan.
• Penerangan tentang niat dan laluan keluar telah diperoleh daripada pembimbing.
• Masa berkumpul, nombor bas dan tempat pertemuan telah dicatat.
• Kad Nusuk, kad pengenalan jemaah dan maklumat maktab mudah dicapai.
• Air, ubat peribadi, telefon bercas dan barang keperluan sahaja telah dibawa.
• Ruang tidur telah diperiksa supaya tiada barang atau ubat tertinggal.
• Masalah kesihatan atau kesukaran berjalan telah dimaklumkan kepada petugas.
• Kedudukan semua ahli kumpulan telah dipastikan sebelum bergerak.

Jika arahan berubah pada saat akhir, utamakan keselamatan dan pengesahan daripada petugas. Jangan cuba mengejar waktu dengan melawan arus jemaah atau menggunakan laluan yang ditutup.

Beralih ke tepi laluan di tempat yang selamat, kemudian hubungi petugas maktab atau ketua rombongan. Nyatakan nombor khemah, maktab, lokasi semasa dan keadaan kesihatan anda dengan jelas.

Jangan menaiki kenderaan persendirian yang tidak disahkan walaupun mahu tiba lebih cepat. Masa dan lokasi anda juga penting jika timbul persoalan tentang status Nafar Awal.

Jika telefon tidak berfungsi, dapatkan bantuan petugas rasmi di laluan atau di pusat bantuan berhampiran. Langkah seterusnya ada dalam artikel Jemaah Hilang atau Terpisah.

Rujuk juga artikel Kad Nusuk Haji dan Maktab Haji supaya maklumat khemah mudah ditunjukkan kepada petugas.

1. Al-Quran, Surah Al-Baqarah, ayat 203 tentang pilihan beredar dari Mina selepas dua hari atau melewatkannya.
2. Lembaga Tabung Haji, portal e-Bimbingan Haji, akses kursus dan bahan bimbingan rasmi tentang mabit, melontar dan nafar.
3. Lembaga Tabung Haji, Nota Kursus Asas Haji 1446H Minggu 6, syarat Nafar Awal dan waktu melontar pada hari-hari Tasyrik.
4. Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, Bayan Li al-Haj Siri Ke-33, syarat Nafar Awal dan keadaan yang melibatkan matahari terbenam ketika keluar.
5. Tabung Haji, Resolusi Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan Ke-40, perincian niat dan keadaan khusus jemaah.
6. Tabung Haji, Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan Ke-43, 2 Oktober 2026, pengesahan bahawa mabit dan Nafar Awal ialah antara isu yang dibincangkan bagi persediaan 1448H.
7. Nusuk Hajj: The Journey, turutan umum perjalanan haji.