Soalan “siapa urus jemaah haji di Tanah Suci?” sering ditanya oleh bakal haji yang pertama kali ke sana. Jawapannya, jemaah haji Malaysia dibantu oleh pelbagai petugas yang menguruskan penginapan, pergerakan, ibadah dan kesihatan.
Setiap petugas mempunyai tugas tertentu, jadi jemaah perlu tahu pihak yang patut dihubungi apabila demam, terpisah daripada kumpulan atau kehilangan barang. Saluran bantuan yang betul menjimatkan masa, terutama ketika kawasan penginapan sesak atau ketika berada di Masyair, iaitu Arafah, Muzdalifah dan Mina.
Panduan ini menerangkan peranan maktab, Ketua Rombongan Haji, pembimbing ibadat serta petugas Lembaga Tabung Haji (TH). Tumpuannya ialah urusan harian dan tindakan yang boleh diambil apabila berlaku masalah.
Disemak pada 14 November 2026 · Rujukan utama ialah Lembaga Tabung Haji, Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, Portal Nasional Arab Saudi dan Pilgrim Experience Program.
Ringkasan
Untuk urusan biasa, mulakan dengan petugas maktab atau kaunter TH yang ditetapkan di penginapan. Bagi persoalan hukum dan pelaksanaan ibadah, minta bantuan Pembimbing Ibadat Haji Tanah Suci (PIHTAS).
Jika sakit, dapatkan pemeriksaan di klinik penginapan atau hubungi pasukan perubatan TH. Jika berlaku kecemasan yang mengancam nyawa, hubungi 911 atau ambulans 997 dengan segera. Rujuk bahagian Jika Berlaku Masalah, Apakah Langkah Pertama?
Pilih Situasi Anda
Situasi 1Saya Sakit dan Perlu RawatanKlinik penginapan, rujukan hospital dan nombor kecemasan.
Situasi 2Saya Keliru Peranan PetugasPeranan maktab, PIHTAS dan petugas TH.
Situasi 3Saya Mencari Kaunter BantuanLokasi petugas di hotel, Masyair dan lapangan terbang.
Situasi 4Saya Mahu Menyimpan Nombor PentingTalian kecemasan Arab Saudi dan Tabung Haji.
Nota AkuIslam
Kecemasan Didahulukan
- Jangan menunggu petugas maktab tiba jika seseorang mengalami kecemasan perubatan yang serius. Dapatkan bantuan kecemasan dahulu, kemudian maklumkan kepada pengurusan rombongan.
Struktur pengurusan
Siapa Urus Jemaah Haji di Tanah Suci?
Pada musim haji 2026, TH mengumumkan pelantikan 564 petugas Tanah Suci untuk membantu 31,600 jemaah Malaysia. Petugas ini dibahagikan kepada dua kumpulan, iaitu rombongan kebajikan dan rombongan perubatan daripada Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM).
untuk 31,600 jemaah haji Malaysia
Warga kerja TH dan anak syarikatnya, Jabatan Kebajikan Masyarakat, Jabatan Pendaftaran Negara, PIHTAS dan pesara TH339 orang
KKM, iaitu doktor pakar, doktor, pegawai perubatan, ahli farmasi dan jururawat225 orang
Jawapan kepada soalan siapa urus jemaah haji bergantung pada jenis urusan kerana setiap petugas mempunyai tugas yang berbeza. Ada yang menguruskan maktab dan penginapan, ada yang menyelaras pengangkutan, manakala pasukan perubatan dan PIHTAS mengendalikan bidang masing-masing.
Bagi jemaah, mengetahui siapa urus jemaah haji tidak bermaksud perlu menghafal semua jawatan. Kenal pasti kaunter bantuan, petugas yang bertanggungjawab terhadap kumpulan anda dan cara menghubungi mereka.
1. Maktab: Tempat Rujukan Urusan Harian
Maktab ialah unit operasi yang menyelaras keperluan kumpulan jemaah mengikut penempatan dan pembahagian kumpulan yang ditetapkan. Unit ini mengurus hal penginapan, pergerakan dan bantuan kebajikan di lapangan.
Petugas maktab lazimnya menjadi tempat rujukan awal bagi masalah harian. Contohnya ialah bilik yang bermasalah, maklumat bas yang tidak diterima atau ahli kumpulan yang belum pulang ke penginapan. Mereka boleh menyemak keadaan dan mendapatkan bantuan unit lain jika masalah itu di luar bidang tugas mereka.
Sebaik sahaja tiba, catat nombor atau nama maktab, nama hotel dan lokasi kaunter TH. Simpan juga nombor telefon bantuan yang diberikan kepada kumpulan anda.
Nombor maktab, lokasi kaunter dan penempatan khemah boleh berubah antara musim. Jangan gunakan nombor atau lokasi daripada artikel lama tanpa menyemaknya dengan petugas musim semasa.
2. Ketua Rombongan: Bezakan Peringkat Nasional dan Kumpulan Kecil
Ketua Rombongan Haji Malaysia ialah pemimpin keseluruhan operasi haji Malaysia. Menurut kenyataan rasmi TH, jawatan ini disandang oleh Pengarah Haji TH, Tuan Haji Mohd Hisham Harun, pada musim 2026.
Namun, aduan kecil tidak perlu disampaikan terus kepada beliau. Aduan harian lebih sesuai dirujuk kepada petugas maktab, kaunter TH atau pegawai yang ditetapkan untuk kumpulan anda.
Sesetengah kumpulan juga mempunyai ketua kumpulan, wakil bilik atau penyelaras perjalanan. Mereka membantu menyampaikan maklumat, tetapi peranan mereka berbeza daripada Ketua Rombongan Haji Malaysia.
Jemaah yang mengikuti pakej haji melalui Pengelola Jemaah Haji (PJH) berlesen mempunyai penyelaras atau petugas agensi sendiri. Bagi urusan pakej, mulakan dengan petugas PJH yang ditetapkan.
3. PIHTAS: Tempat Bertanya tentang Ibadah
PIHTAS ialah singkatan bagi Pembimbing Ibadat Haji Tanah Suci. Mereka membantu jemaah memahami manasik, iaitu tatacara ibadah haji, dan menjawab persoalan ibadah yang timbul.
Contohnya, jemaah boleh bertanya tentang tindakan jika terlupa melontar, keadaan haid sebelum tawaf atau ibadah yang sukar dilakukan kerana masalah kesihatan. Soalan seperti ini memerlukan bimbingan yang mengambil kira keadaan sebenar, bukan sekadar jawapan umum dalam kumpulan WhatsApp.
PIHTAS bukan pengganti doktor, pengurus bas atau pegawai keselamatan. Jika masalah melibatkan ibadah dan kesihatan sekali gus, dapatkan pemeriksaan perubatan dahulu, kemudian rujuk PIHTAS.
Turutan amalan haji dari 8 hingga 13 Zulhijjah boleh dibaca dalam artikel Panduan Haji Lengkap AkuIslam.
4. Petugas Kebajikan dan Operasi TH
Petugas kebajikan membantu penyelarasan pelbagai urusan jemaah, termasuk penginapan, pengangkutan, makanan, bagasi dan pergerakan. Tugas sebenar setiap petugas bergantung pada unit dan lokasi tugas mereka.
Apabila membuat aduan, terangkan masalah dengan ringkas serta nyatakan lokasi dan nombor maktab. Cara ini membantu petugas menentukan sama ada aduan perlu disalurkan kepada pihak hotel, pengangkutan, keselamatan atau pengurusan maktab.
Pada musim 2026, seramai 180 sukarelawan Sahabat Maktab ditempatkan di maktab-maktab di Mekah untuk membantu pengurusan dan kebajikan jemaah, termasuk semasa operasi Masyair. Mereka dibahagikan kepada tiga kumpulan, iaitu Sahabat Hujjaj, Sahabat Medik dan Sahabat Ibadat. Sukarelawan ini boleh membantu, tetapi keputusan operasi rasmi tetap dibuat oleh pegawai yang bertanggungjawab.
5. Petugas Perubatan: Klinik dan Rujukan Hospital
Petugas perubatan TH terdiri daripada tenaga kesihatan KKM, termasuk doktor pakar, doktor, pegawai perubatan, ahli farmasi dan jururawat. Pasukan ini menilai kesihatan jemaah, memberikan rawatan yang sesuai dan menyelaras rujukan lanjut apabila perlu.
Musim 2026 membawa satu perubahan penting. TH menyatakan bahawa klinik pesakit luar dan farmasi disediakan di setiap bangunan penginapan jemaah haji TH di Mekah dan Madinah. Namun, TH tidak lagi dibenarkan membuka pusat rawatan sendiri di Tanah Suci pada musim tersebut.
Jemaah yang memerlukan rawatan lanjut dirujuk ke hospital yang disediakan oleh kerajaan Arab Saudi dan dipantau oleh pakar perubatan KKM. TH juga merancang kemudahan kesihatan di hospital swasta Arab Saudi sekiranya perlu. Peraturan ini boleh berubah, jadi semak pengaturan kesihatan musim haji anda dalam taklimat terbaharu TH.
Maksud nombor maktab dan zon khemah dihuraikan dalam artikel Maktab Haji. Rawatan di klinik penginapan pula diterangkan dalam artikel Klinik Tabung Haji di Mekah dan Madinah.
Jika berlaku
Jika Berlaku Masalah, Apakah Langkah Pertama?
Selepas mengetahui siapa urus jemaah haji, langkah seterusnya ialah mengenal pasti pihak pertama yang perlu dihubungi. Senarai di bawah menyusunnya mengikut situasi.
Jika Berlaku
- Masalah bilik, makanan dan bas? Hubungi petugas maktab dahulu.
- Sakit atau memerlukan rawatan? Pergi ke klinik penginapan dahulu.
- Kecemasan perubatan? Hubungi 911 atau ambulans 997 dengan segera.
- Persoalan hukum ibadah? Rujuk PIHTAS dahulu.
- Sesat atau terpisah? Dapatkan bantuan petugas TH atau pusat Nusuk Care yang berhampiran.
- Barang hilang? Laporkan kepada petugas maktab dahulu.
- Pasport atau Kad Nusuk hilang? Maklumkan kepada petugas maktab atau petugas PJH dengan segera.
- Masalah khemah Arafah atau Mina? Maklumkan kepada petugas khemah dahulu.
Situasi 1: Saya Sakit dan Perlu ke Klinik
Jika demam, batuk, cirit-birit atau berasa tidak sihat, maklumkan rakan sebilik dan dapatkan bantuan untuk ke klinik penginapan. Bawa maklumat pengenalan jemaah serta senarai ubat yang sedang diambil.
Jangan menunggu sehingga keadaan semakin teruk semata-mata kerana mahu meneruskan aktiviti. Petugas perubatan akan menentukan sama ada rawatan biasa memadai atau jemaah memerlukan rujukan lanjut.
Jika seseorang rebah, tidak sedarkan diri, mengalami sakit dada atau sukar bernafas, hubungi 911 atau ambulans 997 dengan segera. Berikan nombor bangunan atau khemah, tingkat atau zon serta mercu tanda yang paling mudah dikenal pasti.
Situasi 2: Saya Sesat atau Terpisah daripada Rombongan
Berhenti dahulu di kawasan yang selamat dan tidak menghalang orang ramai. Jika telefon masih berfungsi, hubungi petugas atau rakan kumpulan dan kongsikan lokasi semasa anda.
Jika tiada capaian telefon, dapatkan bantuan pegawai keselamatan, petugas TH atau pusat Nusuk Care yang berhampiran. Pusat Nusuk Care kendalian Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi membantu jemaah yang tersesat dan menerima laporan individu hilang. Pusat ini beroperasi di Mekah, Madinah, Jeddah dan Masyair semasa musim haji.
Jangan menaiki kenderaan orang yang tidak dikenali walaupun mereka menawarkan diri untuk menghantar anda pulang. Tunjukkan nama hotel dan maktab kepada pegawai yang bertugas supaya bantuan dapat diselaraskan melalui saluran rasmi.
Jika ahli keluarga yang hilang ialah warga emas, kanak-kanak atau individu yang memerlukan penjagaan, maklumkan petugas dengan segera. Nyatakan tempat dan waktu dia terakhir dilihat, pakaiannya serta keadaan kesihatannya.
Situasi 3: Barang, Beg atau Telefon Saya Hilang
Periksa dahulu tempat terakhir anda menggunakan barang itu, tetapi jangan berpatah balik melawan arus jemaah yang sesak. Maklumkan kepada pihak penginapan atau petugas maktab, kemudian catat masa dan lokasi kehilangan.
Jika barang tertinggal di masjid, tanya petugas masjid yang sah tentang kaunter barang hilang. Jika anda mengesyaki kecurian, minta bantuan petugas untuk membuat laporan polis.
Jika telefon hilang, gunakan peranti yang dipercayai untuk menyekat akses akaun dan kad pembayaran yang berkaitan. Minta petugas atau ahli keluarga membantu anda menghubungi penyedia perkhidmatan. Simpan nombor rujukan laporan yang diberikan.
Situasi 4: Pasport atau Kad Nusuk Hilang
Maklumkan kehilangan kepada petugas maktab atau petugas PJH yang bertanggungjawab sebaik sahaja anda menyedarinya. Jangan cuba menggunakan kad orang lain atau mendapatkan pengganti melalui orang yang tidak dikenali.
Menurut Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, kad baharu dipohon melalui ketua kumpulan atau syarikat yang menguruskan jemaah. Sementara menunggu, gunakan kad digital dalam aplikasi Nusuk, pergi ke pusat Nusuk Care yang terdekat atau hubungi talian 1966.
Bagi pasport yang hilang, petugas boleh membantu menyelaras laporan. Dokumen perjalanan baharu pula diuruskan mengikut peraturan pihak berkuasa dan pejabat perwakilan Malaysia yang berkenaan.
Simpan salinan pasport, butiran penerbangan dan maklumat pengenalan jemaah secara selamat. Salinan itu memudahkan pengesahan, tetapi tidak menggantikan dokumen rasmi.
Situasi 5: Saya Tidak Pasti tentang Jadual Bas atau Pergerakan Masyair
Semak pengumuman maktab, terutama sebelum bergerak ke Arafah, Muzdalifah dan Mina. Masa bertolak dan lokasi berkumpul boleh berubah mengikut arahan operasi serta keadaan laluan.
Jika arahan dalam kumpulan WhatsApp bercanggah dengan taklimat petugas, dapatkan pengesahan daripada penyelaras rasmi. Jangan mengikut bas atau kumpulan lain tanpa memaklumkan petugas kerana penempatan dan pergerakan jemaah perlu direkodkan.
Situasi 6: Saya Mempunyai Masalah Ibadah Ketika Sakit
Maklumkan keadaan kesihatan anda kepada pasukan perubatan dahulu, kemudian minta nasihat PIHTAS tentang ibadah yang berkaitan. Cara ini lebih selamat daripada membuat keputusan sendiri berdasarkan pengalaman jemaah lain.
Dalam keadaan tertentu, pelaksanaan ibadah mungkin memerlukan pertimbangan khusus berdasarkan hukum dan keadaan individu. Jangan menganggap setiap jemaah mendapat kelonggaran yang sama.
Cari petugas
Di Mana Hendak Mencari Petugas?
Di Mekah dan Madinah
Mulakan dengan kaunter perkhidmatan TH atau tempat petugas yang diperkenalkan semasa taklimat ketibaan. Catat lokasi klinik, pintu keluar bangunan dan tempat berkumpul yang digunakan oleh kumpulan anda.
Jangan menganggap semua hotel mempunyai kaunter pada tingkat atau pintu yang sama. Nama bangunan, penempatan dan perkhidmatan boleh berubah mengikut musim serta kategori jemaah.
Di Arafah, Muzdalifah dan Mina
Kenal pasti khemah, nombor zon dan petugas yang bertanggungjawab sebelum bergerak jauh. Ketika ramai jemaah berpindah serentak, maklumat lokasi yang tepat lebih berguna daripada sekadar menyebut anda berada di Mina.
Jika terdapat masalah kesihatan atau ahli rombongan belum kembali, segera maklumkan kepada petugas khemah. Jangan meninggalkan lokasi yang dipersetujui untuk mencari sendiri tanpa memberitahu seseorang ke mana anda pergi.
Di Lapangan Terbang dan dalam Perjalanan
Rujuk petugas TH, petugas PJH atau petugas yang mengendalikan penerbangan dan bas anda. Simpan butiran penerbangan serta nombor bagasi supaya semakan dapat dibuat tanpa perlu mengingati semuanya ketika letih.
Jika jadual penerbangan berubah, tunggu pengesahan pihak yang menguruskan perjalanan anda. Maklumat daripada saluran tidak rasmi mungkin belum mengambil kira keadaan kumpulan atau penempatan semasa.
Tips Praktikal
Muat turun peta luar talian bagi kawasan penginapan. Peta ini masih boleh dibuka ketika capaian Internet lemah atau terputus.
Simpan nombor petugas dalam dua bentuk. Simpan nombor dalam telefon dan tulis pada kad di dalam dompet supaya nombor masih ada jika telefon hilang atau kehabisan bateri.
Simpan lokasi
Peta Bantuan: Simpan Titik Penting
Tiada peta tetap yang dapat menunjukkan semua kaunter maktab, klinik dan khemah jemaah Malaysia bagi setiap musim haji. Lokasi sebenar bergantung pada penginapan dan penempatan yang dimaklumkan oleh TH atau PJH.
Sebaik sahaja tiba, minta petugas menunjukkan lima titik penting pada peta telefon anda. Simpan lokasi hotel, kaunter maktab, klinik, titik pertemuan dan pintu keluar atau kawasan menunggu bas yang ditetapkan untuk kumpulan anda.
Tangkap layar peta tersebut dan simpan satu salinan maklumat penting pada kertas. Peta telefon mungkin kurang membantu apabila capaian Internet lemah, bateri habis atau laluan ditutup sementara.
Langkah penuh jika terpisah ada dalam artikel Jemaah Hilang atau Terpisah. Kad pengenalan jemaah haji pula diterangkan dalam artikel Kad Nusuk Haji.
Maklumat penting
Lima Maklumat yang Perlu Disimpan Sebelum Keluar Hotel
- Nama penuh, nombor pengenalan jemaah dan butiran penting pada Kad Nusuk.
- Nama hotel, alamat ringkas, nombor atau nama maktab dan nombor bilik.
- Nama serta nombor telefon petugas TH atau petugas PJH yang diberikan.
- Lokasi klinik, kaunter bantuan dan tempat berkumpul kumpulan.
- Nombor kecemasan Arab Saudi 911 dan nombor ambulans 997.
Berikan satu salinan maklumat hubungan kepada pasangan atau rakan sebilik yang dipercayai. Bagi warga emas, simpan juga kad maklumat ringkas dalam beg kecil yang sentiasa dibawa.
Nombor bantuan
Nombor Bantuan Penting
| Saluran | Nombor |
|---|---|
| Talian kecemasan bersatu Arab Saudi | 911 |
| Ambulans Bulan Sabit Merah Saudi | 997 |
| Kementerian Kesihatan Arab Saudi | 937 |
| Pusat Penjagaan Jemaah, Kementerian Haji dan Umrah | 1966 (talian Arab Saudi) |
| Tabung Haji Contact Centre Malaysia | +603-6207 1919 |
| Petugas maktab atau PJH | Nombor yang diberikan kepada jemaah |
| Pusat Nusuk Care | Rujuk pusat rasmi yang berhampiran |
Nombor terus petugas di Tanah Suci tidak disenaraikan kerana nombor itu boleh berubah setiap musim. Dapatkan nombor yang sah ketika taklimat ketibaan dan elakkan menyalin nombor daripada poster lama.
Nota AkuIslam
Tentang Panduan Ini
- Panduan ini menjawab soalan siapa urus jemaah haji Malaysia di Tanah Suci dan saluran bantuan yang boleh dihubungi. Maklumat musim 1447 Hijrah/2026 Masihi disemak daripada kenyataan Lembaga Tabung Haji dan portal rasmi Arab Saudi.
- Pengurusan haji berbeza daripada khidmat mutawif bagi pakej umrah. Kotak promosi di bawah merujuk pakej umrah MK Haramain, bukan pakej haji.
Soalan lazim
Soalan Lazim
Siapa urus jemaah haji Malaysia di Tanah Suci?
Jemaah haji Malaysia diurus oleh petugas Lembaga Tabung Haji (TH) melalui maktab, pasukan perubatan KKM dan PIHTAS, di bawah pimpinan Ketua Rombongan Haji Malaysia. Jemaah pakej PJH turut dibantu oleh petugas agensi masing-masing.
Adakah maktab sama dengan agensi pakej haji?
Maktab tidak sama dengan agensi pakej haji kerana maktab ialah unit pengurusan operasi jemaah mengikut penempatan. Jemaah PJH pula mempunyai saluran pengurusan pakej melalui agensi berlesen, selain urusan yang melibatkan TH dan pihak berkuasa Arab Saudi.
Adakah Ketua Rombongan Haji Malaysia menguruskan semua aduan jemaah?
Tidak, Ketua Rombongan Haji Malaysia tidak menguruskan semua aduan jemaah kerana jawatan ini ialah kepimpinan operasi peringkat keseluruhan. Untuk masalah harian, hubungi petugas maktab atau penyelaras kumpulan yang telah diperkenalkan kepada anda.
Siapakah yang boleh menjawab persoalan jemaah haji tentang dam atau haid?
PIHTAS ialah tempat rujukan bagi persoalan ibadah haji, termasuk dam dan haid. Jelaskan keadaan sebenar supaya panduan yang diberikan sesuai dengan situasi anda.
Bolehkah jemaah haji terus ke hospital jika sakit?
Jemaah boleh terus mendapatkan bantuan kecemasan jika keadaan serius atau mengancam nyawa. Bagi rawatan bukan kecemasan, gunakan saluran klinik penginapan dan rujukan petugas perubatan yang ditetapkan.
Adakah pusat rawatan TH masih beroperasi di Tanah Suci?
Pusat rawatan TH tidak lagi dibenarkan beroperasi di Tanah Suci pada musim haji 1447 Hijrah/2026 Masihi, tetapi klinik di bangunan penginapan dikekalkan. Kes yang memerlukan rawatan lanjut dirujuk ke hospital Arab Saudi dengan pemantauan petugas KKM.
Siapakah yang boleh membantu jika jemaah tidak menjumpai petugas TH?
Pegawai keselamatan atau petugas pusat Nusuk Care yang berhampiran boleh membantu, terutama jika jemaah terpisah daripada rombongan. Dalam kecemasan, hubungi 911 atau ambulans 997 tanpa menunggu maktab.
MERANCANG UMRAH?
Umrah Lebih Tenang Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi termasuk tempat bersejarah di Mekah dan Madinah. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dengan lebih tenang.
Sumber
Rujukan
- Tabung Haji, Program Pengukuhan Petugas Haji 1447H/2026M, 10 Februari 2026.
- Tabung Haji, Syarat Kesihatan Musim Haji 1447H/2026M, 19 Oktober 2025.
- Tabung Haji, Hubungi Kami.
- Portal Nasional Arab Saudi, Nombor Kecemasan.
- Pilgrim Experience Program, Nusuk Care, 22 Julai 2026.
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, Kad Nusuk.
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, Pusat Nusuk Care di Mekah, Masyair, Madinah dan Jeddah, 22 Mei 2026.
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi, Pusat Penjagaan Jemaah Talian 1966, 5 Ogos 2026.
- RTM, 180 Sahabat Maktab Bantu Kelancaran Operasi Masyair, 8 Mei 2026.
