Solat di Masjidil Haram: Qunut, Sujud Tilawah & Jamak

Berdiri di belakang saf yang sudah ada. Pastikan saf di hadapan anda dekat dan tiada dinding atau bangunan yang memisahkan anda daripadanya.

Di luar bangunan masjid, jarak anda dari hujung masjid tidak melebihi kira-kira 300 hasta (lebih kurang 150 meter), tiada penghalang yang menghalang anda melihat imam atau saf, dan anda boleh berjalan ke arah imam tanpa menyimpang atau membelok dari arah kiblat (Irsyad al-Fatwa Siri 495).

Jangan berniat makmum kepada imam masjid dari bilik hotel. Solat sendiri, atau berjemaah sesama ahli bilik dengan imam sendiri.

Bilik hotel berada di luar masjid dan dipisahkan oleh dinding. Mendengar pembesar suara atau siaran langsung tidak memadai untuk mengikut imam menurut mazhab Syafi’i (Irsyad al-Fatwa Siri 495; NU Online).

Sah jika anda berada di sisi Kaabah yang lain, bukan di arah yang sama dengan imam. Jika anda di arah imam, jangan berdiri di hadapannya (al-Majmu’ 4/299).

Cari ruang solat wanita yang disediakan dahulu. Jika terpaksa kerana sesak, solat anda dan jemaah lelaki di sebelah tetap sah, tetapi makruh menurut jumhur ulama termasuk Syafi’i (al-Mausu’ah al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah 6/21).

Teruskan. Baca al-Fatihah sendiri secara perlahan, bermula dengan basmalah, dalam setiap rakaat, termasuk Subuh, Maghrib dan Isyak.

Dalam mazhab Syafi’i, makmum wajib membaca al-Fatihah walaupun imam membacanya dengan kuat. Jika anda bersama imam sejak awal rakaat dan imam rukuk sebelum anda habis, habiskan al-Fatihah dahulu, kemudian susul imam (Al-Kafi #872).

Pilih satu: ikut imam terus sujud, atau baca qunut ringkas sendiri secara perlahan sebelum turun sujud, contohnya اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي يَا غَفُورُ (Allahummaghfir lii yaa Ghafuur, “Ya Allah, ampunilah aku, wahai Yang Maha Pengampun”). Baca hanya jika anda masih sempat sujud bersama imam. Jika tidak sempat, tinggalkan.

Lafaz ringkas ini memadai kerana mengandungi doa dan pujian, iaitu syarat pengganti qunut (Mukhtasar Tuhfah al-Muhtaj 1/189, memetik al-Nihayah).

Selepas imam memberi salam, sunat sujud sahwi dua kali sebelum anda memberi salam. Sujud ini boleh ditinggalkan dan solat tetap sah, kerana qunut ialah sunat ab’adh, bukan rukun (Tuhfah al-Muhtaj 2/171).

Jika solat jenazah terus diumumkan, anda boleh meninggalkan sujud sahwi ini dan terus memberi salam, supaya sempat bertakbir bersama imam dari awal.

Cara sujud sahwi

Ikut imam sujud sekali, kemudian bangun berdiri semula bersama imam. Jangan rukuk. Jika ragu, lihat saf hadapan: jika mereka terus sujud, itu sujud tilawah.

Jika anda sengaja tidak mengikut imam, solat batal. Jika anda tidak sedar sehingga imam sudah bangkit, jangan sujud; teruskan berdiri. Jangan sujud tilawah sendiri jika imam tidak sujud (Fath al-Mu’in).

Lazim berlaku pada Subuh Jumaat kerana Nabi SAW membaca Surah as-Sajdah dan al-Insan dalam solat itu (Sahih al-Bukhari, no. 891).

Bacaan sujud tilawah

Kekal di saf. Bangun dan bertakbir bersama imam. Tidak perlu tahu jenazah lelaki atau perempuan.

Niat dan bacaan 4 takbir solat jenazah

Tunggu solat jenazah selesai, kemudian solat rawatib ba’diyyah di tempat anda. Waktunya berterusan sehingga waktu solat fardu itu tamat.

Panduan solat sunat rawatib

Solat empat rakaat bersama imam. Jangan qasar. Makmum musafir yang mengikut imam yang solat penuh, walaupun seketika, wajib menyempurnakan solatnya (Tuhfah al-Muhtaj, Bab Solat Musafir).

Status musafir tamat sebaik tiba. Solat penuh tanpa jamak dan qasar, termasuk di hotel.

Hari tiba dan hari keluar tidak dikira. Contoh: tiba Isnin, keluar Sabtu. Selasa hingga Jumaat ialah empat hari penuh, jadi anda mukim (Tuhfah al-Muhtaj; Al-Kafi #255).

Anda masih musafir kerana perjalanan dari Malaysia melebihi dua marhalah (kira-kira 81 km). Jamak dan qasar dibolehkan ketika solat sendiri atau berjemaah sesama musafir. Bersama imam masjid, tetap solat penuh.

Kiraan mukim jemaah haji melibatkan tempoh di Mina dan Arafah dan berbeza mengikut jadual. Ikut taklimat pembimbing ibadah Tabung Haji atau syarikat anda.