Di hadapan raja Habsyah, seorang pemuda Quraisy menerangkan Islam dengan tenang dan jelas. Beliau ialah Saidina Ja‘far bin Abi Talib RA, sepupu Rasulullah SAW yang digelar Zul Janahain atau pemilik dua sayap.
Ja‘far RA memimpin kaum Muslimin di Habsyah dan gugur syahid sebagai panglima di Mu’tah. Kisahnya dirakam dalam Sahih al-Bukhari dan kitab sirah yang muktabar.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, hijrah ke Habsyah, perjuangan dan jejak Ja‘far RA. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan catatan sirah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Musnad Ahmad, Sunan Abu Daud, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Ja‘far bin Abi Talib RA, daripada Mekah ke Habsyah hingga syahid di Mu’tah. Fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Butiran popular yang tidak terdapat dalam riwayat sahih dihimpunkan dalam bahagian Fakta Dan Salah Faham. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Kedua-dua tangannya gugur di Mu’tah, lalu Allah menggantikannya dengan dua sayap.
Ja‘far bin Abi Talib RA Dalam Sekilas Pandang
Sepupu Rasulullah SAW yang menyerupai Baginda dari segi rupa dan akhlak.
Nama penuh beliau ialah Ja‘far bin Abi Talib bin Abdul Muttalib daripada Bani Hasyim, Quraisy. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Abdullah.
Ja‘far RA ialah abang kepada Ali bin Abi Talib RA. Beliau memeluk Islam pada awal dakwah dan berhijrah ke Habsyah bersama isterinya, Asma’ binti Umais RA.
- Tarikh masyhur
- Syahid Jamadilawal 8 Hijrah
- Tahun Masihi
- 629 Masihi
- Nama penuh
- Ja‘far bin Abi Talib bin Abdul Muttalib
- Kuniah
- Abu Abdullah
- Keturunan
- Bani Hasyim, Quraisy
- Isteri
- Asma’ binti Umais RA
- Hijrah
- Ke Habsyah, kemudian ke Madinah
- Gelaran
- Zul Janahain (al-Bukhari, no. 3709)
- Peperangan penting
- Perang Mu’tah
- Tempat syahid
- Mu’tah, Jordan
Garis Masa Kehidupan Ja‘far bin Abi Talib RA
Sebahagian besar hidup beliau dalam Islam dilalui jauh dari Mekah dan Madinah.
Ja‘far RA menghabiskan lebih sepuluh tahun di Habsyah. Beliau kembali kepada Rasulullah SAW pada tahun 7 Hijrah dan syahid setahun kemudian.
- Awal dakwahMemeluk Islam di Mekah.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Tahun 5 kenabianBerhijrah ke Habsyah dan berucap di hadapan Raja Najasyi.Riwayat Ahmad, no. 1740
- 7 HijrahKembali dari Habsyah ketika Khaibar dibuka.Sahih al-Bukhari, no. 3136
- Zulkaedah 7 HijrahMenyertai Umrah Qada dan dipuji akhlaknya oleh Rasulullah SAW.Sahih al-Bukhari, no. 2699
- Jamadilawal 8 HijrahGugur syahid sebagai panglima kedua di Mu’tah.Sahih al-Bukhari, no. 4261
Asal Usul Dan Keluarga Ja‘far bin Abi Talib RA
Beliau membesar dalam rumah Abu Talib, bapa saudara yang memelihara Rasulullah SAW.
Bapanya ialah Abu Talib dan ibunya ialah Fatimah binti Asad. Ja‘far RA lebih tua daripada Ali RA dan lebih muda daripada Aqil bin Abi Talib.
Rasulullah SAW pernah memuji Ja‘far RA dengan pujian yang sangat istimewa. Pujian ini diucapkan ketika Umrah Qada pada tahun 7 Hijrah.
أَشْبَهْتَ خَلْقِي وَخُلُقِي
“Engkau menyerupai rupaku dan akhlakku.”
HADIS AL-BARA’ BIN AZIB RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 2699.
Abu Hurairah RA pula menyebut Ja‘far RA sebagai orang yang paling baik kepada golongan miskin. Beliau sering menjamu mereka di rumahnya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3708.
Hijrah Ke Habsyah Dan Ucapan Di Hadapan Raja Najasyi
Ketika tekanan Quraisy semakin berat, Rasulullah SAW mengizinkan sebahagian sahabat berhijrah ke Habsyah.
Habsyah diperintah oleh seorang raja yang adil bernama Najasyi. Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Ja‘far RA berhijrah dalam rombongan kedua yang lebih besar.
Quraisy menghantar Amr bin al-As dan Abdullah bin Abi Rabi‘ah untuk meminta kaum Muslimin dihantar pulang. Najasyi memanggil kaum Muslimin untuk mendengar penjelasan mereka.
Ummu Salamah RA menceritakan bahawa Ja‘far RA menjadi jurucakap kaum Muslimin. Beliau menerangkan keadaan jahiliah dahulu dan ajaran Islam yang membawa kepada tauhid, kejujuran dan akhlak mulia, seperti riwayat Ahmad, no. 1740.
Ja‘far RA kemudian membaca sebahagian Surah Maryam. Najasyi menangis dan enggan menyerahkan kaum Muslimin kepada utusan Quraisy.
Kisah penuh hijrah ini boleh dibaca dalam Hijrah Ke Habsyah.
Ja‘far RA Dan Keislaman Raja Najasyi
Hubungan baik dengan Najasyi memberi perlindungan kepada kaum Muslimin selama bertahun-tahun.
Najasyi akhirnya memeluk Islam. Apabila beliau wafat, Rasulullah SAW mengumumkan kewafatannya dan menunaikan solat jenazah ghaib, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1245.
Solat jenazah ghaib bermaksud solat jenazah yang dilakukan tanpa kehadiran jenazah di hadapan. Peristiwa ini menunjukkan penghargaan Rasulullah SAW kepada raja yang melindungi para sahabat.
Sepanjang di Habsyah, Ja‘far RA memimpin kaum Muslimin dengan sabar. Anak-anak beliau, termasuk Abdullah bin Ja‘far, lahir di sana menurut catatan sirah.
Kepulangan Ja‘far RA Ketika Pembukaan Khaibar
Selepas bertahun-tahun di perantauan, beliau akhirnya kembali kepada Rasulullah SAW.
Abu Musa al-Asy‘ari RA menceritakan bahawa rombongan kapal dari Habsyah tiba ketika Khaibar baru dibuka. Mereka termasuk Ja‘far RA dan para sahabatnya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3136.
Asma’ binti Umais RA pernah bertanya tentang kedudukan mereka yang lama di Habsyah. Rasulullah SAW menjelaskan bahawa ahli kapal itu mendapat pahala dua kali hijrah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4230.
Menurut catatan sirah, Rasulullah SAW sangat gembira dengan kepulangan Ja‘far RA. Kisah Khaibar boleh dibaca dalam Perang Khaibar.
Syahid Ja‘far RA Di Mu’tah Dan Gelaran Zul Janahain
Beliau dilantik sebagai panglima kedua dalam peperangan menentang tentera Rom.
Rasulullah SAW melantik Zaid bin Harithah RA sebagai panglima pertama. Jika Zaid RA gugur, Ja‘far RA akan mengambil alih. Jika Ja‘far RA pula gugur, panji diserahkan kepada Abdullah bin Rawahah RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4261.
Selepas Zaid RA gugur, Ja‘far RA memegang panji dan terus berjuang hingga syahid. Ibnu Umar RA mengira lebih 50 kesan tikaman dan pukulan pada tubuhnya. Tiada satu pun kesan itu berada di belakang, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4260.
Kesan luka yang semuanya di hadapan menunjukkan beliau tidak berundur. Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, kedua-dua tangannya terputus ketika mempertahankan panji.
Ibnu Umar RA pula memberi salam kepada anak Ja‘far RA dengan gelaran bapanya.
السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ ذِي الْجَنَاحَيْنِ
“Salam sejahtera ke atasmu, wahai anak pemilik dua sayap.”
HADIS AMIR AL-SYA‘BI. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 3709.
Gelaran Zul Janahain bermaksud pemilik dua sayap. Kisah penuh peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Mu’tah.
Rasulullah SAW Menjaga Keluarga Ja‘far RA
Kesedihan atas pemergian Ja‘far RA dirasai oleh seluruh keluarganya.
Apabila berita kesyahidan Ja‘far RA sampai, Rasulullah SAW menyuruh agar makanan disediakan untuk keluarganya. Baginda menjelaskan bahawa mereka sedang ditimpa perkara yang menyibukkan, seperti riwayat Abu Daud, no. 3132.
Sunnah ini masih diamalkan hingga hari ini. Jiran dan saudara digalakkan menghantar makanan kepada keluarga yang ditimpa kematian.
Nota AkuIslam
Hadis ini menjadi dalil amalan menyediakan makanan untuk keluarga si mati. Beban mereka diringankan, bukan ditambah dengan kenduri yang memenatkan.
Kisah ini sesuai diceritakan kepada anak-anak sebagai contoh empati. Rasulullah SAW mengajar kita membantu orang yang sedang bersedih.
Makam Dan Jejak Ja‘far bin Abi Talib RA
Makam beliau terletak di Jordan, berhampiran medan Perang Mu’tah.
Ja‘far RA dimakamkan di kawasan al-Mazar al-Janubi, selatan Jordan. Kompleks makam ini turut menempatkan makam Zaid bin Harithah RA dan Abdullah bin Rawahah RA.
Kawasan ini tidak termasuk dalam ziarah umrah di Mekah dan Madinah. Waktu buka kompleks makam boleh berubah. Semak maklumat terkini sebelum berkunjung.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika membaca atau menziarahi jejak beliau. Renungan ini membantu kita menghubungkan kisah beliau dengan kehidupan hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Ja‘far bin Abi Talib RA
Kisah beliau mengajar tentang dakwah, kesabaran dan keberanian.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Ja‘far bin Abi Talib RA
Beberapa butiran masyhur tentang beliau perlu disampaikan dengan sumber yang tepat.
Bahagian ini membantu pembaca membezakan riwayat sahih dengan butiran yang terdapat dalam kitab sirah.
Ja‘far RA berada dalam rombongan pertama ke Habsyah.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, beliau berhijrah dalam rombongan kedua yang lebih besar.
Butiran tangan Ja‘far RA terputus terdapat dalam Sahih al-Bukhari.
Butiran itu dicatat dalam kitab sirah Ibnu Hisyam. Gelaran Zul Janahain pula sahih dalam riwayat al-Bukhari, no. 3709.
Raja Najasyi tidak memeluk Islam.
Rasulullah SAW menunaikan solat jenazah ghaib untuk Najasyi, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1245.
Makam Ja‘far RA terletak di Madinah.
Ja‘far RA dimakamkan di al-Mazar al-Janubi, Jordan, berhampiran medan Mu’tah.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Meneladani cara Ja‘far RA menerangkan Islam
- Menghantar makanan kepada keluarga si mati
- Membantu golongan miskin di sekeliling kita
- Mendoakan para syuhada Mu’tah
- Menambah butiran kisah tanpa sumber
- Menyandarkan kisah sirah sebagai hadis sahih
- Menjadikan rumah si mati tempat kenduri yang membebankan
- Mengaitkan makam beliau dengan Madinah
- Menetapkan amalan khusus di tapak makam
Soalan Lazim Ja‘far bin Abi Talib RA
Siapakah Ja‘far bin Abi Talib RA?
Ja‘far RA ialah sepupu Rasulullah SAW dan abang kepada Ali bin Abi Talib RA. Beliau terkenal sebagai jurucakap kaum Muslimin di Habsyah dan panglima yang syahid di Mu’tah.
Mengapakah Ja‘far RA digelar Zul Janahain?
Zul Janahain bermaksud pemilik dua sayap. Gelaran ini disebut oleh Ibnu Umar RA dalam riwayat al-Bukhari, no. 3709.
Apakah yang dibaca Ja‘far RA di hadapan Raja Najasyi?
Beliau membaca sebahagian Surah Maryam selepas menerangkan ajaran Islam. Kisah ini diceritakan oleh Ummu Salamah RA, seperti riwayat Ahmad, no. 1740.
Bilakah Ja‘far RA kembali dari Habsyah?
Beliau kembali pada tahun 7 Hijrah ketika Khaibar dibuka. Peristiwa ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 3136.
Bagaimanakah Ja‘far RA syahid?
Beliau gugur sebagai panglima kedua dalam Perang Mu’tah pada tahun 8 Hijrah. Ibnu Umar RA mendapati lebih 50 luka pada tubuhnya dan semuanya di hadapan.
Di manakah makam Ja‘far bin Abi Talib RA?
Makam beliau terletak di al-Mazar al-Janubi, selatan Jordan. Kompleks ini turut menempatkan makam Zaid bin Harithah RA dan Abdullah bin Rawahah RA.
Penutup: Dakwah Yang Lembut, Keberanian Yang Teguh
Kisah Ja‘far bin Abi Talib RA menggabungkan dua sifat yang jarang bertemu. Beliau lembut ketika berdakwah, tetapi teguh ketika mempertahankan Islam di medan perang.
Semoga kisah beliau menguatkan kita untuk menyampaikan kebenaran dengan hikmah. Semoga Allah meredai Ja‘far RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Menghayati Sirah Di Tanah Suci Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 2699Ja‘far RA menyerupai rupa dan akhlak Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 3708Ja‘far RA paling baik kepada golongan miskin
- Sahih al-Bukhari, no. 3709Gelaran Zul Janahain
- Sahih al-Bukhari, no. 3136Rombongan Habsyah tiba ketika Khaibar dibuka
- Sahih al-Bukhari, no. 4230Pahala dua kali hijrah bagi ahli kapal
- Sahih al-Bukhari, no. 4260Luka Ja‘far RA di Mu’tah
- Sahih al-Bukhari, no. 4261Pelantikan tiga panglima Mu’tah
- Sahih al-Bukhari, no. 1245Solat jenazah ghaib untuk Najasyi
- Musnad Ahmad, no. 1740Ucapan Ja‘far RA di hadapan Najasyi
- Sunan Abu Daud, no. 3132Makanan untuk keluarga Ja‘far RA
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamHijrah ke Habsyah dan peristiwa Mu’tah
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi Ja‘far RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Hijrah Ke HabsyahUcapan Ja‘far RA di istana Najasyi
- Perang Mu’tahTiga panglima syahid
- Tapak Perang Mu’tahPanduan ziarah di Jordan
- Perang KhaibarKepulangan rombongan Habsyah
- Umrah QadaPujian Rasulullah SAW kepada Ja‘far RA
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
