Seorang budak yang diculik dan dijual di pasar Mekah akhirnya memilih untuk tinggal bersama Rasulullah SAW berbanding pulang kepada keluarganya. Beliau ialah Saidina Zaid bin Harithah RA, sahabat kesayangan Baginda.
Zaid RA ialah satu-satunya sahabat yang namanya disebut dalam al-Quran. Beliau gugur syahid sebagai panglima pertama dalam Perang Mu’tah.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, kedudukan, perjuangan dan jejak Zaid RA. Semuanya disusun berdasarkan al-Quran, hadis sahih dan catatan sirah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah al-Quran, Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam, al-Tabaqat al-Kubra Ibnu Sa‘ad dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Zaid bin Harithah RA, daripada budak yang dijual di Mekah hingga panglima yang syahid di Mu’tah. Fakta utama dirujuk kepada al-Quran dan hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Isu anak angkat yang berkait dengan kisah beliau diterangkan dengan berhati-hati. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Beliau memilih Rasulullah SAW berbanding bapanya sendiri. Allah SWT pula mengabadikan namanya dalam al-Quran.
Zaid bin Harithah RA Dalam Sekilas Pandang
Sahabat yang dikasihi Rasulullah SAW dan dipercayai memimpin pasukan.
Nama penuh beliau ialah Zaid bin Harithah bin Syarahil daripada kabilah Kalb. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Usamah.
Zaid RA antara orang terawal memeluk Islam. Beliau ialah bapa kepada Usamah bin Zaid RA, panglima muda yang turut dikasihi Rasulullah SAW.
- Tarikh masyhur
- Syahid Jamadilawal 8 Hijrah
- Tahun Masihi
- 629 Masihi
- Nama penuh
- Zaid bin Harithah bin Syarahil
- Kuniah
- Abu Usamah
- Keturunan
- Kabilah Kalb
- Memeluk Islam
- Antara yang terawal di Mekah
- Isteri
- Ummu Aiman RA, kemudian Zainab binti Jahsy RA
- Keistimewaan
- Namanya disebut dalam Surah al-Ahzab ayat 37
- Peperangan penting
- Badar, Uhud dan Mu’tah
- Tempat syahid
- Mu’tah, Jordan
Garis Masa Kehidupan Zaid bin Harithah RA
Zaid RA bersama Rasulullah SAW sejak sebelum kenabian hingga syahid di Mu’tah.
Hubungan Zaid RA dengan Rasulullah SAW bermula ketika beliau masih kecil. Sepanjang hidupnya, beliau sentiasa berada dekat dengan Baginda.
- Sebelum kenabianDihadiahkan oleh Khadijah RA kepada Rasulullah SAW.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Sebelum kenabianMemilih untuk kekal bersama Rasulullah SAW.Catatan sirah · Ibnu Sa‘ad
- Awal dakwahAntara yang terawal memeluk Islam.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Tahun 10 kenabianMenemani Rasulullah SAW berdakwah ke Taif.Catatan sirah · Ibnu Sa‘ad
- 5 HijrahAyat tentang anak angkat diturunkan.Sahih al-Bukhari, no. 4782
- Jamadilawal 8 HijrahGugur syahid sebagai panglima pertama di Mu’tah.Sahih al-Bukhari, no. 4261
Asal Usul Dan Kisah Zaid RA Memilih Rasulullah SAW
Zaid RA diculik ketika kecil lalu dijual sebagai hamba di Mekah.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Zaid RA dibeli oleh Hakim bin Hizam untuk ibu saudaranya, Khadijah RA. Selepas berkahwin dengan Rasulullah SAW, Khadijah RA menghadiahkan Zaid kepada Baginda.
Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, bapa dan bapa saudaranya datang ke Mekah untuk menebusnya. Rasulullah SAW memberi Zaid pilihan untuk pulang atau kekal bersama Baginda.
Zaid RA memilih untuk kekal bersama Rasulullah SAW. Kasih dan layanan baik Baginda membuatkan beliau berasa lebih selamat berbanding pulang ke kampung halaman.
Zaid bin Harithah RA Dan Hukum Anak Angkat
Kisah Zaid RA menjadi sebab turunnya hukum tentang nasab anak angkat.
Pada zaman jahiliah, anak angkat dinasabkan kepada bapa angkatnya. Atas sebab itu, Zaid RA pernah dipanggil Zaid bin Muhammad.
مَا كُنَّا نَدْعُوهُ إِلاَّ زَيْدَ بْنَ مُحَمَّدٍ حَتَّى نَزَلَ الْقُرْآنُ ادْعُوهُمْ لآبَائِهِمْ
“Kami tidak memanggilnya kecuali Zaid bin Muhammad sehingga turun al-Quran, panggillah mereka dengan nama bapa-bapa mereka.”
HADIS ABDULLAH BIN UMAR RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 4782.
Ayat yang dimaksudkan ialah Surah al-Ahzab ayat 5. Sejak itu, beliau kembali dikenali sebagai Zaid bin Harithah.
Hukum ini menjaga nasab keturunan dalam Islam. Kasih sayang kepada anak angkat tetap digalakkan, tetapi nasabnya tidak diubah.
Satu-Satunya Sahabat Yang Disebut Namanya Dalam Al-Quran
Nama Zaid RA diabadikan dalam Surah al-Ahzab.
Zaid RA pernah berkahwin dengan Zainab binti Jahsy RA, sepupu Rasulullah SAW. Perkahwinan itu tidak berkekalan. Selepas itu, Allah SWT memerintahkan Rasulullah SAW mengahwini Zainab RA.
فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا
“Maka setelah Zaid selesai urusannya dengan isterinya, Kami kahwinkan engkau dengannya.”
SURAH AL-AHZAB, AYAT 37.
Perkahwinan ini membatalkan adat jahiliah yang melarang perkahwinan dengan bekas isteri anak angkat. Kisah lengkapnya boleh dibaca dalam Zainab binti Jahsy RA.
Kedudukan Zaid RA Di Sisi Rasulullah SAW
Rasulullah SAW sendiri menyatakan kasih Baginda kepada Zaid RA.
Apabila sebahagian orang mempertikaikan kepimpinan Usamah bin Zaid RA, Rasulullah SAW mempertahankannya. Baginda menyebut bahawa bapanya juga layak memimpin dan antara orang yang paling dikasihi Baginda.
وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لَخَلِيقًا لِلإِمَارَةِ وَإِنْ كَانَ لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَيَّ
“Demi Allah, sesungguhnya dia layak untuk memimpin dan dia antara orang yang paling aku kasihi.”
HADIS ABDULLAH BIN UMAR RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 3730.
Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, Zaid RA menemani Rasulullah SAW ketika berdakwah ke Taif. Kisah perjalanan itu boleh dibaca dalam Dakwah Rasulullah SAW Di Taif.
Zaid RA, Panglima Pertama Di Mu’tah
Rasulullah SAW melantik Zaid RA sebagai panglima tentera Islam menentang Rom.
Pada tahun 8 Hijrah, Rasulullah SAW melantik Zaid RA sebagai panglima pertama. Ja‘far bin Abi Talib RA dan Abdullah bin Rawahah RA dilantik sebagai pengganti, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4261.
Zaid RA memegang panji dan berjuang sehingga gugur syahid. Di Madinah, Rasulullah SAW mengkhabarkan peristiwa itu dengan mata yang berlinang, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4262.
Kisah penuh peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Mu’tah.
Makam Dan Jejak Zaid bin Harithah RA
Makam beliau terletak di Jordan, berhampiran medan Perang Mu’tah.
Zaid RA dimakamkan di al-Mazar al-Janubi bersama Ja‘far RA dan Abdullah bin Rawahah RA. Kawasan ini tidak termasuk dalam ziarah umrah di Mekah dan Madinah.
Waktu buka kompleks makam boleh berubah. Semak maklumat terkini sebelum berkunjung.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika membaca atau menziarahi jejak beliau. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Zaid bin Harithah RA
Kisah beliau mengajar tentang kasih sayang, kesetiaan dan keadilan Islam.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Zaid bin Harithah RA
Beberapa isu tentang beliau perlu difahami dengan tepat.
Bahagian ini membantu pembaca memahami isu anak angkat dan beberapa butiran lain dengan betul.
Zaid RA kekal bernama Zaid bin Muhammad sepanjang hidupnya.
Beliau kembali dinasabkan kepada bapanya selepas turunnya Surah al-Ahzab ayat 5, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4782.
Ramai sahabat disebut namanya dalam al-Quran.
Zaid RA ialah satu-satunya sahabat yang namanya disebut secara jelas dalam al-Quran, iaitu dalam Surah al-Ahzab ayat 37.
Khalid bin al-Walid RA ialah panglima pertama di Mu’tah.
Panglima pertama yang dilantik ialah Zaid RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4261. Khalid RA mengambil panji selepas tiga panglima gugur.
Makam Zaid RA terletak di Madinah.
Zaid RA dimakamkan di al-Mazar al-Janubi, Jordan, berhampiran medan Mu’tah.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Menjaga nasab anak angkat mengikut syarak
- Melayan anak angkat dengan penuh kasih sayang
- Membaca Surah al-Ahzab dengan memahami maknanya
- Mendoakan para syuhada Mu’tah
- Menukar nasab anak angkat kepada bapa angkat
- Menyebarkan tafsiran yang merendahkan Rasulullah SAW
- Merendahkan seseorang kerana asal usulnya
- Mengaitkan makam beliau dengan Madinah
- Menetapkan amalan khusus di tapak makam
Soalan Lazim Zaid bin Harithah RA
Siapakah Zaid bin Harithah RA?
Zaid RA ialah sahabat yang membesar di rumah Rasulullah SAW dan antara yang terawal memeluk Islam. Beliau gugur syahid sebagai panglima pertama di Mu’tah.
Mengapakah Zaid RA pernah dipanggil Zaid bin Muhammad?
Pada zaman jahiliah, anak angkat dinasabkan kepada bapa angkatnya. Panggilan itu dihentikan selepas turunnya Surah al-Ahzab ayat 5.
Adakah nama Zaid RA disebut dalam al-Quran?
Ya, nama beliau disebut dalam Surah al-Ahzab ayat 37. Beliau ialah satu-satunya sahabat yang disebut namanya secara jelas dalam al-Quran.
Apakah peranan Zaid RA dalam Perang Mu’tah?
Zaid RA dilantik sebagai panglima pertama oleh Rasulullah SAW. Beliau gugur syahid sebelum panji diambil oleh Ja‘far RA.
Di manakah makam Zaid bin Harithah RA?
Makam beliau terletak di al-Mazar al-Janubi, Jordan. Kompleks ini turut menempatkan makam Ja‘far RA dan Abdullah bin Rawahah RA.
Penutup: Kasih Yang Diabadikan Dalam Al-Quran
Kisah Zaid bin Harithah RA mengajar bahawa akhlak yang baik mampu memikat hati lebih kuat daripada ikatan keturunan. Beliau memilih Rasulullah SAW. Allah SWT pula memuliakannya dengan cara yang tidak diberikan kepada sahabat lain.
Semoga kisah beliau menguatkan kita untuk setia kepada kebenaran dan menjaga hukum Allah. Semoga Allah meredai Zaid RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Menghayati Sirah Di Tanah Suci Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 4782Panggilan Zaid bin Muhammad dan Surah al-Ahzab ayat 5
- Sahih al-Bukhari, no. 3730Kasih Rasulullah SAW kepada Zaid RA dan Usamah RA
- Sahih al-Bukhari, no. 4261Pelantikan tiga panglima Mu’tah
- Sahih al-Bukhari, no. 4262Rasulullah SAW mengkhabarkan syahidnya panglima Mu’tah
- Surah al-Ahzab, ayat 5 dan 37Hukum anak angkat dan nama Zaid RA
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamAsal usul dan keislaman Zaid RA
- al-Tabaqat al-Kubra, Ibnu Sa‘adZaid RA memilih Rasulullah SAW dan perjalanan ke Taif
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi Zaid RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Perang Mu’tahTiga panglima syahid
- Zainab binti Jahsy RAKisah Ummul Mukminin dan Surah al-Ahzab
- Dakwah Rasulullah SAW Di TaifPerjalanan dakwah bersama Zaid RA
- Tapak Perang Mu’tahPanduan ziarah di Jordan
- Khadijah binti Khuwailid RAUmmul Mukminin yang menghadiahkan Zaid RA
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
