Seorang penggembala kambing yang bertubuh kecil menjadi antara rujukan utama al-Quran dalam kalangan sahabat. Beliau ialah Saidina Abdullah bin Mas‘ud RA, sahabat yang bacaannya dipuji Rasulullah SAW.
Rasulullah SAW pernah meminta beliau membaca al-Quran, lalu Baginda menangis mendengarnya. Kisah ini dirakam dalam Sahih al-Bukhari.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, kedudukan dalam ilmu al-Quran, perjuangan dan jejak Ibnu Mas‘ud RA. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan catatan sirah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan Ibnu Majah, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Abdullah bin Mas‘ud RA, daripada penggembala di Mekah hingga pengajar al-Quran di Kufah. Fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Bahagian pengajaran disusun supaya mudah diamalkan oleh keluarga dan pelajar. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Tubuhnya kecil, tetapi al-Quran di dadanya menjadikannya besar di sisi Allah.
Abdullah bin Mas‘ud RA Dalam Sekilas Pandang
Sahabat yang mendampingi Rasulullah SAW dan menjadi pengajar al-Quran kepada umat.
Nama penuh beliau ialah Abdullah bin Mas‘ud bin Ghafil daripada kabilah Huzail. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Abdul Rahman.
Ibu beliau dikenali sebagai Ummu Abd. Oleh itu, beliau juga dipanggil Ibnu Ummi Abd. Beliau antara orang terawal memeluk Islam di Mekah.
- Tarikh masyhur
- Wafat tahun 32 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 653 Masihi
- Nama penuh
- Abdullah bin Mas‘ud bin Ghafil
- Kuniah
- Abu Abdul Rahman
- Keturunan
- Kabilah Huzail, sekutu Bani Zuhrah
- Memeluk Islam
- Antara yang terawal di Mekah
- Keistimewaan
- Rujukan bacaan al-Quran (al-Bukhari, no. 4999)
- Peranan
- Pendamping Rasulullah SAW dan pengajar di Kufah
- Peperangan penting
- Badar, Uhud dan Khandaq
- Tempat wafat
- Madinah, dimakamkan di Baqi‘
Garis Masa Kehidupan Abdullah bin Mas‘ud RA
Hidup beliau dipenuhi dengan al-Quran sejak hari pertama memeluk Islam.
Ibnu Mas‘ud RA mendampingi Rasulullah SAW di Mekah dan Madinah. Selepas itu, beliau menyebarkan ilmu al-Quran kepada generasi seterusnya.
- Awal dakwahMemeluk Islam ketika masih menggembala kambing.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Zaman MekahMembaca al-Quran secara terang-terangan di sisi Kaabah.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Zaman MekahBerhijrah ke Habsyah, kemudian ke Madinah.Catatan sejarah · al-Zahabi
- Ramadan 2 HijrahMenyertai Perang Badar dan menemui Abu Jahal.Sahih al-Bukhari, no. 3962
- Zaman Umar RADihantar ke Kufah sebagai pengajar dan pengurus baitulmal.Catatan sejarah · al-Zahabi
- 32 HijrahWafat di Madinah dan dimakamkan di Baqi‘.Catatan sejarah · al-Zahabi
Asal Usul Dan Keislaman Abdullah bin Mas‘ud RA
Sebelum Islam, beliau seorang penggembala kambing milik pembesar Quraisy.
Menurut catatan sirah, beliau menggembala kambing milik Uqbah bin Abi Mu‘ait. Kehidupannya sederhana dan beliau bukan daripada keluarga yang berpengaruh di Mekah.
Beliau memeluk Islam pada awal dakwah selepas melihat akhlak dan kebenaran Rasulullah SAW. Sejak itu, beliau sentiasa mendampingi Baginda.
Huzaifah RA menyebut bahawa Ibnu Mas‘ud RA ialah orang yang paling hampir dengan cara dan sikap Rasulullah SAW. Riwayat ini terdapat dalam Sahih al-Bukhari, no. 3762.
Membaca Al-Quran Secara Terang-Terangan Di Kaabah
Beliau berani melakukan sesuatu yang ditakuti ramai sahabat pada zaman awal Islam.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, para sahabat bertanya siapakah yang sanggup membacakan al-Quran kepada Quraisy secara terang. Ibnu Mas‘ud RA menawarkan diri walaupun beliau tidak mempunyai kabilah yang melindunginya.
Beliau berdiri di sisi Kaabah dan membaca Surah al-Rahman. Quraisy memukulnya, tetapi beliau tetap meneruskan bacaan sehingga selesai bahagian yang dihasratkannya.
Keberanian ini lahir daripada keyakinan kepada al-Quran. Latar dakwah ketika itu boleh dibaca dalam Dakwah Rasulullah SAW.
Kedudukan Ibnu Mas‘ud RA Dalam Ilmu Al-Quran
Rasulullah SAW menamakan beliau sebagai rujukan pertama untuk mempelajari al-Quran.
خُذُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَسَالِمٍ وَمُعَاذٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ
“Ambillah al-Quran daripada empat orang, iaitu Abdullah bin Mas‘ud, Salim, Mu‘az dan Ubai bin Ka‘b.”
HADIS ABDULLAH BIN AMR RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 4999.
Nama Ibnu Mas‘ud RA disebut pertama dalam senarai ini. Rasulullah SAW juga bersabda bahawa sesiapa yang mahu membaca al-Quran seperti ketika diturunkan hendaklah membacanya mengikut bacaan Ibnu Ummi Abd. Hadis ini diriwayatkan oleh Ibnu Majah, no. 138.
Ibnu Mas‘ud RA pernah berkata bahawa tiada surah yang diturunkan kecuali beliau tahu di mana surah itu turun. Beliau juga tahu tentang siapa sesuatu ayat diturunkan, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5002.
Rasulullah SAW Menangis Mendengar Bacaan Ibnu Mas‘ud RA
Antara kisah paling menyentuh hati ialah ketika Rasulullah SAW meminta beliau membaca al-Quran.
Ibnu Mas‘ud RA berasa hairan kerana al-Quran diturunkan kepada Rasulullah SAW. Baginda menjelaskan bahawa Baginda suka mendengarnya daripada orang lain.
Beliau membaca Surah al-Nisa sehingga sampai ayat 41. Ayat itu menyebut Rasulullah SAW sebagai saksi ke atas umatnya pada hari kiamat.
حَسْبُكَ الآنَ فَإِذَا عَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ
“Cukuplah sekarang.” Ketika itu, kedua-dua mata Baginda berlinang air mata.
HADIS ABDULLAH BIN MAS‘UD RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 5050.
Nota AkuIslam
Kisah ini mengajar adab mendengar al-Quran dengan penuh penghayatan. Membaca di hadapan pengajar atau sahabat juga membantu kita memperbaiki bacaan.
Ibu bapa boleh membiasakan anak-anak membaca al-Quran di hadapan keluarga. Pujian dan dorongan menjadikan mereka lebih yakin.
Ibnu Mas‘ud RA, Pendamping Rasulullah SAW
Beliau sering keluar masuk rumah Rasulullah SAW untuk berkhidmat.
Abu al-Darda’ RA menyebut Ibnu Mas‘ud RA sebagai pemegang kasut, bantal dan bekas air wuduk Rasulullah SAW. Riwayat ini terdapat dalam Sahih al-Bukhari, no. 3761.
Gelaran ini menunjukkan betapa dekatnya beliau dengan Rasulullah SAW. Khidmat kecil setiap hari menjadikan beliau sangat memahami cara hidup Baginda.
Dalam Perang Badar, Ibnu Mas‘ud RA menemui Abu Jahal yang sudah cedera parah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3962. Kisah penuh peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Badar.
Kewafatan Dan Jejak Abdullah bin Mas‘ud RA
Selepas berkhidmat di Kufah, beliau kembali dan wafat di Madinah.
Menurut catatan al-Zahabi, Umar al-Khattab RA menghantar Ibnu Mas‘ud RA ke Kufah sebagai pengajar dan pengurus baitulmal. Ramai tabiin di Kufah belajar al-Quran dan fiqh daripadanya.
Beliau wafat di Madinah pada tahun 32 Hijrah dan dimakamkan di Perkuburan Baqi‘. Waktu ziarah Baqi‘ boleh berubah, jadi semak dengan mutawif sebelum berkunjung.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Tanah Suci. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Abdullah bin Mas‘ud RA
Kisah beliau mengajar bahawa al-Quran mengangkat kedudukan seseorang.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Abdullah bin Mas‘ud RA
Beberapa butiran tentang beliau perlu disampaikan dengan sumber yang tepat.
Bahagian ini membantu pembaca membezakan riwayat sahih dengan butiran yang terdapat dalam kitab sirah.
Ibnu Mas‘ud RA berasal daripada keluarga pembesar Quraisy.
Beliau berasal daripada kabilah Huzail dan menjadi sekutu Bani Zuhrah. Sebelum Islam, beliau seorang penggembala kambing.
Kisah bacaan Surah al-Rahman di Kaabah terdapat dalam Sahih al-Bukhari.
Kisah ini dicatat dalam kitab sirah Ibnu Hisyam. Pujian terhadap bacaannya pula sahih dalam riwayat al-Bukhari, no. 4999.
Abdullah bin Mas‘ud RA dan Abdullah bin Abbas RA ialah orang yang sama.
Mereka dua sahabat berbeza. Ibnu Abbas RA ialah sepupu Rasulullah SAW, manakala Ibnu Mas‘ud RA berasal daripada kabilah Huzail.
Makam Ibnu Mas‘ud RA terletak di Kufah.
Menurut catatan al-Zahabi, beliau wafat di Madinah dan dimakamkan di Perkuburan Baqi‘.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Memperbaiki bacaan al-Quran dengan pengajar yang mahir
- Mendengar bacaan al-Quran dengan penuh penghayatan
- Membiasakan anak-anak membaca al-Quran
- Mendoakan para sahabat dengan rahmat dan keredaan
- Mencampurkan kisah Ibnu Mas‘ud RA dengan Ibnu Abbas RA
- Membaca al-Quran tanpa memperbaiki tajwid
- Merendahkan seseorang kerana asal usulnya
- Menyandarkan kisah sirah sebagai hadis sahih
- Menetapkan amalan khusus di tapak makam
Soalan Lazim Abdullah bin Mas‘ud RA
Siapakah Abdullah bin Mas‘ud RA?
Ibnu Mas‘ud RA ialah sahabat daripada kabilah Huzail yang memeluk Islam pada awal dakwah. Beliau terkenal sebagai tokoh al-Quran dan pendamping Rasulullah SAW.
Mengapakah Ibnu Mas‘ud RA dikenali sebagai tokoh al-Quran?
Rasulullah SAW menamakan beliau antara empat sahabat yang menjadi rujukan al-Quran. Hadis ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 4999.
Surah apakah yang dibaca Ibnu Mas‘ud RA di Kaabah?
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, beliau membaca Surah al-Rahman secara terang-terangan. Beliau dipukul oleh Quraisy kerana bacaan itu.
Mengapakah Rasulullah SAW menangis mendengar bacaan Ibnu Mas‘ud RA?
Baginda menangis ketika bacaan sampai ke Surah al-Nisa ayat 41 tentang saksi pada hari kiamat. Kisah ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 5050.
Di manakah makam Abdullah bin Mas‘ud RA?
Beliau wafat di Madinah pada tahun 32 Hijrah dan dimakamkan di Perkuburan Baqi‘. Kubur di Baqi‘ tidak bertanda nama.
Penutup: Al-Quran Yang Mengangkat Darjat
Kisah Abdullah bin Mas‘ud RA membuktikan bahawa al-Quran mengangkat kedudukan sesiapa yang bersungguh-sungguh dengannya. Penggembala yang dahulu tidak dikenali kini menjadi rujukan bacaan umat Islam.
Semoga kisah beliau mendorong kita untuk membaca, memahami dan mengajarkan al-Quran. Semoga Allah meredai Ibnu Mas‘ud RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Menghayati Sirah Di Tanah Suci Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 4999Empat sahabat rujukan al-Quran
- Sahih al-Bukhari, no. 5050Rasulullah SAW menangis mendengar Surah al-Nisa
- Sahih al-Bukhari, no. 5002Ilmu Ibnu Mas‘ud RA tentang tempat turunnya surah
- Sahih al-Bukhari, no. 3761Pemegang kasut, bantal dan bekas air wuduk
- Sahih al-Bukhari, no. 3762Ibnu Mas‘ud RA paling hampir dengan cara Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 3962Ibnu Mas‘ud RA menemui Abu Jahal di Badar
- Sunan Ibnu Majah, no. 138Bacaan seperti Ibnu Ummi Abd
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamKeislaman dan bacaan di Kaabah
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi, tugas di Kufah dan kewafatan
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Dakwah Rasulullah SAWDakwah secara rahsia dan terang-terangan
- Perang BadarPertempuran pertama tentera Islam
- Hijrah Ke HabsyahPenghijrahan pertama kaum Muslimin
- Perkuburan Baqi‘Tempat Ibnu Mas‘ud RA dimakamkan
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
