Seorang kanak-kanak Ansar berusia sekitar sepuluh tahun diserahkan oleh ibunya untuk berkhidmat kepada Rasulullah SAW. Beliau ialah Saidina Anas bin Malik RA, khadam Baginda selama sepuluh tahun.
Dalam tempoh itu, Rasulullah SAW tidak pernah memarahinya walaupun dengan perkataan “ah”. Anas RA kemudian meriwayatkan lebih 2,000 hadis kepada umat Islam.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, kehidupan bersama Rasulullah SAW, doa keberkatan dan warisan hadis Anas RA. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan catatan sejarah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi dan al-Isabah Ibnu Hajar.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Anas bin Malik RA, daripada khadam kecil di Madinah hingga sahabat yang terakhir wafat di Basrah. Fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala maklumat biografi dinyatakan sumbernya.
Bahagian pengajaran disusun supaya mudah difahami oleh kanak-kanak dan keluarga. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Sepuluh tahun berkhidmat dan tidak sekali pun dimarahi.
Anas bin Malik RA Dalam Sekilas Pandang
Khadam Rasulullah SAW yang menjadi antara perawi hadis terbanyak.
Nama penuh beliau ialah Anas bin Malik bin al-Nadhr daripada Bani Najjar, kabilah Khazraj. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Hamzah.
Ibunya ialah Ummu Sulaim RA, seorang sahabat wanita yang terkenal dengan keimanannya. Anas RA mula berkhidmat kepada Rasulullah SAW sejak Baginda tiba di Madinah.
- Tarikh masyhur
- Wafat tahun 93 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 712 Masihi
- Nama penuh
- Anas bin Malik bin al-Nadhr
- Kuniah
- Abu Hamzah
- Keturunan
- Bani Najjar, Khazraj
- Ibu
- Ummu Sulaim RA
- Peranan
- Khadam Rasulullah SAW selama sepuluh tahun
- Keistimewaan
- Didoakan keberkatan (al-Bukhari, no. 6334)
- Jumlah hadis
- Lebih 2,000 riwayat menurut kiraan ulama
- Tempat wafat
- Basrah, Iraq
Garis Masa Kehidupan Anas bin Malik RA
Usia panjang beliau menjadi jambatan ilmu antara para sahabat dan generasi seterusnya.
Anas RA membesar bersama Rasulullah SAW di Madinah. Selepas itu, beliau menyampaikan hadis selama puluhan tahun.
- 1 HijrahDiserahkan oleh ibunya untuk berkhidmat kepada Rasulullah SAW.Sahih Muslim, no. 2481
- Zaman MadinahDidoakan oleh Rasulullah SAW untuk harta, anak dan keberkatan.Sahih al-Bukhari, no. 6334
- 3 HijrahBapa saudaranya, Anas bin al-Nadhr RA, syahid di Uhud.Sahih al-Bukhari, no. 2805
- 11 HijrahSelesai sepuluh tahun berkhidmat kepada Rasulullah SAW.Sahih al-Bukhari, no. 6038
- Zaman Umar RABerpindah ke Basrah dan mengajar di sana.Catatan sejarah · al-Zahabi
- 93 HijrahWafat di Basrah menurut pendapat yang masyhur.Catatan sejarah · al-Zahabi
Asal Usul Dan Keluarga Anas bin Malik RA
Beliau membesar dalam keluarga Ansar yang kuat imannya.
Ibunya, Ummu Sulaim RA, memeluk Islam sebelum hijrah. Beliau kemudian berkahwin dengan Abu Talhah RA, sahabat Ansar yang dermawan.
Bapa saudara Anas RA, Anas bin al-Nadhr RA, gugur syahid dalam Perang Uhud dengan lebih 80 luka. Menurut riwayat al-Bukhari, no. 2805, Surah al-Ahzab ayat 23 turun tentang beliau dan sahabat seumpamanya.
Sepuluh Tahun Berkhidmat Kepada Rasulullah SAW
Anas RA menyaksikan sendiri akhlak Rasulullah SAW dalam kehidupan harian.
Anas RA berkhidmat kepada Rasulullah SAW di rumah dan dalam perjalanan. Sepanjang tempoh itu, Baginda tidak pernah memarahinya.
خَدَمْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ وَلاَ لِمَ صَنَعْتَ وَلاَ أَلاَّ صَنَعْتَ
“Aku berkhidmat kepada Nabi SAW selama sepuluh tahun. Baginda tidak pernah berkata ‘ah’ kepadaku, tidak pernah bertanya mengapa aku buat dan mengapa aku tidak buat.”
HADIS ANAS BIN MALIK RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 6038.
Pernah sekali Anas RA leka bermain dengan kanak-kanak ketika diberi tugasan. Rasulullah SAW memegang tengkuknya dari belakang sambil tersenyum dan bertanya tentang tugasan itu, seperti riwayat Muslim, no. 2310.
Nota AkuIslam
Kisah ini menjadi panduan terbaik untuk ibu bapa dan pendidik. Rasulullah SAW mendidik dengan kasih sayang, bukan dengan kemarahan.
Kanak-kanak yang dihormati akan belajar menghormati orang lain. Inilah antara rahsia Anas RA membesar menjadi tokoh ilmu.
Anas RA Menjaga Rahsia Rasulullah SAW
Walaupun masih muda, Anas RA sudah memahami nilai amanah.
Rasulullah SAW pernah mengutus Anas RA dengan satu urusan rahsia. Apabila ibunya bertanya, beliau enggan memberitahu kerana itu rahsia Rasulullah SAW.
Bertahun-tahun kemudian, Anas RA masih tidak mendedahkan rahsia itu kepada sesiapa. Kisah ini diriwayatkan oleh Muslim, no. 2482.
Doa Rasulullah SAW Untuk Anas RA
Ummu Sulaim RA meminta Rasulullah SAW mendoakan anaknya.
اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ
“Ya Allah, banyakkanlah hartanya dan anaknya, serta berkatilah apa yang Engkau kurniakan kepadanya.”
HADIS ANAS BIN MALIK RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 6334.
Doa ini dimakbulkan dengan jelas. Anas RA sendiri menyebut bahawa hartanya banyak. Anak dan cucunya pula berjumlah sekitar 100 orang, seperti riwayat Muslim, no. 2481.
Beliau juga dikurniakan umur yang panjang. Usia itu digunakan untuk menyampaikan hadis kepada ramai tabiin.
Warisan Hadis Anas bin Malik RA
Pengalaman sepuluh tahun bersama Rasulullah SAW menjadi khazanah ilmu yang sangat besar.
Menurut kiraan ulama, Anas RA meriwayatkan lebih 2,000 hadis. Beliau antara sahabat yang paling banyak meriwayatkan hadis selepas Abu Hurairah RA dan Ibnu Umar RA.
Banyak riwayat beliau menggambarkan kehidupan harian Rasulullah SAW. Antaranya ialah kisah air memancar dari celah jari Baginda, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3572.
Beliau juga meriwayatkan kisah ketibaan Rasulullah SAW di rumah Abu Ayyub RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3911. Kisah tuan rumah itu boleh dibaca dalam artikel Abu Ayyub al-Ansari RA.
Kewafatan Dan Jejak Anas bin Malik RA
Beliau menghabiskan sisa hidupnya di Basrah, Iraq.
Menurut catatan al-Zahabi, Anas RA wafat di Basrah pada tahun 93 Hijrah. Beliau antara sahabat yang paling akhir wafat di kota itu.
Di Madinah, jejak beliau paling dekat dengan Masjid Nabawi. Di sinilah beliau membesar dan berkhidmat kepada Rasulullah SAW.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Madinah. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Anas bin Malik RA
Teladan beliau mudah diamalkan dalam kehidupan harian.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Anas bin Malik RA
Beberapa kekeliruan tentang beliau perlu dijelaskan.
Bahagian ini membantu pembaca membezakan Anas bin Malik RA daripada tokoh lain dan memahami fakta penting tentang beliau.
Anas bin Malik RA ialah Imam Malik, pengasas mazhab Maliki.
Mereka dua tokoh berbeza. Imam Malik bin Anas ialah ulama tabi‘ tabiin di Madinah, manakala Anas bin Malik RA ialah sahabat Rasulullah SAW.
Anas RA berkhidmat kepada Rasulullah SAW selama beberapa bulan sahaja.
Anas RA berkhidmat selama sepuluh tahun, seperti riwayat al-Bukhari, no. 6038.
Anas RA wafat di Madinah.
Menurut catatan al-Zahabi, beliau wafat di Basrah, Iraq pada tahun 93 Hijrah.
Surah al-Ahzab ayat 23 turun tentang Anas bin Malik RA.
Ayat itu dikaitkan dengan bapa saudaranya, Anas bin al-Nadhr RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 2805.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Mendidik anak-anak dengan kasih sayang
- Menjaga rahsia dan amanah orang lain
- Mendoakan anak-anak dengan doa yang baik
- Membezakan Anas bin Malik RA daripada Imam Malik
- Memarahi kanak-kanak dengan kata-kata kasar
- Mendedahkan rahsia yang diamanahkan
- Mencampurkan biografi dua tokoh berbeza
- Menyandarkan kisah tanpa sumber
- Merendahkan sahabat lain ketika memuji beliau
Soalan Lazim Anas bin Malik RA
Siapakah Anas bin Malik RA?
Anas RA ialah sahabat Ansar daripada Bani Najjar yang berkhidmat kepada Rasulullah SAW selama sepuluh tahun. Beliau antara sahabat yang paling banyak meriwayatkan hadis.
Berapa lamakah Anas RA berkhidmat kepada Rasulullah SAW?
Beliau berkhidmat selama sepuluh tahun dan tidak pernah dimarahi. Kisah ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 6038.
Apakah doa Rasulullah SAW untuk Anas RA?
Rasulullah SAW berdoa supaya harta dan anaknya dibanyakkan serta diberkati. Doa ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 6334.
Adakah Anas bin Malik RA sama dengan Imam Malik?
Tidak, mereka dua tokoh berbeza. Imam Malik bin Anas ialah ulama selepas zaman sahabat yang mengasaskan mazhab Maliki.
Di manakah Anas bin Malik RA wafat?
Beliau wafat di Basrah, Iraq pada tahun 93 Hijrah menurut pendapat yang masyhur. Beliau antara sahabat yang paling akhir wafat.
Penutup: Saksi Akhlak Rasulullah SAW
Kisah Anas bin Malik RA memperlihatkan akhlak Rasulullah SAW di dalam rumah. Melalui pengalaman beliau, kita mengenali Baginda sebagai pendidik yang penyayang dan sabar.
Semoga kisah beliau mendorong kita untuk mendidik dengan kasih sayang dan menjaga amanah. Semoga Allah meredai Anas RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 6038Sepuluh tahun berkhidmat tanpa dimarahi
- Sahih al-Bukhari, no. 6334Doa Rasulullah SAW untuk Anas RA
- Sahih al-Bukhari, no. 2805Anas bin al-Nadhr RA dan Surah al-Ahzab ayat 23
- Sahih al-Bukhari, no. 3572Air memancar dari celah jari Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 3911Ketibaan Rasulullah SAW di rumah Abu Ayyub RA
- Sahih Muslim, no. 2481Ummu Sulaim RA menyerahkan Anas RA untuk berkhidmat kepada Rasulullah SAW
- Sahih Muslim, no. 2310Anas RA leka bermain ketika diberi tugasan
- Sahih Muslim, no. 2482Anas RA menjaga rahsia Rasulullah SAW
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi dan kewafatan Anas RA
- al-Isabah, Ibnu HajarBiografi Anas RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Ketibaan Rasulullah SAW Di MadinahSambutan Ansar selepas hijrah
- Ciri-Ciri Rasulullah SAWRupa paras dan akhlak Baginda
- Perang UhudSyahidnya Anas bin al-Nadhr RA
- Masjid NabawiPanduan ziarah di Madinah
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
