Ketika ramai yang mencipta alasan, seorang sahabat memilih untuk berkata benar walaupun tahu akibatnya berat. Beliau ialah Saidina Ka‘b bin Malik RA, penyair Ansar yang tertinggal daripada Ekspedisi Tabuk.
Selama 50 malam beliau dipulaukan, sehingga Allah menurunkan ayat tentang taubatnya. Kisah ini diceritakan sendiri oleh Ka‘b RA dalam Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, kisah kejujuran, ujian 50 malam dan pengajaran daripada kisah Ka‘b RA. Semuanya disusun berdasarkan al-Quran dan hadis sahih, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah al-Quran, Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada kisah Ka‘b bin Malik RA, terutama ujian selepas Ekspedisi Tabuk. Kisah utama dirujuk kepada hadis panjang yang diceritakan oleh Ka‘b RA sendiri dalam Sahih al-Bukhari, no. 4418.
Setiap peringkat kisah disusun supaya mudah diikuti oleh pelajar dan keluarga. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Beliau memilih jujur walaupun dusta lebih mudah. Allah SWT menyelamatkannya kerana kejujuran itu.
Ka‘b bin Malik RA Dalam Sekilas Pandang
Penyair Ansar yang kisah taubatnya diabadikan dalam al-Quran.
Nama penuh beliau ialah Ka‘b bin Malik bin Abi Ka‘b daripada Bani Salimah, kabilah Khazraj. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Abdullah.
Ka‘b RA menyertai Bai‘ah Aqabah kedua dan hampir semua peperangan bersama Rasulullah SAW termasuk Perang Uhud. Beliau juga antara penyair yang mempertahankan Islam melalui syair.
- Tarikh masyhur
- Wafat sekitar 50 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 670 Masihi
- Nama penuh
- Ka‘b bin Malik bin Abi Ka‘b
- Kuniah
- Abu Abdullah
- Keturunan
- Bani Salimah, Khazraj
- Memeluk Islam
- Sebelum hijrah
- Peranan
- Penyair Rasulullah SAW
- Ujian besar
- Dipulaukan 50 malam selepas Tabuk
- Ayat berkaitan
- Surah al-Taubah ayat 117 hingga 119
- Tempat wafat
- Madinah
Garis Masa Kehidupan Ka‘b bin Malik RA
Satu kesilapan pada tahun 9 Hijrah menjadi titik perubahan besar dalam hidupnya.
Ka‘b RA ialah sahabat yang setia sejak sebelum hijrah. Kisah Tabuk tidak memadamkan jasanya, malah menambah kemuliaannya.
- Tahun 13 kenabianMenyertai Bai‘ah Aqabah kedua.Sahih al-Bukhari, no. 4418
- 2 HijrahTidak menyertai Badar kerana tiada arahan wajib keluar.Sahih al-Bukhari, no. 4418
- 3 HijrahMenyertai Perang Uhud dan cedera.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Rejab 9 HijrahTertinggal daripada Ekspedisi Tabuk tanpa uzur.Sahih al-Bukhari, no. 4418
- 9 HijrahTaubatnya diterima selepas 50 malam dipulaukan.Surah al-Taubah, ayat 118
- Sekitar 50 HijrahWafat di Madinah.Catatan sejarah · al-Zahabi
Asal Usul Dan Peranan Ka‘b bin Malik RA
Beliau berasal daripada Bani Salimah, salah satu keluarga Ansar di Madinah.
Ka‘b RA memeluk Islam sebelum hijrah dan hadir pada malam Bai‘ah Aqabah kedua. Beliau menyifatkan malam itu sangat bermakna baginya, seperti dalam riwayat al-Bukhari, no. 4418.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Ka‘b RA antara tiga penyair utama yang membela Islam. Dua yang lain ialah Hassan bin Thabit RA dan Abdullah bin Rawahah RA.
Kisah perjanjian Ansar boleh dibaca dalam Bai‘ah Aqabah.
Ka‘b RA Tertinggal Daripada Ekspedisi Tabuk
Pada tahun 9 Hijrah, Rasulullah SAW mengajak kaum Muslimin keluar ke Tabuk.
Ekspedisi ini berlaku pada musim panas dan perjalanannya sangat jauh. Ka‘b RA mengakui bahawa beliau tidak pernah sekuat dan sesenang ketika itu.
Setiap hari beliau berniat untuk bersiap keesokannya, tetapi persiapan itu terus ditangguhkan. Akhirnya tentera Islam berangkat dan beliau tertinggal tanpa sebarang uzur.
Kisah penuh ekspedisi ini boleh dibaca dalam Ekspedisi Tabuk. Panduan tapaknya pula boleh dibaca dalam Tabuk.
Kejujuran Ka‘b RA Di Hadapan Rasulullah SAW
Apabila Rasulullah SAW kembali, ramai yang datang memberi alasan.
Lebih 80 orang datang bersumpah dengan pelbagai alasan. Rasulullah SAW menerima zahir kata-kata mereka dan menyerahkan isi hati mereka kepada Allah.
Ka‘b RA pula memilih untuk berkata benar. Beliau mengakui bahawa beliau tidak mempunyai sebarang uzur dan tidak pernah sekuat itu.
Beliau sedar bahawa dusta mungkin menyelamatkannya di hadapan manusia. Namun beliau takut Allah akan membuka pembohongan itu.
Dua sahabat lain turut mengaku dengan jujur, iaitu Murarah bin al-Rabi‘ RA dan Hilal bin Umayyah RA. Rasulullah SAW menyuruh mereka menunggu keputusan Allah.
Ujian 50 Malam Ka‘b bin Malik RA
Rasulullah SAW melarang kaum Muslimin bercakap dengan mereka bertiga.
Ka‘b RA merasakan bumi seolah-olah berubah dan menjadi asing baginya. Beliau masih ke masjid dan memberi salam, tetapi salamnya tidak dijawab.
Dalam tempoh itu, beliau menerima surat daripada Raja Ghassan yang mengajaknya berpaling. Ka‘b RA menganggap surat itu sebahagian daripada ujian, lalu membakarnya di dalam ketuhar.
Selepas 40 malam, mereka diarahkan menjauhi isteri masing-masing. Ka‘b RA menghantar isterinya pulang ke rumah keluarganya sehingga Allah memberi keputusan.
Nota AkuIslam
Kisah ini menunjukkan bahawa ujian kesetiaan boleh datang dari luar. Ka‘b RA menolak tawaran Raja Ghassan walaupun sedang dipulaukan.
Kesabaran beliau bukan pasif. Beliau terus solat, hadir ke masjid dan berharap kepada Allah.
Taubat Ka‘b RA Diterima Allah SWT
Pada waktu Subuh selepas malam ke-50, berita gembira akhirnya tiba.
Ka‘b RA sedang duduk di atas bumbung rumahnya selepas solat Subuh. Tiba-tiba seseorang melaungkan khabar gembira kepadanya dari atas Jabal Sala‘.
Allah SWT telah menurunkan ayat tentang taubat mereka bertiga. Ayat ini kekal dibaca hingga hari ini dalam Surah al-Taubah.
وَعَلَى الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّىٰ إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ
“Dan terhadap tiga orang yang ditangguhkan keputusannya, hingga apabila bumi yang luas terasa sempit bagi mereka.”
SURAH AL-TAUBAH, AYAT 118.
Ka‘b RA bergegas ke Masjid Nabawi dan mendapati wajah Rasulullah SAW bersinar kerana gembira. Baginda menyambutnya dengan kata-kata yang tidak pernah dilupakan Ka‘b RA.
أَبْشِرْ بِخَيْرِ يَوْمٍ مَرَّ عَلَيْكَ مُنْذُ وَلَدَتْكَ أُمُّكَ
“Bergembiralah dengan hari terbaik yang pernah kamu lalui sejak ibumu melahirkanmu.”
HADIS KA‘B BIN MALIK RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 4418.
Talhah bin Ubaidillah RA bangun menyambut dan mengucapkan tahniah kepadanya. Ka‘b RA berjanji untuk sentiasa berkata benar sepanjang hayatnya.
Kewafatan Dan Jejak Ka‘b bin Malik RA
Ka‘b RA hidup lama selepas peristiwa Tabuk dan wafat di Madinah.
Menurut catatan al-Zahabi, beliau wafat sekitar tahun 50 Hijrah pada zaman Mu‘awiyah RA. Ketika usia tua, penglihatan beliau hilang dan anaknya, Abdullah, menjadi pemimpinnya.
Abdullah bin Ka‘b inilah yang meriwayatkan kisah panjang ayahnya. Melaluinya, kisah taubat ini sampai kepada kita.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika membaca atau menziarahi jejak beliau. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Ka‘b bin Malik RA
Kisah ini antara pelajaran paling berharga tentang kejujuran dalam al-Quran dan hadis.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Ka‘b bin Malik RA
Beberapa butiran kisah ini sering disalah faham.
Bahagian ini membantu pembaca memahami kisah Ka‘b RA dengan tepat berdasarkan riwayat beliau sendiri.
Ka‘b RA tertinggal kerana munafik.
Ka‘b RA seorang mukmin yang tertinggal kerana menangguhkan persiapan. Beliau sendiri mengakui tiada uzur, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4418.
Ka‘b RA seorang sahaja yang dipulaukan.
Tiga sahabat dipulaukan, iaitu Ka‘b bin Malik RA, Murarah bin al-Rabi‘ RA dan Hilal bin Umayyah RA.
Ka‘b bin Malik RA ialah Ka‘b bin Zuhair, penyair Burdah.
Mereka ialah dua tokoh berbeza. Ka‘b bin Zuhair RA terkenal dengan qasidah Banat Su‘ad. Ka‘b bin Malik RA pula ialah penyair Ansar daripada Bani Salimah.
Taubat mereka diterima selepas beberapa hari.
Taubat mereka diterima selepas 50 malam, seperti yang diceritakan dalam riwayat al-Bukhari, no. 4418.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Menyegerakan kebaikan tanpa menangguh
- Berkata benar walaupun berat
- Bersabar ketika menunggu keputusan Allah
- Menyambut taubat orang lain dengan gembira
- Menuduh Ka‘b RA sebagai munafik
- Mencipta alasan palsu untuk menutup kesilapan
- Mencampurkan kisah dua tokoh bernama Ka‘b
- Mengejek orang yang sedang bertaubat
- Menyandarkan butiran tambahan tanpa sumber
Soalan Lazim Ka‘b bin Malik RA
Siapakah Ka‘b bin Malik RA?
Ka‘b bin Malik RA ialah sahabat Ansar daripada Bani Salimah dan penyair Rasulullah SAW. Beliau terkenal dengan kisah taubat selepas Ekspedisi Tabuk.
Mengapakah Ka‘b RA tertinggal daripada Ekspedisi Tabuk?
Beliau terus menangguhkan persiapan sehingga tentera Islam berangkat. Beliau mengakui tiada uzur seperti riwayat al-Bukhari, no. 4418.
Berapa lamakah Ka‘b RA dipulaukan?
Beliau dipulaukan selama 50 malam. Selepas 40 malam, beliau juga diarahkan menjauhi isterinya.
Ayat apakah yang turun tentang taubat Ka‘b RA?
Allah menurunkan Surah al-Taubah ayat 117 hingga 119. Ayat 118 menyebut tiga orang yang ditangguhkan keputusannya.
Siapakah dua sahabat lain yang dipulaukan bersama Ka‘b RA?
Mereka ialah Murarah bin al-Rabi‘ RA dan Hilal bin Umayyah RA. Kedua-duanya juga mengaku dengan jujur.
Penutup: Kejujuran Yang Menyelamatkan
Kisah Ka‘b bin Malik RA mengajar bahawa kesilapan bukan pengakhiran. Kejujuran dan kesabaran membuka jalan kepada taubat yang diterima Allah.
Semoga kisah beliau menguatkan kita untuk berkata benar dan menyegerakan kebaikan. Semoga Allah meredai Ka‘b RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Menghayati Sirah Di Tanah Suci Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 4418Kisah lengkap Ka‘b RA tertinggal daripada Tabuk
- Sahih Muslim, no. 2769Kisah taubat Ka‘b RA
- Surah al-Taubah, ayat 117 hingga 119Penerimaan taubat tiga sahabat
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamPenyair Islam dan peristiwa Uhud
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi dan kewafatan Ka‘b RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Ekspedisi TabukLatar ancaman Rom dan kisah Ka‘b RA
- TabukPanduan ziarah tapak sirah
- Masjid al-Taubah TabukTapak sirah di Tabuk
- Bai‘ah AqabahPerjanjian Ansar sebelum hijrah
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
