Seorang hamba yang diseksa di tengah panas Mekah akhirnya menjadi suara azan pertama dalam sejarah Islam. Beliau ialah Saidina Bilal bin Rabah RA, sahabat yang teguh dengan kalimah Ahad, Ahad.
Kisah beliau dirakam dalam Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim dan kitab sirah yang muktabar. Rasulullah SAW sendiri pernah mendengar bunyi tapak kaki Bilal di syurga.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, ujian iman, peranan sebagai muazin dan jejak Bilal RA di Mekah dan Madinah. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan catatan sirah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan Abu Daud, Sunan Ibnu Majah, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam, Fath al-Bari Ibnu Hajar dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Bilal bin Rabah RA, dari zaman perhambaan di Mekah hingga kewafatannya di Syam. Fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Kisah popular yang sanadnya lemah dihimpunkan dalam bahagian Fakta Dan Salah Faham. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Tubuhnya pernah ditindih batu, tetapi lidahnya tetap menyebut Ahad.
Bilal bin Rabah RA Dalam Sekilas Pandang
Hamba yang dimerdekakan kerana iman dan dipilih menjadi muazin Rasulullah SAW.
Nama beliau ialah Bilal bin Rabah dan ibunya bernama Hamamah. Keluarganya berasal dari Habsyah, tetapi Bilal lahir dan membesar sebagai hamba di Mekah.
Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Abdullah. Beliau antara orang terawal memeluk Islam dan menyertai hampir semua peristiwa besar bersama Rasulullah SAW.
- Tarikh masyhur
- Wafat tahun 20 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 641 Masihi
- Nama penuh
- Bilal bin Rabah
- Kuniah
- Abu Abdullah
- Ibu
- Hamamah
- Asal keturunan
- Habsyah, lahir di Mekah
- Memeluk Islam
- Awal dakwah di Mekah
- Peranan utama
- Muazin Rasulullah SAW (Abu Daud, no. 499)
- Peperangan penting
- Badar, Uhud, Khandaq dan Pembukaan Kota Mekah
- Tempat wafat
- Damsyik, Syam menurut pendapat masyhur
Garis Masa Kehidupan Bilal bin Rabah RA
Hidup beliau bergerak daripada belenggu perhambaan kepada kemuliaan iman.
Bilal RA melalui ujian paling berat pada awal Islam. Selepas hijrah, suaranya menjadi tanda bermulanya solat berjemaah di Madinah.
- Awal dakwahAntara yang terawal memeluk Islam bersama Abu Bakar RA.Hadis sahih · Muslim, no. 832
- Zaman MekahDiseksa kerana iman dan mengulang kalimah Ahad, Ahad.Riwayat Ibnu Majah, no. 150
- Sebelum hijrahDibeli lalu dibebaskan oleh Abu Bakar al-Siddiq RA.Sahih al-Bukhari, no. 3754
- 1 HijrahBerhijrah ke Madinah dan diuji dengan demam.Sahih al-Bukhari, no. 3926
- Awal zaman MadinahDipilih melaungkan azan selepas mimpi Abdullah bin Zaid RA.Riwayat Abu Daud, no. 499
- 2 HijrahMenyertai Perang Badar dan berdepan Umaiyah bin Khalaf.Sahih al-Bukhari, no. 2301
- Ramadan 8 HijrahMemasuki Kaabah bersama Rasulullah SAW ketika Pembukaan Kota Mekah.Sahih Muslim, no. 1329
- Selepas 11 HijrahMeninggalkan Madinah dan berjuang di Syam.Catatan sejarah · al-Zahabi
- 20 HijrahWafat di Damsyik menurut pendapat yang masyhur.Catatan sejarah · al-Zahabi
Asal Usul Dan Kehidupan Awal Bilal bin Rabah RA
Beliau lahir sebagai hamba dalam masyarakat Mekah yang menilai manusia mengikut keturunan.
Bapanya bernama Rabah dan ibunya bernama Hamamah. Kedua-duanya berasal dari Habsyah. Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Bilal menjadi hamba milik keluarga Bani Jumah di Mekah.
Tuannya yang paling dikenali ialah Umaiyah bin Khalaf, antara pembesar Quraisy yang keras menentang Islam. Dalam masyarakat ketika itu, seorang hamba tidak mempunyai suara dan kedudukan.
Islam datang membawa ukuran yang berbeza. Kemuliaan seseorang dinilai pada takwanya, bukan pada warna kulit atau keturunannya.
Bilal bin Rabah RA Memeluk Islam Tanpa Pelindung
Beliau antara golongan terawal yang menerima dakwah Rasulullah SAW.
Amr bin Abasah RA pernah bertanya siapakah yang bersama Rasulullah SAW pada awal dakwah. Baginda menjawab seorang yang merdeka dan seorang hamba, iaitu Abu Bakar RA dan Bilal RA, seperti riwayat Muslim, no. 832.
Keislaman Bilal RA tidak disenangi tuannya. Beliau diseksa supaya kembali menyembah berhala.
Abdullah bin Mas‘ud RA menyebut tujuh orang terawal yang menzahirkan Islam, termasuk Bilal RA. Riwayat ini terdapat dalam Sunan Ibnu Majah, no. 150, dengan sanad yang dinilai hasan.
Ibnu Mas‘ud RA turut menjelaskan perbezaan perlindungan yang dimiliki oleh mereka. Perbezaan inilah yang menjadikan Bilal antara sasaran paling mudah bagi musyrikin Quraisy.
Bilal ialah seorang hamba, bukan anggota kabilah yang dihormati. Tiada sesiapa dalam susunan masyarakat Mekah yang akan menuntut bela apabila beliau disakiti.
Penyeksaan Bilal RA Dan Makna Kalimah Ahad
Hadis menyebut baju besi dan panas matahari, manakala kitab sirah memperincikan pasir panas dan batu besar.
Menurut riwayat Ibnu Mas‘ud RA, golongan tanpa pelindung itu dipakaikan baju besi lalu dijemur di bawah panas matahari. Bilal pula diserahkan kepada kanak-kanak yang mengaraknya di lembah-lembah Mekah.
Sepanjang diarak, Bilal terus mengulang kalimah Ahad, Ahad. Riwayat yang sama menyebut beliau memandang ringan dirinya demi Allah sehingga kaumnya turut memandangnya rendah.
Ibnu Hisyam yang menukilkan Ibnu Ishaq memperincikan peranan Umaiyah bin Khalaf dalam penyeksaan ini. Pada waktu tengah hari, Bilal dibaringkan di atas pasir panas lalu sebuah batu besar diletakkan di atas dadanya.
Umaiyah memberi dua pilihan, iaitu terus diseksa hingga mati atau mengingkari Rasulullah SAW dan menyembah al-Lat serta al-‘Uzza. Bilal tetap menjawab dengan kalimah yang sama.
Ahad bermaksud Yang Maha Esa, iaitu Allah yang tiada sekutu bagi-Nya. Kalimah ini menolak berhala yang disembah Quraisy secara langsung tanpa perlu banyak penjelasan.
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
“Katakanlah, Dialah Allah Yang Maha Esa.”
SURAH AL-IKHLAS, AYAT 1.
Kalimah yang diulang Bilal sama dengan sifat Allah dalam ayat pertama Surah al-Ikhlas. Ketika dipaksa menyebut nama berhala, beliau memilih untuk menyebut keesaan Allah.
Keringanan Bagi Yang Dipaksa
Riwayat Ibnu Mas‘ud RA turut menyebut bahawa selain Bilal, yang lain akhirnya menurut kehendak musyrikin di bawah paksaan. Al-Quran memberikan keringanan kepada mereka yang dipaksa selagi hati mereka tetap tenang dengan iman.
مَن كَفَرَ بِاللَّهِ مِن بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ
“Sesiapa yang kufur kepada Allah sesudah dia beriman, kecuali orang yang dipaksa sedangkan hatinya tenang tenteram dengan iman.”
SURAH AL-NAHL, SEBAHAGIAN AYAT 106.
Ayat ini menunjukkan bahawa keteguhan Bilal ialah pilihan yang sangat mulia, bukan kewajipan ke atas setiap orang yang dipaksa. Kedua-dua jalan dibenarkan syarak, sedangkan Bilal memilih jalan yang paling berat demi Allah.
Kisah ‘Ammar bin Yasir RA yang berkait rapat dengan ayat ini dihuraikan dalam artikel Keluarga Yasir. Kedua-dua kisah saling melengkapi dalam memahami ujian Muslim terawal.
Abu Bakar al-Siddiq RA Membebaskan Bilal
Kebebasan Bilal RA datang melalui harta seorang sahabat yang ikhlas.
Abu Bakar al-Siddiq RA membeli Bilal RA daripada tuannya lalu memerdekakannya kerana Allah. Peristiwa ini dikenang oleh para sahabat sebagai jasa yang sangat besar.
Menurut Ibnu Hisyam, Abu Bakar RA melalui tempat Bilal diseksa di kawasan Bani Jumah. Beliau menegur Umaiyah supaya takut kepada Allah dan bertanya sampai bila Bilal akan terus diseksa.
Umaiyah menjawab bahawa Abu Bakarlah yang merosakkan Bilal dan memintanya menyelamatkan Bilal sendiri. Abu Bakar lalu menawarkan seorang hamba miliknya yang lebih kuat dan masih menganut agama Umaiyah sebagai tukaran.
Umaiyah bersetuju. Abu Bakar lalu menyerahkan hamba itu dan mengambil Bilal. Bilal kemudian dimerdekakan sepenuhnya kerana Allah.
Sebahagian kitab sirah lain menyebut tebusan dalam bentuk wang dengan jumlah yang berbeza-beza. Perkara yang sahih ialah Abu Bakar RA membeli Bilal lalu memerdekakannya, seperti hadis di bawah.
Umar bin al-Khattab RA pernah memuji kedua-duanya dengan ucapan yang ringkas tetapi penuh makna.
أَبُو بَكْرٍ سَيِّدُنَا وَأَعْتَقَ سَيِّدَنَا
“Abu Bakar ialah tuan kami dan dia telah memerdekakan tuan kami.” Maksudnya ialah Bilal.
HADIS JABIR BIN ABDULLAH RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 3754.
Umar RA menggelar bekas hamba itu sebagai “tuan kami”. Inilah bukti bahawa Islam mengangkat kedudukan Bilal RA dalam kalangan para sahabat.
Sahih al-Bukhari turut merakamkan kata-kata Bilal sendiri kepada Abu Bakar RA. Jika dibeli untuk kepentingan Abu Bakar, Bilal meminta supaya dirinya ditahan. Jika dibeli kerana Allah, beliau meminta supaya dibiarkan beramal untuk Allah.
إِنْ كُنْتَ إِنَّمَا اشْتَرَيْتَنِي لِنَفْسِكَ فَأَمْسِكْنِي، وَإِنْ كُنْتَ إِنَّمَا اشْتَرَيْتَنِي لِلَّهِ فَدَعْنِي وَعَمَلَ اللَّهِ
“Jika engkau membeliku untuk dirimu, maka tahanlah aku. Jika engkau membeliku kerana Allah, maka biarkan aku beramal untuk Allah.”
KATA-KATA BILAL RA KEPADA ABU BAKAR RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 3755.
Hadis no. 3755 ini mengesahkan bahawa Bilal memang dibeli oleh Abu Bakar RA. Menurut Ibnu Hajar dalam Fath al-Bari, perbualan itu berlaku selepas kewafatan Rasulullah SAW ketika Bilal mahu keluar berjihad ke Syam.
Tujuh Hamba Yang Dimerdekakan Abu Bakar RA
Ibnu Hisyam mencatatkan bahawa Bilal bukan satu-satunya hamba yang ditebus oleh Abu Bakar RA. Beliau memerdekakan tujuh orang hamba yang diseksa kerana Islam termasuk Bilal.
| Bil. | Nama |
|---|---|
| 1 | Bilal bin Rabah RA |
| 2 | ‘Amir bin Fuhairah RA |
| 3 | Ummu ‘Ubais |
| 4 | Zinnirah |
| 5 | Al-Nahdiyyah |
| 6 | Anak perempuan al-Nahdiyyah |
| 7 | Seorang hamba perempuan Bani Mu’ammal |
Harta Yang Dinafkahkan Kerana Allah
Ibnu Hisyam meriwayatkan bahawa bapa Abu Bakar, Abu Quhafah, pernah menegurnya kerana hanya membebaskan hamba yang lemah. Abu Bakar menjawab bahawa beliau melakukannya kerana mengharapkan reda Allah.
وَسَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى ﴿١٧﴾ الَّذِي يُؤْتِي مَالَهُ يَتَزَكَّىٰ ﴿١٨﴾
“Dan akan dijauhkan daripadanya orang yang paling bertakwa, yang menafkahkan hartanya untuk membersihkan dirinya.”
SURAH AL-LAIL, AYAT 17 DAN 18.
Ibnu Kathir dalam tafsirnya menyebut ramai ahli tafsir mengaitkan ayat ini dengan Abu Bakar RA. Namun, maknanya tetap umum bagi sesiapa yang menafkahkan harta dengan sifat yang sama.
Kisah lengkap pembebas beliau boleh dibaca dalam Abu Bakar al-Siddiq RA.
Hijrah Bilal RA Dan Ujian Demam Di Madinah
Kota baharu membawa harapan baharu, tetapi juga ujian yang tidak dijangka.
Bilal RA berhijrah ke Madinah bersama kaum Muhajirin. Tidak lama selepas tiba, beliau dan Abu Bakar RA diserang demam yang teruk.
Aisyah RA menceritakan bahawa Bilal RA melantunkan syair kerinduan kepada lembah dan mata air di Mekah. Rasulullah SAW lalu berdoa supaya Allah menjadikan Madinah dicintai seperti Mekah atau lebih lagi, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3926.
Doa ini menunjukkan kasih Rasulullah SAW kepada para sahabatnya. Baginda turut berdoa supaya Madinah diberkati dan wabaknya dipindahkan.
Kisah perjalanan ke Madinah boleh dibaca dalam Hijrah Rasulullah SAW.
Bilal bin Rabah RA, Muazin Pertama Islam
Suara yang pernah menyebut Ahad di Mekah kini memanggil manusia kepada solat.
Selepas Masjid Nabawi dibina, para sahabat berbincang tentang cara memanggil orang untuk solat. Rasulullah SAW lalu mengarahkan Bilal RA untuk menyeru, seperti riwayat al-Bukhari, no. 604.
Abdullah bin Zaid RA kemudian bermimpi diajar lafaz azan. Rasulullah SAW mengesahkan mimpi itu dan memilih Bilal RA untuk melaungkannya.
فَقُمْ مَعَ بِلاَلٍ فَأَلْقِ عَلَيْهِ مَا رَأَيْتَ فَلْيُؤَذِّنْ بِهِ فَإِنَّهُ أَنْدَى صَوْتًا مِنْكَ
“Bangunlah bersama Bilal dan sampaikan kepadanya apa yang engkau lihat, lalu biarlah dia azan dengannya. Sesungguhnya suaranya lebih lantang daripada suaramu.”
HADIS ABDULLAH BIN ZAID RA. RIWAYAT ABU DAUD, NO. 499.
Bilal RA juga melaungkan azan pertama pada waktu malam sebelum masuk waktu Subuh. Rasulullah SAW menjelaskan bahawa orang ramai masih boleh makan dan minum sehingga Ibnu Ummi Maktum melaungkan azan Subuh, seperti riwayat al-Bukhari, no. 617.
Sejarah azan diterangkan dengan lebih lengkap dalam Sejarah Azan Pertama. Panduan tapaknya boleh dibaca dalam Masjid Nabawi.
Bilal RA Di Perang Badar
Di Badar, Bilal RA bertemu semula dengan bekas tuan yang pernah menyeksanya.
Pada tahun 2 Hijrah, Umaiyah bin Khalaf turut serta dalam tentera Quraisy. Abdul Rahman bin Auf RA cuba membawanya sebagai tawanan kerana hubungan lama mereka.
Apabila Bilal RA melihat Umaiyah, beliau menyeru para sahabat Ansar supaya tidak membiarkan ketua kekufuran itu terlepas. Umaiyah akhirnya terbunuh dalam peperangan tersebut, seperti riwayat al-Bukhari, no. 2301.
Peristiwa ini perlu difahami dalam konteks peperangan antara dua pasukan. Kisah penuhnya boleh dibaca dalam Perang Badar.
Bilal RA Ketika Pembukaan Kota Mekah
Bekas hamba Mekah kembali ke kota itu dengan penuh kemuliaan.
Pada Ramadan 8 Hijrah, Rasulullah SAW memasuki Kaabah bersama Usamah bin Zaid, Bilal dan Uthman bin Talhah RA. Riwayat ini terdapat dalam Sahih Muslim, no. 1329.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Bilal RA naik ke atas Kaabah dan melaungkan azan. Suara yang dahulu dibungkam kini bergema di tengah kota yang sama.
Kisah lengkap peristiwa ini boleh dibaca dalam Pembukaan Kota Mekah.
Bunyi Tapak Kaki Bilal RA Di Syurga
Rasulullah SAW pernah bertanya tentang amalan yang paling diharapkan oleh Bilal RA.
Baginda memberitahu bahawa bunyi tapak kaki Bilal RA kedengaran di hadapan Baginda di syurga. Baginda lalu bertanya amalan apakah yang paling diharapkan oleh Bilal RA.
يَا بِلاَلُ حَدِّثْنِي بِأَرْجَى عَمَلٍ عَمِلْتَهُ فِي الإِسْلاَمِ فَإِنِّي سَمِعْتُ دَفَّ نَعْلَيْكَ بَيْنَ يَدَيَّ فِي الْجَنَّةِ
“Wahai Bilal, ceritakan kepadaku amalan yang paling engkau harapkan yang telah engkau lakukan dalam Islam. Sesungguhnya aku mendengar bunyi tapak kasutmu di hadapanku di syurga.”
HADIS ABU HURAIRAH RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 1149.
Bilal RA menjawab bahawa setiap kali beliau berwuduk, beliau akan solat sunat dengan wuduk itu. Riwayat yang sama juga terdapat dalam Sahih Muslim, no. 2458.
Nota AkuIslam
Amalan Bilal RA ini ringkas dan boleh dilakukan oleh sesiapa sahaja. Kisah ini mengajar bahawa amalan kecil yang berterusan sangat bernilai di sisi Allah.
Ibu bapa boleh mengajak anak-anak membiasakan solat sunat selepas berwuduk. Kisah Bilal RA menjadi cara mudah untuk menanam minat itu.
Kewafatan Dan Jejak Bilal bin Rabah RA
Selepas kewafatan Rasulullah SAW, beliau memilih untuk berjuang di Syam.
Menurut catatan al-Zahabi dalam Siyar A‘lam al-Nubala’, Bilal RA berangkat ke Syam dan berjihad di sana. Beliau wafat di Damsyik pada tahun 20 Hijrah menurut pendapat yang masyhur.
Makam yang dikaitkan dengan beliau terletak di Perkuburan Bab al-Saghir, Damsyik. Sebahagian riwayat menyebut tempat lain, tetapi pendapat Damsyik lebih masyhur.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Tanah Suci. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Bilal bin Rabah RA
Kisah beliau mengajar bahawa iman mampu mengubah kedudukan seseorang.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Bilal bin Rabah RA
Beberapa kisah masyhur tentang beliau perlu disampaikan dengan sumber yang tepat.
Bahagian ini membantu pembaca membezakan riwayat sahih dengan kisah yang tidak mempunyai sandaran kukuh.
| Perkara | Kedudukan sumber |
|---|---|
| Antara tujuh terawal menzahirkan Islam | Hadis hasan, Ibnu Majah no. 150 |
| Diseksa dan menyebut Ahad, Ahad | Hadis hasan, Ibnu Majah no. 150 |
| Umaiyah bin Khalaf sebagai penyeksa | Catatan sirah, Ibnu Hisyam |
| Batu besar di atas dada | Catatan sirah, Ibnu Hisyam |
| Dibeli dan dimerdekakan Abu Bakar RA | Hadis sahih, al-Bukhari no. 3754 dan 3755 |
| Cara dan jumlah tebusan | Berbeza antara kitab sirah |
| Tarikh dan lokasi tepat | Tidak direkodkan |
Bilal RA tidak dapat menyebut huruf syin ketika azan.
Kisah ini tidak mempunyai asal yang sahih menurut ulama hadis. Hadis sahih pula memuji suara beliau, seperti riwayat Abu Daud, no. 499.
Bilal RA melaungkan azan di Madinah selepas kewafatan Rasulullah SAW sehingga seluruh kota menangis.
Kisah ini diriwayatkan dalam kitab sejarah dengan sanad yang dinilai lemah. Sampaikan kisah ini dengan berhati-hati dan jangan menyandarkannya sebagai hadis sahih.
Kisah batu besar di dada Bilal RA terdapat dalam Sahih al-Bukhari.
Kisah batu besar dicatat dalam kitab sirah Ibnu Hisyam. Kalimah Ahad pula disebut dalam riwayat Ibnu Majah, no. 150.
Jumlah tebusan Bilal diketahui dengan pasti.
Al-Bukhari mengesahkan Bilal dibeli dan dimerdekakan, tetapi cara dan jumlah tebusan berbeza antara kitab sirah.
Bilal satu-satunya hamba yang dibebaskan Abu Bakar RA.
Ibnu Hisyam mencatatkan tujuh orang hamba yang dimerdekakan Abu Bakar RA, termasuk Bilal dan ‘Amir bin Fuhairah.
Kata-kata Bilal dalam hadis no. 3755 diucapkan sejurus selepas beliau merdeka.
Menurut Ibnu Hajar, perbualan itu berlaku selepas kewafatan Rasulullah SAW ketika Bilal mahu keluar ke Syam.
Setiap Muslim yang dipaksa wajib bertahan seperti Bilal.
Surah al-Nahl ayat 106 memberi keringanan kepada yang dipaksa selagi hatinya tenang dengan iman.
Tapak penyeksaan Bilal boleh diziarahi hari ini.
Riwayat hanya menyebut lembah Mekah dan kawasan Bani Jumah. Tiada tapak khusus yang dapat disahkan.
Makam Bilal RA terletak di Perkuburan Baqi‘.
Pendapat yang masyhur menyebut beliau wafat dan dimakamkan di Damsyik, Syam.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Mengamalkan solat sunat selepas berwuduk
- Menghormati setiap Muslim tanpa melihat keturunan
- Menjawab azan dengan penuh perhatian
- Mendoakan para sahabat dengan rahmat dan keredaan
- Menyebarkan kisah huruf syin sebagai fakta
- Menyandarkan kisah lemah kepada hadis sahih
- Merendahkan orang lain kerana warna kulit
- Mengaitkan makam beliau dengan Baqi‘
- Menetapkan amalan khusus di tapak sirah
Soalan Lazim Bilal bin Rabah RA
Siapakah Bilal bin Rabah RA?
Bilal bin Rabah RA ialah sahabat Rasulullah SAW yang berasal daripada keturunan Habsyah dan lahir sebagai hamba di Mekah. Beliau terkenal sebagai muazin pertama dalam Islam.
Mengapakah Bilal bin Rabah diseksa?
Beliau diseksa oleh tuannya kerana memeluk Islam dan enggan kembali menyembah berhala. Ketika diseksa, beliau terus menyebut “Ahad, Ahad”, seperti riwayat Ibnu Majah, no. 150.
Siapakah yang menyeksa Bilal?
Menurut kitab sirah Ibnu Hisyam, Bilal diseksa oleh Umaiyah bin Khalaf daripada Bani Jumah. Riwayat Ibnu Majah, no. 150, pula menyebut Bilal diserahkan kepada kanak-kanak yang mengaraknya di lembah Mekah.
Apakah maksud Ahad, Ahad?
Ahad bermaksud Yang Maha Esa, iaitu sifat Allah dalam Surah al-Ikhlas ayat 1. Bilal mengulangnya untuk menolak paksaan supaya menyembah berhala.
Siapakah yang membebaskan Bilal bin Rabah?
Abu Bakar al-Siddiq RA membeli lalu memerdekakan Bilal RA kerana Allah. Umar RA memuji jasa ini, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3754.
Berapakah harga tebusan Bilal?
Tiada angka yang disepakati. Ibnu Hisyam menyebut pertukaran dengan seorang hamba yang lebih kuat, manakala kitab sirah lain menyebut bayaran wang yang berbeza-beza.
Siapakah hamba lain yang dibebaskan Abu Bakar RA?
Ibnu Hisyam mencatatkan tujuh orang hamba termasuk Bilal, ‘Amir bin Fuhairah, Ummu ‘Ubais dan Zinnirah. Kesemuanya diseksa kerana memeluk Islam.
Mengapakah Bilal dipilih menjadi muazin?
Rasulullah SAW memilih Bilal RA kerana suaranya lebih lantang. Hal ini disebut dalam riwayat Abu Daud, no. 499.
Apakah kaitan Bilal dengan Perang Badar?
Bilal turut serta dalam Perang Badar dan menjadi antara sebab Umaiyah bin Khalaf terbunuh. Kisah ini diriwayatkan dalam Sahih al-Bukhari, no. 2301.
Apakah amalan Bilal yang disebut dalam hadis bunyi tapak kaki di syurga?
Bilal RA sentiasa solat sunat setiap kali selesai berwuduk. Hadis ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 1149 dan Muslim, no. 2458.
Adakah tapak penyeksaan Bilal boleh diziarahi?
Tidak. Lokasi tepat penyeksaan Bilal tidak direkodkan dalam sumber yang kukuh. Kisah ini lebih sesuai dihayati di Masjidil Haram dan sekitar kota Mekah.
Di manakah makam Bilal bin Rabah RA?
Menurut pendapat yang masyhur, beliau wafat dan dimakamkan di Damsyik, Syam pada tahun 20 Hijrah. Makamnya dikaitkan dengan Perkuburan Bab al-Saghir.
Benarkah Bilal tidak dapat menyebut huruf syin?
Kisah itu tidak mempunyai asal yang sahih menurut ulama hadis. Riwayat yang sahih memuji kelantangan suara beliau.
Penutup: Suara Tauhid Yang Terus Bergema
Kisah Bilal bin Rabah RA mengajar bahawa kemuliaan tidak ditentukan oleh keturunan atau harta. Iman yang teguh mampu mengangkat seorang hamba menjadi suara azan pertama dalam Islam.
Setiap kali azan berkumandang, kita boleh mengenang keteguhan beliau. Semoga Allah meredai Bilal RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Al-QuranSurah al-Ikhlas ayat 1, al-Nahl ayat 106 serta al-Lail ayat 17 dan 18
- Sahih al-Bukhari, no. 3754Umar RA memuji Abu Bakar RA yang memerdekakan Bilal
- Sahih al-Bukhari, no. 3755Bilal RA meminta untuk beramal kerana Allah
- Sahih al-Bukhari, no. 1149Bunyi tapak kaki Bilal RA di syurga
- Sahih al-Bukhari, no. 604Arahan menyeru orang untuk solat
- Sahih al-Bukhari, no. 617Azan Bilal RA sebelum Subuh
- Sahih al-Bukhari, no. 3926Demam Bilal RA dan doa untuk Madinah
- Sahih al-Bukhari, no. 2301Bilal RA dan Umaiyah bin Khalaf di Badar
- Sahih Muslim, no. 832Orang merdeka dan hamba yang terawal bersama Rasulullah SAW
- Sahih Muslim, no. 1329Bilal RA memasuki Kaabah bersama Rasulullah SAW
- Sunan Abu Daud, no. 499Mimpi azan Abdullah bin Zaid RA dan suara Bilal RA
- Sunan Ibnu Majah, no. 150Tujuh orang terawal menzahirkan Islam
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamPenyeksaan Bilal RA dan azan di atas Kaabah
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi dan kewafatan Bilal RA
- Sahih al-Bukhari, no. 3905‘Amir bin Fuhairah RA dalam perjalanan hijrah
- Ibnu Hajar al-‘Asqalani, Fath al-BariHuraian hadis no. 3755 tentang konteks perbualan Bilal dan Abu Bakar RA
- Ibnu Kathir, Tafsir al-Quran al-‘AzimTafsiran Surah al-Lail ayat 17 hingga 21
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Sejarah Azan PertamaMimpi azan dan suara Bilal RA
- Abu Bakar al-Siddiq RASahabat yang memerdekakan Bilal RA
- Perang BadarPertempuran pertama tentera Islam
- Pembukaan Kota MekahKembalinya Mekah kepada tauhid
- Masjid NabawiTapak sirah di Madinah
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
