Kehadirannya dalam barisan Islam membuatkan Quraisy berfikir dua kali sebelum menyakiti Rasulullah SAW. Beliau ialah Saidina Hamzah bin Abdul Muttalib RA, bapa saudara Baginda yang digelar Singa Allah.
Hamzah RA memimpin perang tanding di Badar dan gugur syahid di Uhud. Kisahnya dirakam dalam Sahih al-Bukhari dan kitab sirah yang muktabar.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, pengislaman, perjuangan dan jejak Hamzah RA di Mekah dan Madinah. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan catatan sirah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan Abu Daud, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Hamzah bin Abdul Muttalib RA, daripada pembesar Quraisy hingga penghulu para syuhada. Fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Kisah popular yang tidak terdapat dalam riwayat sahih dihimpunkan dalam bahagian Fakta Dan Salah Faham. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Keberanian beliau membela Rasulullah SAW bermula sebelum Islam dan menjadi sempurna selepas Islam.
Hamzah bin Abdul Muttalib RA Dalam Sekilas Pandang
Bapa saudara Rasulullah SAW yang menjadi pembela Islam dan penghulu para syuhada.
Nama penuh beliau ialah Hamzah bin Abdul Muttalib bin Hasyim daripada Bani Hasyim, Quraisy. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Umarah.
Hamzah RA ialah bapa saudara Rasulullah SAW dan juga saudara susuan Baginda. Usianya tidak jauh berbeza daripada Rasulullah SAW. Oleh itu, mereka membesar hampir seiring.
- Tarikh masyhur
- Syahid Syawal 3 Hijrah
- Tahun Masihi
- 625 Masihi
- Nama penuh
- Hamzah bin Abdul Muttalib bin Hasyim
- Kuniah
- Abu Umarah
- Keturunan
- Bani Hasyim, Quraisy
- Hubungan
- Bapa saudara dan saudara susuan Rasulullah SAW
- Memeluk Islam
- Zaman dakwah di Mekah
- Gelaran
- Asadullah dan Sayyid al-Syuhada
- Peperangan penting
- Badar dan Uhud
- Tempat syahid
- Uhud, Madinah
Garis Masa Kehidupan Hamzah bin Abdul Muttalib RA
Hidup beliau dalam Islam singkat tetapi penuh dengan jasa yang besar.
Hamzah RA memeluk Islam ketika umat Islam masih lemah di Mekah. Keislamannya memberi kekuatan kepada dakwah sebelum beliau gugur di Uhud.
- Sebelum kenabianDisusukan oleh Thuwaibah bersama Rasulullah SAW.Sahih al-Bukhari, no. 5100
- Zaman dakwah di MekahMembela Rasulullah SAW daripada Abu Jahal lalu memeluk Islam.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Sebelum hijrahBerhijrah ke Madinah bersama kaum Muhajirin.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- 1 HijrahMemimpin pasukan awal ke kawasan pantai Laut Merah.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Ramadan 2 HijrahMenyertai perang tanding pembukaan Perang Badar.Sahih al-Bukhari, no. 3966
- Syawal 3 HijrahGugur syahid dalam Perang Uhud.Sahih al-Bukhari, no. 4072
Asal Usul Dan Keluarga Hamzah bin Abdul Muttalib RA
Beliau lahir dalam keluarga Bani Hasyim yang dihormati di Mekah.
Bapanya ialah Abdul Muttalib, datuk Rasulullah SAW dan pemimpin Quraisy yang menjaga Kaabah. Ibunya ialah Halah binti Uhaib daripada Bani Zuhrah.
Hamzah RA dan Rasulullah SAW pernah disusukan oleh wanita yang sama, iaitu Thuwaibah. Atas sebab itu, Baginda menyebut anak perempuan Hamzah RA sebagai anak saudara susuannya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5100.
Sebelum Islam, Hamzah RA terkenal sebagai pemburu yang gagah dan disegani. Beliau memiliki kedudukan yang kukuh dalam kalangan pemuda Quraisy.
Kisah Hamzah bin Abdul Muttalib RA Memeluk Islam
Keislaman beliau bermula daripada rasa marah melihat anak saudaranya dihina.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Abu Jahal telah mencaci dan menyakiti Rasulullah SAW berhampiran Bukit Safa. Ketika pulang dari berburu, Hamzah RA dikhabarkan tentang peristiwa itu.
Beliau terus mendapatkan Abu Jahal di sisi Kaabah dan memukulnya dengan busur panah. Di hadapan pembesar Quraisy, beliau mengisytiharkan bahawa beliau berada di atas agama Muhammad.
Keislaman ini bermula sebagai pembelaan kepada keluarga. Allah kemudian meneguhkan hatinya sehingga beliau menjadi antara pembela Islam yang paling kuat.
Selepas Hamzah RA memeluk Islam, Quraisy mula mengurangkan gangguan mereka terhadap Rasulullah SAW. Latar dakwah ketika itu boleh dibaca dalam Dakwah Rasulullah SAW.
Hijrah Hamzah RA Dan Pasukan Awal Di Madinah
Di Madinah, beliau antara sahabat pertama yang diberi tanggungjawab memimpin pasukan.
Hamzah RA berhijrah ke Madinah bersama kaum Muhajirin. Rasulullah SAW mempersaudarakan beliau dengan Zaid bin Harithah RA menurut catatan sirah Ibnu Hisyam.
Menurut catatan sirah yang sama, Hamzah RA memimpin pasukan pertama ke kawasan pantai Laut Merah. Pasukan ini bertemu kafilah Quraisy, tetapi pertempuran tidak berlaku.
Kisah persaudaraan sahabat boleh dibaca dalam Persaudaraan Muhajirin Dan Ansar.
Hamzah RA Dalam Perang Badar
Beliau antara tiga sahabat yang membuka Perang Badar dengan perang tanding.
Pada Ramadan 2 Hijrah, tiga pahlawan Quraisy keluar mencabar tentera Islam. Rasulullah SAW menghantar Hamzah, Ali dan Ubaidah bin al-Harith RA untuk berdepan dengan mereka.
Abu Zar RA bersumpah bahawa satu ayat al-Quran turun tentang enam orang yang bertanding pada hari itu. Riwayat ini terdapat dalam Sahih al-Bukhari, no. 3966.
هَٰذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ
“Inilah dua golongan yang berbalah tentang Tuhan mereka.”
SURAH AL-HAJJ, AYAT 19.
Pihak Islam terdiri daripada Hamzah, Ali dan Ubaidah RA. Pihak Quraisy pula terdiri daripada Utbah, Syaibah dan al-Walid bin Utbah.
Kemenangan dalam perang tanding ini menguatkan semangat tentera Islam. Kisah penuh peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Badar.
Syahid Hamzah RA Dalam Perang Uhud
Di Uhud, beliau gugur sebagai syahid ketika mempertahankan Islam.
Pada Syawal 3 Hijrah, Quraisy datang untuk membalas kekalahan di Badar. Seorang hamba bernama Wahsyi bin Harb dijanjikan kebebasan jika berjaya membunuh Hamzah RA.
Wahsyi sendiri menceritakan bahawa dia menunggu di sebalik batu lalu melontar lembingnya ke arah Hamzah RA. Kisah ini diriwayatkan dengan panjang dalam Sahih al-Bukhari, no. 4072.
Wahsyi kemudian memeluk Islam dan bertemu Rasulullah SAW. Baginda menerima keislamannya, tetapi meminta Wahsyi tidak menampakkan wajahnya kerana mengenangkan kematian Hamzah RA.
فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي
“Mampukah engkau menyembunyikan wajahmu daripadaku?”
HADIS WAHSYI BIN HARB RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 4072.
Riwayat ini menunjukkan betapa dalamnya kasih Rasulullah SAW kepada bapa saudaranya. Dalam masa yang sama, pintu taubat tetap terbuka kepada Wahsyi.
Kisah penuh peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Uhud. Panduan tapaknya pula boleh dibaca dalam Jabal al-Rumat.
Gelaran Asadullah Dan Sayyid al-Syuhada
Dua gelaran ini menggambarkan keberanian dan kedudukan Hamzah RA.
Asadullah bermaksud Singa Allah. Gelaran ini dikaitkan dengan Hamzah RA dalam catatan sirah kerana keberaniannya di medan perang.
Sayyid al-Syuhada pula bermaksud penghulu para syuhada. Gelaran ini disebut dalam riwayat al-Hakim yang dinilai sahih oleh sebahagian ulama hadis.
Nama gelaran ini kekal hingga hari ini. Masjid berhampiran makam syuhada Uhud dikenali sebagai Masjid Sayyid al-Syuhada.
Nota AkuIslam
Gelaran Sayyid al-Syuhada tidak terdapat dalam Sahih al-Bukhari atau Sahih Muslim. Oleh itu, sebut sumbernya sebagai riwayat al-Hakim ketika berkongsi.
Kemuliaan Hamzah RA sebagai syahid Uhud pula disokong oleh banyak riwayat sahih. Kedua-duanya boleh disampaikan dengan tahap keyakinan yang sesuai.
Makam Dan Jejak Hamzah bin Abdul Muttalib RA
Makam beliau terletak di kawasan Uhud, tidak jauh dari Masjid Nabawi.
Hamzah RA dimakamkan bersama para syuhada Uhud di kaki Jabal Uhud. Menurut catatan sirah, beliau dikebumikan bersama anak saudaranya, Abdullah bin Jahsy RA.
Kawasan ini antara tapak ziarah yang paling kerap dikunjungi jemaah di Madinah. Akses ke kawasan makam boleh berubah. Semak dengan mutawif sebelum berkunjung.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika menziarahi Uhud. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Hamzah bin Abdul Muttalib RA
Kisah beliau mengajar tentang keberanian yang dipandu iman.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Hamzah bin Abdul Muttalib RA
Beberapa kisah masyhur tentang beliau perlu disampaikan dengan sumber yang tepat.
Bahagian ini membantu pembaca membezakan riwayat sahih dengan kisah yang hanya terdapat dalam kitab sirah.
Kisah Hindun mengunyah hati Hamzah RA terdapat dalam hadis sahih.
Kisah ini masyhur dalam kitab sirah Ibnu Hisyam, tetapi tidak terdapat dalam Sahih al-Bukhari atau Sahih Muslim. Sandarkan kepada kitab sirah ketika menyampaikannya.
Makam Hamzah RA terletak di Perkuburan Baqi‘.
Hamzah RA dimakamkan di kawasan Uhud bersama para syuhada, bukan di Baqi‘.
Wahsyi tidak diterima Islamnya kerana membunuh Hamzah RA.
Rasulullah SAW menerima keislaman Wahsyi, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4072.
Gelaran Sayyid al-Syuhada terdapat dalam Sahih al-Bukhari.
Gelaran ini terdapat dalam riwayat al-Hakim yang dinilai sahih oleh sebahagian ulama hadis, bukan dalam Sahih al-Bukhari.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Meneladani keberanian yang dipandu iman
- Mendoakan para syuhada Uhud ketika berziarah
- Membaca kisah Uhud bersama anak-anak
- Menghormati semua sahabat secara adil
- Menyebarkan kisah sirah sebagai hadis sahih
- Mengaitkan makam beliau dengan Baqi‘
- Memanjat kawasan larangan di tapak makam
- Mencela Wahsyi yang telah bertaubat
- Menetapkan amalan khusus di tapak sirah
Soalan Lazim Hamzah bin Abdul Muttalib RA
Siapakah Hamzah bin Abdul Muttalib RA?
Hamzah RA ialah bapa saudara dan saudara susuan Rasulullah SAW daripada Bani Hasyim. Beliau terkenal dengan gelaran Asadullah atau Singa Allah.
Bagaimanakah Hamzah RA memeluk Islam?
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, beliau memukul Abu Jahal yang telah menyakiti Rasulullah SAW. Beliau kemudian mengisytiharkan keislamannya di hadapan pembesar Quraisy.
Apakah peranan Hamzah RA dalam Perang Badar?
Beliau antara tiga sahabat yang menyertai perang tanding pembukaan Perang Badar. Peristiwa ini disebut dalam riwayat al-Bukhari, no. 3966.
Siapakah yang membunuh Hamzah RA?
Hamzah RA dibunuh oleh Wahsyi bin Harb dalam Perang Uhud. Wahsyi kemudian memeluk Islam seperti riwayat al-Bukhari, no. 4072.
Mengapakah Hamzah RA digelar Sayyid al-Syuhada?
Sayyid al-Syuhada bermaksud penghulu para syuhada. Gelaran ini disebut dalam riwayat al-Hakim yang dinilai sahih oleh sebahagian ulama hadis.
Di manakah makam Hamzah bin Abdul Muttalib RA?
Makam beliau terletak di kawasan Makam Syuhada Uhud, Madinah. Kawasan ini berhampiran Masjid Sayyid al-Syuhada.
Penutup: Keberanian Yang Dipandu Iman
Kisah Hamzah bin Abdul Muttalib RA mengajar bahawa keberanian menjadi mulia apabila digunakan untuk membela kebenaran. Hidupnya dalam Islam singkat, tetapi jasanya kekal dikenang hingga hari ini.
Semoga kisah beliau menguatkan kita untuk berdiri teguh di atas kebenaran. Semoga Allah meredai Hamzah RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi termasuk Jabal Uhud. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 4072Kisah Wahsyi dan syahidnya Hamzah RA di Uhud
- Sahih al-Bukhari, no. 3966Ayat yang turun tentang perang tanding di Badar
- Sahih al-Bukhari, no. 5100Hubungan susuan Hamzah RA dengan Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 1276Kafan Mus‘ab bin Umair RA di Uhud
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamPengislaman Hamzah RA, pasukan awal dan peristiwa Uhud
- al-Mustadrak, al-HakimRiwayat gelaran Sayyid al-Syuhada
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi Hamzah RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Perang UhudUjian disiplin pada tahun 3 Hijrah
- Perang BadarPertempuran pertama tentera Islam
- Makam Syuhada UhudTapak sirah di Madinah
- Jabal UhudPanduan ziarah Uhud
- Dakwah Rasulullah SAWDakwah secara rahsia dan terang-terangan
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
