Di dalam Gua Thur, ketika jejak kaki pemburu Quraisy kelihatan di mulut gua, Saidina Abu Bakar al-Siddiq RA bimbang mereka berdua akan ditemui. Rasulullah SAW menenangkannya dengan sabda yang diabadikan hingga hari ini.
Sahabat yang menemani Baginda dalam hijrah itu kemudian menjadi khalifah pertama umat Islam. Kedudukannya sebagai sahabat paling dekat dirakam dalam al-Quran dan hadis sahih.
Panduan ini menghimpunkan riwayat hidup, pengorbanan dan kepimpinan Abu Bakar al-Siddiq RA, bersama jejaknya di Mekah dan Madinah. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan kitab sirah yang muktabar, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Surah al-Taubah, Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan al-Tirmizi, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Abu Bakar al-Siddiq RA, daripada zaman awal Islam di Mekah hingga kewafatannya di Madinah. Setiap fakta utama dirujuk kepada al-Quran dan hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Kisah popular yang riwayatnya lemah dihimpunkan dalam bahagian Fakta dan Salah Faham. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Membenarkan ketika orang lain mendustakan.
Abu Bakar al-Siddiq RA Dalam Sekilas Pandang
Sahabat paling dekat dengan Rasulullah SAW, teman hijrah dan khalifah pertama umat Islam.
Abu Bakar al-Siddiq RA berasal daripada Bani Taim, salah satu cabang kabilah Quraisy di Mekah. Beliau bersahabat dengan Rasulullah SAW sejak sebelum kenabian dan antara yang terawal membenarkan risalah Baginda.
Beliau menemani Rasulullah SAW dalam hijrah ke Madinah. Peristiwa itu diabadikan dalam Surah al-Taubah ayat 40. Puterinya, Aisyah RA, menjadi isteri Rasulullah SAW.
Selepas kewafatan Rasulullah SAW, beliau dibaiah sebagai khalifah pertama. Beliau memerintah selama sekitar dua tahun sebelum wafat dan dikebumikan di sisi Baginda.
- Tarikh masyhur
- Wafat Jamadilakhir, tahun 13 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 634 Masihi
- Nama sebenar
- Abdullah bin Uthman bin Amir
- Keturunan
- Bani Taim, Quraisy
- Bapa
- Uthman, dikenali sebagai Abu Quhafah
- Anak
- Aisyah RA, isteri Rasulullah SAW
- Peristiwa utama
- Menemani Baginda di Gua Thur
- Khalifah
- Pertama, 11 hingga 13 Hijrah
- Keistimewaan
- Antara sepuluh sahabat dijanjikan syurga
- Tempat bersemadi
- Hujrah Nabawiyah, Masjid Nabawi
Garis Masa Kehidupan Abu Bakar al-Siddiq RA
Perjalanan hidup beliau seiring dengan perjalanan dakwah Rasulullah SAW dari awal hingga akhir.
Garis masa di bawah menyusun peristiwa utama mengikut urutan. Setiap titik disertakan sumber supaya pembaca dapat membezakan hadis sahih daripada catatan sirah.
- Awal kenabianLelaki dewasa pertama di luar keluarga Baginda yang memeluk Islam.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Zaman MekahMendakwahkan sahabat terawal dan memerdekakan Bilal RA.Sahih al-Bukhari, no. 3754
- 1 HijrahMenemani Rasulullah SAW di Gua Thur dan dalam perjalanan hijrah.Sahih al-Bukhari, no. 3653
- 9 HijrahDilantik oleh Rasulullah SAW sebagai ketua jemaah haji sebelum Haji Wada.Sahih al-Bukhari, no. 4363
- 11 HijrahMengimamkan solat ketika Baginda sakit dan menenangkan umat selepas kewafatan Baginda.Sahih al-Bukhari, no. 3668
- 11 HijrahDibaiah sebagai khalifah pertama di Saqifah Bani Sa‘idah.Sahih al-Bukhari, no. 3668
- 11 hingga 12 HijrahMengarahkan pengumpulan al-Quran dalam satu himpunan.Sahih al-Bukhari, no. 4986
- 13 HijrahWafat selepas masuk malam Selasa dan dikebumikan di sisi Rasulullah SAW.Sahih al-Bukhari, no. 1387
Asal Usul Dan Gelaran Al-Siddiq
Nama Abu Bakar lebih dikenali daripada nama sebenarnya, Abdullah.
Nama sebenar beliau ialah Abdullah bin Uthman bin Amir al-Qurasyi al-Taimi. Bapanya, Uthman, lebih dikenali sebagai Abu Quhafah dan memeluk Islam ketika Pembukaan Mekah.
Nasabnya bertemu dengan nasab Rasulullah SAW pada Murrah bin Ka‘ab. Sebelum Islam, beliau dikenali sebagai saudagar yang jujur dan pakar dalam salasilah keturunan Arab.
Mengapa Digelar Al-Siddiq?
Al-Siddiq bermaksud orang yang sentiasa membenarkan. Kitab sirah mencatatkan gelaran ini dikaitkan dengan sikapnya yang segera membenarkan peristiwa Israk dan Mikraj ketika ramai yang mendustakannya.
Anas RA meriwayatkan Jabal Uhud bergegar ketika Rasulullah SAW berada di atasnya bersama Abu Bakar, Umar dan Uthman RA. Baginda menyebut di atasnya ada seorang nabi, seorang siddiq dan dua orang syahid, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3675.
Muslim Terawal Dan Pendakwah Para Sahabat
Imannya bukan sahaja untuk dirinya, malah membuka pintu hidayah kepada orang lain.
Ibnu Hisyam mencatatkan Abu Bakar RA sebagai lelaki dewasa pertama di luar keluarga Rasulullah SAW yang memeluk Islam. Beliau terus mengajak sahabat-sahabatnya yang dipercayai kepada Islam.
Melalui dakwahnya, Uthman bin Affan, al-Zubair bin al-Awwam, Abdul Rahman bin Auf, Sa‘ad bin Abi Waqqas dan Talhah bin Ubaidillah RA memeluk Islam. Kelima-lima mereka kemudian termasuk dalam kalangan sepuluh sahabat yang dijanjikan syurga.
Beliau juga menggunakan hartanya untuk membebaskan hamba yang diseksa kerana Islam. Umar RA menyifatkan Abu Bakar sebagai pemimpin mereka yang telah memerdekakan seorang lagi pemimpin mereka, iaitu Bilal RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3754.
Kisah Bilal RA boleh dibaca dalam artikel Bilal bin Rabah RA. Suasana dakwah peringkat awal pula dihuraikan dalam artikel Dakwah Rasulullah SAW.
Teman Rasulullah SAW Di Gua Thur
Al-Quran sendiri menyebut beliau sebagai salah seorang daripada dua orang di dalam gua.
Ketika Rasulullah SAW berhijrah ke Madinah, Abu Bakar RA menemani Baginda dan bersembunyi di Gua Thur selama tiga malam. Apabila pemburu Quraisy tiba di mulut gua, beliau bimbang mereka berdua akan ditemui.
Abu Bakar RA berkata kepada Baginda bahawa jika salah seorang pemburu itu melihat ke bawah kakinya, pasti mereka berdua akan ditemui. Rasulullah SAW lalu menenangkannya dengan sabda yang diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 3653.
مَا ظَنُّكَ يَا أَبَا بَكْرٍ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا
“Apa sangkaanmu wahai Abu Bakar terhadap dua orang yang Allah ketiganya?”
Sabda Rasulullah SAW di Gua Thur. Riwayat al-Bukhari, no. 3653.
إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا
“Ketika dia berkata kepada sahabatnya, janganlah engkau berdukacita, sesungguhnya Allah bersama kita.”
Surah al-Taubah, ayat 40.
Kisah penuh perjalanan hijrah ini boleh dibaca dalam artikel Hijrah Rasulullah SAW dan Laluan Hijrah Rasulullah SAW. Peranan anak beliau yang membawa berita ke gua dihuraikan dalam artikel Abdullah bin Abu Bakar RA.
Kedudukan Abu Bakar al-Siddiq RA Di Sisi Rasulullah SAW
Baginda menyatakan kedudukannya dengan jelas di hadapan para sahabat.
Amr bin al-As RA bertanya kepada Rasulullah SAW tentang manusia yang paling Baginda cintai. Baginda menjawab Aisyah. Apabila ditanya tentang lelaki, Baginda menjawab bapanya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3662.
Dalam khutbah terakhir Baginda, Rasulullah SAW bersabda bahawa jika Baginda mengambil seorang khalil selain Allah, pasti Baginda memilih Abu Bakar. Baginda juga memerintahkan semua pintu kecil ke masjid ditutup kecuali pintu Abu Bakar, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3654.
Rasulullah SAW pernah memerintahkan para sahabat bersedekah. Abu Bakar RA membawa seluruh hartanya dan menjawab bahawa beliau meninggalkan Allah dan Rasul-Nya untuk keluarganya.
Kisah ini diriwayatkan oleh Umar RA dalam Sunan al-Tirmizi, no. 3675 dan Sunan Abu Daud, no. 1678. Al-Tirmizi menilai riwayat ini sahih, manakala al-Albani menilainya hasan.
Imam Solat Dan Hari Kewafatan Rasulullah SAW
Ketika umat paling terguncang, beliau berdiri meneguhkan iman mereka.
Ketika Rasulullah SAW sakit tenat, Baginda memerintahkan Abu Bakar RA mengimamkan solat orang ramai. Arahan ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 678. Para sahabat memahaminya sebagai isyarat kedudukan beliau.
Apabila Baginda wafat, ramai sahabat terguncang sehingga Umar RA tidak dapat menerimanya. Abu Bakar RA lalu berucap kepada orang ramai dan membacakan Surah Ali ‘Imran ayat 144, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3668.
أَلاَ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ
“Ketahuilah, sesiapa yang menyembah Muhammad, maka sesungguhnya Muhammad telah wafat. Sesiapa yang menyembah Allah, maka sesungguhnya Allah Maha Hidup dan tidak mati.”
Ucapan Abu Bakar al-Siddiq RA. Riwayat al-Bukhari, no. 3668.
Ucapan ini menjadi antara detik paling penting dalam sejarah umat Islam. Kisah hari-hari terakhir Baginda boleh dibaca dalam artikel Kewafatan Rasulullah SAW.
Khalifah Pertama Dan Pengumpulan Al-Quran
Dalam tempoh yang singkat, beliau menyelamatkan kesatuan umat dan memelihara al-Quran.
Para sahabat membaiah Abu Bakar RA sebagai khalifah di Saqifah Bani Sa‘idah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3668. Kisah ini dihuraikan dalam artikel Pelantikan Khalifah Pertama.
Beliau tegas memerangi golongan yang enggan membayar zakat dan mereka yang murtad selepas kewafatan Baginda. Abu Hurairah RA meriwayatkan ketegasan beliau untuk memerangi sesiapa yang memisahkan antara solat dengan zakat, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1400.
Selepas ramai penghafaz al-Quran gugur dalam Perang Yamamah, Umar RA mencadangkan al-Quran dikumpulkan. Abu Bakar RA menugaskan Zaid bin Thabit RA menghimpunkannya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4986.
Himpunan itu kemudian disimpan oleh Hafsah RA dan menjadi asas mushaf yang disalin pada zaman Uthman RA. Kisahnya boleh dibaca dalam artikel Uthman bin Affan RA.
Kewafatan Abu Bakar al-Siddiq RA Dan Makamnya Di Sisi Rasulullah SAW
Beliau berharap wafat pada hari yang sama dengan Rasulullah SAW.
Aisyah RA meriwayatkan bahawa ketika sakit, Abu Bakar RA bertanya hari kewafatan Rasulullah SAW. Apabila diberitahu hari Isnin dan hari itu juga hari Isnin, beliau berharap wafat sebelum malam tiba.
Beliau wafat selepas masuk malam Selasa dan dikebumikan sebelum subuh, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1387. Usianya ketika itu 63 tahun, sama seperti usia Rasulullah SAW, seperti riwayat Muslim, no. 2352.
Kitab sejarah mencatatkan kewafatan beliau pada bulan Jamadilakhir tahun 13 Hijrah, iaitu sekitar Ogos 634 Masihi. Sebahagian catatan menyebut 22 Jamadilakhir, seperti dalam Tarikh al-Tabari. Catatan lain menyebut 23 Jamadilakhir, seperti dalam penulisan Dar al-Ifta al-Misriyyah.
Beliau dikebumikan di bilik Aisyah RA, iaitu di sisi Rasulullah SAW.
Jejak Abu Bakar al-Siddiq RA Di Mekah Dan Madinah
Makam beliau berada di dalam Masjid Nabawi. Gua Thur di Mekah pula menyimpan kisah hijrahnya bersama Rasulullah SAW.
Kisah Abu Bakar RA boleh dihayati di beberapa tapak yang lazim diziarahi jemaah umrah. Sebahagiannya jelas kaitannya, manakala yang lain dinamakan sempena beliau oleh tradisi setempat.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Tanah Suci. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan kehidupan kita hari ini.
Ziarah tapak ini bukan rukun atau wajib umrah. Pendakian ke Gua Thur juga memerlukan kecergasan. Rancang lawatan ini bersama mutawif terlebih dahulu.
Enam Pengajaran Daripada Kehidupan Abu Bakar al-Siddiq RA
Kisah beliau mengajar makna sebenar persahabatan kerana Allah.
Pengajaran ini sesuai untuk pelajar, pemimpin dan sesiapa sahaja yang mahu menjadi sahabat yang baik. Setiap satu bersandarkan peristiwa yang dirakam dalam riwayat sahih.
Pengajaran ini relevan dalam kehidupan seharian, daripada memilih sahabat hingga menghadapi kehilangan. Kisah beliau mengingatkan bahawa iman yang teguh menenangkan orang lain ketika mereka terguncang.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Abu Bakar al-Siddiq RA
Beberapa kisah masyhur tentang beliau perlu disampaikan bersama status riwayatnya.
Kisah sahabat mudah tersebar walaupun butirannya tidak tepat. Jadual di bawah meluruskan beberapa dakwaan yang sering didengar.
Kisah ular menggigit kaki Abu Bakar RA di Gua Thur ialah hadis sahih.
Kisah ini masyhur dalam ceramah, tetapi tidak terdapat dalam Sahih al-Bukhari atau Sahih Muslim. Sanadnya dipertikaikan ulama hadis.
Labah-labah dan burung merpati di mulut gua sabit dalam hadis sahih.
Kisah ini terdapat dalam sebahagian kitab sirah dengan sanad yang dipertikaikan. Yang sabit ialah perlindungan Allah seperti dalam Surah al-Taubah ayat 40.
Abu Bakar RA ialah orang pertama memeluk Islam secara mutlak.
Khadijah RA ialah wanita pertama yang memeluk Islam, manakala Ali RA ialah kanak-kanak lelaki pertama. Abu Bakar RA pula ialah lelaki dewasa pertama di luar keluarga Baginda.
Al-Quran dikumpulkan buat pertama kali pada zaman Uthman RA.
Pengumpulan dalam satu himpunan bermula pada zaman Abu Bakar RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4986.
Makam Abu Bakar RA boleh dilihat secara terbuka.
Makam beliau berada di dalam Hujrah Nabawiyah yang tertutup. Jemaah memberi salam dari laluan di hadapannya.
Menziarahi tapak berkaitan beliau ialah sebahagian ibadah umrah.
Ziarah ini bukan rukun atau wajib umrah. Lawatan ini bertujuan menambah ilmu dan penghayatan sirah.
- Memberi salam kepada Abu Bakar RA selepas salam kepada Baginda
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Membaca Surah al-Taubah ayat 40 ketika mengenang hijrah
- Mendoakan para sahabat dengan rahmat dan keredaan
- Mengajar anak-anak kisah persahabatan kerana Allah
- Menyebarkan kisah lemah sebagai hadis sahih
- Bersesak sehingga menyakiti jemaah lain di hadapan makam
- Mengusap dinding atau pagar Hujrah sebagai tabarruk
- Memaksa diri mendaki Gua Thur tanpa persediaan
- Bergambar sehingga mengganggu jemaah lain
Soalan Lazim Abu Bakar al-Siddiq RA
Siapakah Abu Bakar al-Siddiq RA?
Beliau ialah sahabat paling dekat dengan Rasulullah SAW, teman hijrah dan khalifah pertama umat Islam. Beliau termasuk sepuluh sahabat yang dijanjikan syurga.
Apakah nama sebenar Abu Bakar RA?
Nama sebenar beliau ialah Abdullah bin Uthman bin Amir daripada Bani Taim, Quraisy.
Mengapakah Abu Bakar RA digelar al-Siddiq?
Al-Siddiq bermaksud orang yang sentiasa membenarkan. Rasulullah SAW menyebut seorang siddiq bersama Baginda di Jabal Uhud, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3675.
Apakah peristiwa di Gua Thur?
Abu Bakar RA bersembunyi bersama Rasulullah SAW di Gua Thur ketika hijrah. Baginda menenangkannya dengan mengingatkan bahawa Allah bersama mereka, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3653.
Siapakah sahabat yang memeluk Islam melalui dakwah Abu Bakar RA?
Kitab sirah mencatatkan Uthman, al-Zubair, Abdul Rahman bin Auf, Sa‘ad dan Talhah RA memeluk Islam melalui dakwahnya. Kelima-lima mereka termasuk sepuluh sahabat yang dijanjikan syurga.
Apakah jasa Abu Bakar RA terhadap al-Quran?
Beliau mengarahkan Zaid bin Thabit RA mengumpulkan al-Quran dalam satu himpunan selepas Perang Yamamah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4986.
Bilakah Abu Bakar RA wafat?
Beliau wafat pada bulan Jamadilakhir tahun 13 Hijrah dalam usia 63 tahun. Menurut riwayat al-Bukhari, no. 1387, beliau wafat selepas masuk malam Selasa.
Di manakah makam Abu Bakar RA?
Beliau dikebumikan di dalam Hujrah Nabawiyah di Masjid Nabawi, di sisi Rasulullah SAW.
Adakah pakej umrah yang membawa jemaah ke tapak berkaitan beliau?
Siri Saver bersama MK Haramain merangkumi ziarah Mekah dan Madinah. Semak atur cara terkini di halaman pakej umrah AkuIslam.
Penutup: Sahabat Ketika Hidup, Jiran Ketika Wafat
Abu Bakar al-Siddiq RA meninggalkan kisah tentang iman yang segera membenarkan, persahabatan yang setia dan kepimpinan yang teguh. Beliau menemani Rasulullah SAW dalam hidup dan bersemadi di sisi Baginda selepas wafat.
Apabila memberi salam di hadapan Hujrah Nabawiyah, ingatlah dua sahabat di dalam gua yang Allah menjadi ketiganya. Semoga Allah SWT meredai beliau dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
Kisah beliau berkait rapat dengan para sahabat di sekelilingnya. Tiga tokoh di bawah membantu menyambung bacaan.
MERANCANG UMRAH?
Menghayati Sirah Di Tanah Suci Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 3653Sabda Baginda di Gua Thur
- Sahih al-Bukhari, no. 3654Khalil dan pintu Abu Bakar RA
- Sahih al-Bukhari, no. 3662Lelaki yang paling dicintai Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 3675Jabal Uhud bergegar dan seorang siddiq
- Sahih al-Bukhari, no. 3754Abu Bakar RA memerdekakan Bilal RA
- Sahih al-Bukhari, no. 678Arahan mengimamkan solat
- Sahih al-Bukhari, no. 3668Ucapan selepas kewafatan Baginda dan Saqifah
- Sahih al-Bukhari, no. 1400Ketegasan terhadap golongan yang enggan berzakat
- Sahih al-Bukhari, no. 4986Pengumpulan al-Quran
- Sahih al-Bukhari, no. 1387Hari kewafatan Abu Bakar RA
- Sahih al-Bukhari, no. 4363Abu Bakar RA sebagai ketua jemaah haji sebelum Haji Wada
- Sahih Muslim, no. 2352Usia Abu Bakar RA ketika wafat
- Sunan al-Tirmizi, no. 3675Abu Bakar RA menyerahkan seluruh hartanya untuk sedekah
- Sunan Abu Daud, no. 1678Riwayat yang sama tentang sedekah Abu Bakar RA
- Sunan al-Tirmizi, no. 3747Sepuluh sahabat yang dijanjikan syurga
- Al-Quran, Surah al-Taubah ayat 40Dua orang di dalam gua ketika hijrah
- Al-Quran, Surah Ali ‘Imran ayat 144Ayat yang dibacakan selepas kewafatan Baginda
- Muhammad Rida, Abu Bakar al-Siddiq Awwal al-Khulafa’ al-RasyidinTarikh wafat 22 Jamadilakhir 13 Hijrah, merujuk Tarikh al-Tabari
- Dar al-Ifta al-Misriyyah, Abu Bakar al-SiddiqTarikh wafat 23 Jamadilakhir 13 Hijrah
- Ibnu Hisyam, al-Sirah al-NabawiyyahPengislaman, dakwah awal dan gelaran al-Siddiq
- Al-Zahabi, Siyar A‘lam al-Nubala’Nasab, pemerintahan dan kewafatan
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Hijrah Rasulullah SAWPerjalanan dari Mekah ke Madinah
- Gua ThurTempat persembunyian ketika hijrah
- Pelantikan Khalifah PertamaSaqifah dan baiah Abu Bakar RA
- Kewafatan Rasulullah SAWHari-hari terakhir Baginda
- Khulafa al-RasyidinEmpat khalifah selepas Rasulullah SAW
- 10 Sahabat Dijanjikan SyurgaSenarai, hadis dan kisah setiap tokoh
- Masjid Abu BakarMasjid di Madinah sempena nama beliau
- Umar bin al-Khattab RAKhalifah kedua
- Aisyah binti Abu Bakar RAPuteri beliau dan Ummul Mukminin
- Abdullah bin Abu Bakar RAPembawa berita ke Gua Thur
