Dalam tempoh sekitar enam tahun sebagai Muslim, beliau memimpin kaumnya, membela Rasulullah SAW dan diuji dengan luka di Khandaq. Beliau ialah Saidina Sa‘ad bin Mu‘az RA, pemimpin kabilah Aus di Madinah.
Apabila beliau wafat, Rasulullah SAW mengkhabarkan bahawa Arasy Allah SWT bergegar. Riwayat ini terdapat dalam Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim.
Panduan ini menghimpunkan asal usul, pengislaman, perjuangan dan jejak Sa‘ad RA di Madinah. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan catatan sirah, insya-Allah.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan al-Nasa’i, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Sa‘ad bin Mu‘az RA, daripada pemimpin Aus hingga kewafatannya selepas Perang Khandaq. Fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala kisah daripada kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Perbezaan riwayat tentang ucapan masyhur di Badar dijelaskan dalam bahagian Fakta Dan Salah Faham. Pendekatan ini menjaga amanah ilmu tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Enam tahun dalam Islam. Arasy bergegar menyambut kematiannya.
Sa‘ad bin Mu‘az RA Dalam Sekilas Pandang
Pemimpin Ansar yang tegas dalam kebenaran dan setia kepada Rasulullah SAW.
Nama penuh beliau ialah Sa‘ad bin Mu‘az bin al-Nu‘man daripada Bani Abd al-Asyhal, kabilah Aus. Kuniah beliau, iaitu nama panggilan hormatnya, ialah Abu Amr.
Sa‘ad RA memeluk Islam di Madinah sebelum hijrah Rasulullah SAW. Beliau wafat pada tahun 5 Hijrah akibat luka yang dialami dalam Perang Khandaq.
- Tarikh masyhur
- Wafat Zulkaedah 5 Hijrah
- Tahun Masihi
- 627 Masihi
- Nama penuh
- Sa‘ad bin Mu‘az bin al-Nu‘man
- Kuniah
- Abu Amr
- Keturunan
- Bani Abd al-Asyhal, Aus
- Memeluk Islam
- Melalui dakwah Mus‘ab bin Umair RA
- Peranan
- Pemimpin Aus dan pembela Rasulullah SAW
- Kelebihan
- Arasy bergegar ketika wafatnya (al-Bukhari, no. 3803)
- Peperangan penting
- Badar, Uhud dan Khandaq
- Tempat wafat
- Madinah, dimakamkan di Baqi‘
Garis Masa Kehidupan Sa‘ad bin Mu‘az RA
Tempoh beliau dalam Islam singkat tetapi dipenuhi peristiwa besar.
Sa‘ad RA memeluk Islam sekitar setahun sebelum hijrah. Dalam masa kurang daripada enam tahun, beliau menjadi antara tiang utama masyarakat Madinah.
- Sebelum hijrahMemeluk Islam melalui dakwah Mus‘ab bin Umair RA.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Awal zaman MadinahMenunaikan umrah dan berdepan Abu Jahal di Mekah.Sahih al-Bukhari, no. 3632
- Ramadan 2 HijrahMenyertai Perang Badar.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Syawal 3 HijrahMenyertai Perang Uhud.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Syawal 5 HijrahTerkena panah dalam Perang Khandaq.Sahih al-Bukhari, no. 4122
- Zulkaedah 5 HijrahMemutuskan hukuman Bani Quraizah lalu wafat.Sahih al-Bukhari, no. 3043
Kisah Sa‘ad bin Mu‘az RA Memeluk Islam
Keislaman beliau mengubah seluruh kaumnya dalam satu hari.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Sa‘ad RA pada mulanya tidak senang dengan dakwah Mus‘ab bin Umair RA. Beliau datang untuk menegur, tetapi Mus‘ab RA mengajaknya duduk dan mendengar terlebih dahulu.
Selepas mendengar bacaan al-Quran, Sa‘ad RA memeluk Islam. Beliau kembali kepada kaumnya dan bertanya bagaimana kedudukannya di sisi mereka.
Kaumnya menjawab bahawa beliau ialah pemimpin dan orang yang paling dihormati. Sa‘ad RA lalu menyatakan bahawa beliau tidak akan bercakap dengan mereka sehingga mereka beriman. Pada hari itu juga, seluruh Bani Abd al-Asyhal memeluk Islam.
Kisah pendakwah yang mengislamkan beliau boleh dibaca dalam Mus‘ab bin Umair RA.
Umrah Sa‘ad RA Dan Pertemuan Dengan Abu Jahal
Sa‘ad RA pernah ke Mekah untuk umrah walaupun Quraisy memusuhi kaum Muslimin.
Abdullah bin Mas‘ud RA menceritakan bahawa Sa‘ad RA menumpang di rumah sahabat lamanya, Umayyah bin Khalaf. Ketika Sa‘ad RA bertawaf, Abu Jahal mengancamnya kerana melindungi Rasulullah SAW dan para sahabat.
Sa‘ad RA menjawab dengan tegas bahawa beliau akan menyekat laluan dagang Quraisy ke Syam jika dihalang. Riwayat ini terdapat dalam Sahih al-Bukhari, no. 3632.
Keberanian ini menunjukkan keteguhan iman beliau. Sebagai pemimpin Madinah, beliau tidak gentar walaupun berada di tengah kota yang memusuhi Islam.
Sa‘ad RA Dalam Perang Badar Dan Uhud
Beliau berdiri di sisi Rasulullah SAW dalam dua peperangan besar.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Rasulullah SAW meminta pandangan kaum Ansar sebelum Perang Badar. Sa‘ad RA menyatakan kesetiaan Ansar untuk mengikut ke mana sahaja Baginda pergi.
Dalam Perang Uhud, beliau antara sahabat yang tetap bertahan di sisi Rasulullah SAW. Kisah kedua-dua peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Badar dan Perang Uhud.
Luka Sa‘ad RA Dalam Perang Khandaq
Di Khandaq, beliau terkena panah yang akhirnya membawa kepada kewafatannya.
Pada tahun 5 Hijrah, Sa‘ad RA terkena panah pada urat lengannya. Rasulullah SAW mendirikan khemah untuk beliau di dalam masjid supaya Baginda dapat menziarahinya dari dekat, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4122.
Dalam riwayat yang sama, Sa‘ad RA berdoa kepada Allah SWT supaya dipanjangkan umurnya jika peperangan dengan Quraisy belum selesai. Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, beliau juga memohon supaya tidak diwafatkan sebelum urusan Bani Quraizah selesai. Bani Quraizah ialah kabilah Yahudi yang mengkhianati perjanjian ketika Perang Khandaq.
Kisah penuh peperangan ini boleh dibaca dalam Perang Khandaq.
Keputusan Sa‘ad RA Terhadap Bani Quraizah
Bani Quraizah sendiri bersetuju menyerahkan keputusan kepada Sa‘ad RA.
Selepas Bani Quraizah menyerah, mereka bersetuju menerima keputusan Sa‘ad RA kerana Aus ialah sekutu lama mereka. Sa‘ad RA memutuskan hukuman berdasarkan pengkhianatan mereka ketika Madinah dikepung.
لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ الْمَلِكِ
“Sesungguhnya engkau telah memutuskan tentang mereka dengan keputusan Allah Yang Maha Raja.”
HADIS ABU SA‘ID AL-KHUDRI RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 3043.
Rasulullah SAW juga meminta kaum Ansar bangun menyambut pemimpin mereka ketika Sa‘ad RA tiba. Peristiwa ini terdapat dalam riwayat yang sama.
Huraian lengkap peristiwa ini boleh dibaca dalam Peristiwa Bani Quraizah.
Kewafatan Sa‘ad RA Dan Arasy Yang Bergegar
Tidak lama selepas keputusan itu, luka beliau kembali berdarah dan beliau wafat.
Sa‘ad RA wafat pada tahun 5 Hijrah ketika berusia sekitar 37 tahun menurut catatan al-Zahabi. Rasulullah SAW kemudian mengkhabarkan kemuliaan besar yang dikurniakan Allah SWT kepadanya.
اهْتَزَّ الْعَرْشُ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ
“Arasy bergegar kerana kematian Sa‘ad bin Mu‘az.”
HADIS JABIR BIN ABDULLAH RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 3803.
Arasy ialah makhluk Allah yang paling besar. Imam al-Nawawi dalam syarah Sahih Muslim menjelaskan bahawa gegaran ini ialah tanda gembira menyambut roh Sa‘ad RA.
Rasulullah SAW juga menyebut bahawa sapu tangan Sa‘ad RA di syurga lebih baik daripada kain sutera dunia, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3802. Dalam riwayat al-Nasa’i, no. 2055, disebut 70,000 malaikat menyaksikan jenazahnya.
Makam Dan Jejak Sa‘ad bin Mu‘az RA
Sa‘ad RA dimakamkan di Perkuburan Baqi‘, Madinah.
Beliau dimakamkan di Baqi‘ bersama ramai sahabat yang lain. Kubur di Baqi‘ tidak bertanda nama, jadi jemaah cukup memberi salam kepada seluruh ahli kubur.
Waktu ziarah Baqi‘ boleh berubah mengikut peraturan semasa. Semak dengan mutawif sebelum berkunjung.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Madinah. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Enam Pengajaran Daripada Kisah Sa‘ad bin Mu‘az RA
Kisah beliau mengajar tentang kepimpinan yang tegas dan adil.
Pengajaran ini sesuai dibaca bersama keluarga dan anak-anak. Setiap satu disandarkan kepada riwayat yang disebut dalam artikel ini.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Sa‘ad bin Mu‘az RA
Beberapa kisah tentang beliau perlu disampaikan dengan sumber yang tepat.
Bahagian ini membantu pembaca membezakan riwayat sahih dengan butiran yang terdapat dalam kitab sirah.
Kisah Arasy bergegar hanyalah cerita popular.
Riwayat ini sahih dalam Sahih al-Bukhari, no. 3803 dan Sahih Muslim, no. 2466.
Ucapan kesetiaan Ansar sebelum Badar hanya diriwayatkan daripada Sa‘ad bin Mu‘az RA.
Catatan sirah menisbahkannya kepada Sa‘ad bin Mu‘az RA, manakala riwayat Muslim, no. 1779, menyebut Sa‘ad bin Ubadah RA. Kedua-duanya pemimpin Ansar.
Sa‘ad bin Mu‘az RA dan Sa‘ad bin Abi Waqqas RA ialah orang yang sama.
Mereka dua sahabat berbeza. Sa‘ad bin Mu‘az RA ialah pemimpin Aus, manakala Sa‘ad bin Abi Waqqas RA berasal daripada Quraisy.
Sa‘ad RA wafat di medan Perang Khandaq.
Beliau terkena panah di Khandaq, tetapi wafat selepas keputusan Bani Quraizah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4122.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Membezakan Sa‘ad bin Mu‘az dengan Sa‘ad bin Abi Waqqas
- Memberi salam kepada ahli kubur Baqi‘
- Meneladani kepimpinan yang adil
- Mendoakan para sahabat dengan rahmat dan keredaan
- Menganggap kelebihan sahih sebagai cerita rekaan
- Mencari kubur tertentu di Baqi‘ untuk amalan khusus
- Mencampurkan butiran dua tokoh bernama Sa‘ad
- Menyandarkan kisah sirah sebagai hadis sahih
- Merendahkan sahabat lain ketika memuji beliau
Soalan Lazim Sa‘ad bin Mu‘az RA
Siapakah Sa‘ad bin Mu‘az RA?
Sa‘ad RA ialah pemimpin kabilah Aus di Madinah daripada Bani Abd al-Asyhal. Beliau memeluk Islam melalui dakwah Mus‘ab bin Umair RA sebelum hijrah.
Apakah maksud Arasy bergegar kerana kematian Sa‘ad RA?
Rasulullah SAW mengkhabarkan bahawa Arasy bergegar ketika Sa‘ad RA wafat, seperti riwayat al-Bukhari, no. 3803. Menurut Imam al-Nawawi, gegaran ini ialah tanda gembira menyambut roh beliau.
Bagaimanakah Sa‘ad bin Mu‘az RA wafat?
Beliau terkena panah dalam Perang Khandaq dan lukanya berdarah semula selepas keputusan Bani Quraizah. Beliau wafat pada tahun 5 Hijrah.
Apakah keputusan Sa‘ad RA terhadap Bani Quraizah?
Sa‘ad RA memutuskan hukuman terhadap Bani Quraizah kerana pengkhianatan mereka ketika Perang Khandaq. Rasulullah SAW menyatakan keputusan itu menepati hukum Allah SWT.
Di manakah makam Sa‘ad bin Mu‘az RA?
Makam beliau terletak di Perkuburan Baqi‘, Madinah. Kubur di Baqi‘ tidak bertanda nama.
Penutup: Hidup Singkat, Kemuliaan Besar
Kisah Sa‘ad bin Mu‘az RA mengajar bahawa nilai hidup diukur pada amal, bukan pada panjangnya usia. Dalam masa yang singkat, beliau memimpin, membela dan menegakkan keadilan.
Semoga kisah beliau menguatkan kita untuk melaksanakan setiap amanah dengan jujur. Semoga Allah SWT meredai Sa‘ad RA dan seluruh sahabat Rasulullah SAW.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 3803Arasy bergegar kerana kematian Sa‘ad RA
- Sahih al-Bukhari, no. 3802Sapu tangan Sa‘ad RA di syurga
- Sahih al-Bukhari, no. 3632Umrah Sa‘ad RA dan ancaman Abu Jahal
- Sahih al-Bukhari, no. 4122Luka Sa‘ad RA dalam Perang Khandaq
- Sahih al-Bukhari, no. 3043Keputusan Sa‘ad RA terhadap Bani Quraizah
- Sahih Muslim, no. 2466Arasy bergegar kerana kematian Sa‘ad RA
- Sahih Muslim, no. 1779Musyawarah sebelum Perang Badar
- Sunan al-Nasa’i, no. 2055Malaikat menyaksikan jenazah Sa‘ad RA
- al-Sirah al-Nabawiyyah, Ibnu HisyamPengislaman Sa‘ad RA, peristiwa Badar dan doa beliau tentang Bani Quraizah
- al-Minhaj Syarh Sahih Muslim, al-NawawiMakna Arasy bergegar kerana kematian Sa‘ad RA
- Siyar A‘lam al-Nubala’, al-ZahabiBiografi dan usia Sa‘ad RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Peristiwa Bani QuraizahKronologi kepungan selepas Khandaq
- Perang KhandaqStrategi parit dan Perang Ahzab
- Bai‘ah AqabahPerjanjian Ansar sebelum hijrah
- Perkuburan Baqi‘Tempat Sa‘ad RA dimakamkan
- Persaudaraan Muhajirin Dan AnsarIkatan masyarakat Madinah
- Sahabat Rasulullah SAWMengenal para sahabat dan kedudukan mereka
