Isteri-isteri Rasulullah SAW yang lain dinikahkan oleh keluarga mereka. Namun, Saidatina Zainab binti Jahsy RA dinikahkan terus oleh Allah SWT melalui ayat al-Quran.
Beliau ialah sepupu Rasulullah SAW dan seorang wanita yang sangat kuat beribadah. Kisahnya berkait dengan Surah al-Ahzab, turunnya ayat hijab dan sedekah yang tidak pernah putus.
Panduan ini menghimpunkan kisah hidup, kelebihan dan amalan Zainab RA. Semuanya disusun berdasarkan al-Quran, hadis sahih dan kitab sirah yang muktabar.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah al-Quran, Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada kehidupan Zainab binti Jahsy RA dan ayat-ayat Surah al-Ahzab yang berkaitan dengannya. Setiap fakta utama dirujuk kepada al-Quran dan hadis sahih, manakala catatan kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Kisah perkahwinan beliau sering disalah faham. Panduan ini menerangkannya berdasarkan nas supaya pembaca memahami hikmahnya dengan tepat.
Dinikahkan dari atas langit dan dikenang kerana tangan yang selalu memberi.
Saidatina Zainab binti Jahsy RA Dalam Sekilas Pandang
Sepupu Rasulullah SAW yang dinikahkan oleh Allah SWT melalui ayat al-Quran.
Nama penuh beliau ialah Zainab binti Jahsy bin Ri’ab daripada Bani Asad bin Khuzaimah. Ibunya ialah Umaimah binti Abdul Muttalib, ibu saudara Rasulullah SAW.
Beliau berkahwin dengan Rasulullah SAW pada tahun 5 Hijrah selepas bercerai dengan Zaid bin Harithah RA. Perkahwinan ini disebut dalam Surah al-Ahzab ayat 37.
Zainab RA terkenal kerana kuat beribadah dan banyak bersedekah. Beliau ialah isteri yang paling awal wafat selepas kewafatan Rasulullah SAW.
- Tarikh masyhur
- Bernikah tahun 5 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 627 Masihi
- Nama penuh
- Zainab binti Jahsy bin Ri’ab
- Keturunan
- Bani Asad bin Khuzaimah
- Ibu
- Umaimah binti Abdul Muttalib
- Hubungan
- Sepupu Rasulullah SAW
- Ayat berkaitan
- Surah al-Ahzab, ayat 37 dan 53
- Keistimewaan
- Paling banyak bersedekah
- Wafat
- Tahun 20 Hijrah di Madinah
- Makam
- Perkuburan Baqi‘, Madinah
Garis Masa Kehidupan Saidatina Zainab binti Jahsy RA
Kisah beliau bermula di Mekah dan berakhir di Madinah pada zaman Umar RA.
Garis masa di bawah menyusun peristiwa utama mengikut urutan. Setiap titik disertakan dengan sumber supaya pembaca dapat membezakan nas sahih daripada catatan sirah.
- Zaman MekahMemeluk Islam pada peringkat awal bersama keluarganya.Catatan biografi · Ibnu Sa‘ad
- Selepas hijrahBerhijrah ke Madinah bersama keluarga Bani Jahsy.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Di MadinahBerkahwin dengan Zaid bin Harithah RA, kemudian bercerai.Al-Quran · Surah al-Ahzab, ayat 37
- 5 HijrahDinikahkan dengan Rasulullah SAW melalui wahyu.Al-Quran · Surah al-Ahzab, ayat 37
- 5 HijrahAyat hijab turun pada hari walimah beliau.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 4791
- 5 atau 6 HijrahMenjaga lisan ketika peristiwa fitnah terhadap Aisyah RA.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 4750
- 20 HijrahWafat di Madinah dan dikebumikan di Baqi‘.Catatan biografi · al-Zahabi
Asal Usul Dan Keluarga Bani Jahsy
Beliau berasal daripada keluarga yang banyak berkorban untuk Islam.
Zainab RA ialah sepupu Rasulullah SAW melalui ibunya, Umaimah binti Abdul Muttalib. Beliau membesar dalam keluarga yang dihormati di Mekah.
Saudara-saudaranya juga tercatat dalam sejarah Islam. Abdullah bin Jahsy RA syahid dalam Perang Uhud dan Hamnah binti Jahsy RA turut berhijrah ke Madinah.
Nama asal beliau ialah Barrah, seperti riwayat Muslim, no. 2142. Rasulullah SAW kemudian menukar namanya kepada Zainab.
Perkahwinan Yang Disebut Dalam Surah al-Ahzab
Perkahwinan ini membawa hikmah besar tentang hukum anak angkat dalam Islam.
Zainab RA pada mulanya berkahwin dengan Zaid bin Harithah RA, bekas hamba yang dijadikan anak angkat oleh Rasulullah SAW. Rumah tangga mereka tidak kekal dan akhirnya berlaku perceraian.
Pendapat yang masyhur menyebut perkahwinan Zainab RA dengan Rasulullah SAW berlaku pada tahun 5 Hijrah. Ibnu al-Athir dalam Usd al-Ghabah menukilkan pandangan ini daripada Qatadah.
Ibnu al-Athir turut menukilkan pandangan Abu Ubaidah yang menyebut tahun 3 Hijrah. Ibnu Ishaq pula tidak menyebut tahun tetapi meletakkan perkahwinan ini selepas perkahwinan Rasulullah SAW dengan Ummu Salamah RA.
Perbezaan tahun ini tidak mengubah intipati kisah yang dirakamkan dalam al-Quran.
Pada zaman jahiliah, anak angkat dianggap seperti anak kandung. Melalui perkahwinan ini, Allah SWT menjelaskan bahawa bekas isteri anak angkat boleh dinikahi.
فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ
“Kemudian setelah Zaid selesai urusannya dengan isterinya, Kami kahwinkan engkau dengannya supaya tidak ada keberatan atas orang-orang yang beriman untuk berkahwin dengan isteri-isteri anak angkat mereka.”
SURAH AL-AHZAB, AYAT 37.
Zainab RA berbangga kerana beliau dinikahkan oleh Allah SWT dari atas tujuh langit, seperti riwayat al-Bukhari, no. 7420. Beliau menyebut bahawa isteri-isteri lain pula dinikahkan oleh keluarga mereka.
Nota AkuIslam
Ayat ini menetapkan hukum yang kekal hingga hari ini. Anak angkat tidak sama dengan anak kandung dari segi nasab, waris dan hukum perkahwinan.
Walimah Zainab RA Dan Turunnya Ayat Hijab
Majlis walimah beliau menjadi sebab turunnya adab bertamu di rumah Rasulullah SAW.
Anas bin Malik RA meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW menjamu orang ramai dengan roti dan daging sempena walimah Zainab RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4794. Menurut riwayat al-Bukhari, no. 5168, walimah ini lebih baik daripada walimah isteri-isteri Baginda yang lain.
Selepas makan, beberapa tetamu terus berbual lama di rumah Baginda. Rasulullah SAW berasa malu untuk menyuruh mereka pulang.
Lalu turunlah Surah al-Ahzab ayat 53. Ayat ini mengajar adab memasuki rumah Rasulullah SAW dan berbicara dengan isteri-isteri Baginda dari balik tabir, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4791.
Isteri Yang Paling Panjang Tangannya
Rasulullah SAW mengisyaratkan bahawa isteri yang paling pemurah akan menyusul Baginda dahulu.
Rasulullah SAW pernah bersabda kepada isteri-isteri Baginda bahawa yang paling cepat menyusul Baginda ialah yang paling panjang tangannya. Para isteri menyangka maksudnya ialah ukuran tangan yang sebenar.
أَسْرَعُكُنَّ لَحَاقًا بِي أَطْوَلُكُنَّ يَدًا
“Yang paling cepat menyusulku dalam kalangan kamu ialah yang paling panjang tangannya.”
HADIS AISYAH RA. RIWAYAT MUSLIM, NO. 2452.
Apabila Zainab RA wafat lebih awal, mereka memahami maksud sebenar sabda itu. Aisyah RA menjelaskan bahawa Zainab RA bekerja dengan tangannya dan menyedekahkan hasilnya.
Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, beliau pernah menerima peruntukan daripada Umar RA lalu membahagikannya kepada orang yang memerlukan. Beliau tidak menyimpan harta itu untuk dirinya.
Tip AkuIslam
Sedekah tidak semestinya dalam jumlah besar. Hasil kerja tangan sendiri tetap bernilai di sisi Allah SWT walaupun jumlahnya sedikit.
Kejujuran Zainab RA Ketika Peristiwa Fitnah
Beliau menjaga lisan walaupun berpeluang menjatuhkan madunya.
Aisyah RA pernah difitnah dalam peristiwa al-Ifk. Ketika itu, Rasulullah SAW bertanya kepada Zainab RA tentang Aisyah RA. Zainab RA menjawab bahawa beliau hanya mengetahui kebaikan tentang Aisyah RA.
Aisyah RA mengakui bahawa Zainab RA ialah madu yang sering menyaingi kedudukannya di sisi Rasulullah SAW. Namun, Allah SWT memelihara Zainab RA dengan sifat warak, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4750. Warak bermaksud sangat berhati-hati menjaga diri daripada dosa.
Aisyah RA juga memuji Zainab RA sebagai wanita yang paling baik agamanya, paling bertakwa dan paling jujur tutur katanya, seperti riwayat Muslim, no. 2442.
Ulama sirah berbeza pandangan tentang tahun peristiwa al-Ifk kerana tarikh ekspedisi Bani Mustaliq juga diperselisihkan. Ibnu Sa‘ad meletakkannya pada tahun 5 Hijrah dan Ibnu Ishaq pula meletakkannya pada tahun 6 Hijrah.
Imam al-Bukhari turut menukilkan pandangan Ibnu Ishaq serta pandangan Musa bin ‘Uqbah yang menyebut tahun 4 Hijrah. Setiap pandangan mempunyai sandaran tersendiri. Intipati kisah kejujuran Zainab RA tetap sahih kerana diriwayatkan dalam Sahih al-Bukhari, no. 4750.
Kewafatan Saidatina Zainab binti Jahsy RA
Beliau ialah isteri yang paling awal menyusul Rasulullah SAW, seperti yang diisyaratkan oleh Baginda.
Zainab RA wafat di Madinah pada tahun 20 Hijrah semasa pemerintahan Umar bin al-Khattab RA. Beliau dikebumikan di Perkuburan Baqi‘.
Kewafatannya membenarkan isyarat Rasulullah SAW tentang isteri yang paling panjang tangannya. Beliau dikenang sebagai isteri yang paling banyak bersedekah.
Tahun 20 Hijrah ialah pendapat al-Waqidi yang dinukilkan oleh Ibnu Hajar dalam al-Isabah. Ibnu Abd al-Barr dalam al-Isti‘ab turut mencatat tahun 20 Hijrah dan menyebut satu pandangan lain, iaitu tahun 21 Hijrah.
Kedua-dua tahun ini berlaku pada zaman pemerintahan Umar RA. Perbezaannya tidak mengubah kedudukan beliau sebagai isteri yang paling awal menyusul Rasulullah SAW.
Jejak Saidatina Zainab binti Jahsy RA Di Madinah
Makam beliau berada di Baqi‘, tidak jauh dari Masjid Nabawi.
Kisah Zainab RA boleh dihayati di beberapa tapak yang lazim diziarahi jemaah umrah. Kedudukan tepat makam beliau di Baqi‘ tidak ditandakan. Oleh itu, ziarah dibuat secara umum.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dihayati ketika berada di Madinah. Setiap renungan menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Ziarah tapak ini bukan rukun atau wajib umrah. Nilainya terletak pada ilmu dan penghayatan terhadap kehidupan keluarga Rasulullah SAW.
Enam Pengajaran Daripada Kehidupan Saidatina Zainab binti Jahsy RA
Kisah beliau menunjukkan bahawa ibadah dan sedekah ialah kemuliaan sebenar.
Pengajaran ini sesuai untuk pelajar, ibu bapa dan sesiapa sahaja yang ingin mengenali keluarga Rasulullah SAW. Setiap pengajaran bersandarkan nas al-Quran, hadis sahih atau kitab sirah.
Pengajaran ini relevan dalam kehidupan seharian, daripada cara kita bersaing hingga cara kita menggunakan rezeki. Kisah beliau mengingatkan bahawa kemuliaan diukur dengan takwa dan pemberian.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Saidatina Zainab binti Jahsy RA
Kisah perkahwinan beliau perlu difahami berdasarkan nas al-Quran.
Kisah Ummul Mukminin mudah tersebar walaupun butirannya tidak tepat. Senarai di bawah membetulkan beberapa dakwaan yang sering didengar.
Zaid bin Harithah RA ialah anak kandung Rasulullah SAW.
Zaid RA ialah anak angkat. Surah al-Ahzab ayat 40 menegaskan bahawa Rasulullah SAW bukan bapa kepada mana-mana lelaki dalam kalangan mereka.
Perkahwinan ini berlaku kerana tarikan peribadi semata-mata.
Al-Quran menyatakan tujuannya, iaitu menghapuskan keberatan menikahi bekas isteri anak angkat. Rujuk Surah al-Ahzab ayat 37.
Panjang tangan bermaksud ukuran tangan yang sebenar.
Maksudnya ialah banyak bersedekah, seperti penjelasan Aisyah RA dalam Sahih Muslim, no. 2452.
Zainab binti Jahsy dan Zainab binti Khuzaimah ialah orang yang sama.
Mereka ialah dua isteri yang berbeza. Zainab binti Khuzaimah RA wafat semasa hayat Rasulullah SAW.
Menziarahi Baqi‘ ialah sebahagian ibadah umrah.
Ziarah ini bukan rukun atau wajib umrah. Ziarah kubur disunatkan bagi lelaki dan menjadi peluang untuk mengingati kematian.
- Menyebut nas ketika menerangkan kisah perkahwinan beliau
- Meneladani sedekah daripada hasil usaha sendiri
- Menjaga adab bertamu di rumah orang
- Mendoakan Ummul Mukminin dengan keredaan
- Mengajar anak-anak maksud panjang tangan
- Menyebarkan tafsiran lemah tentang perkahwinan beliau
- Mencampurkan kisah dua Zainab
- Merendahkan hikmah hukum anak angkat
- Menetapkan amalan khusus di makam
- Bergambar sehingga mengganggu jemaah lain
Soalan Lazim Saidatina Zainab binti Jahsy RA
Jawapan ringkas kepada soalan yang sering ditanya pembaca.
Siapakah Zainab binti Jahsy RA?
Zainab binti Jahsy RA ialah isteri dan sepupu Rasulullah SAW daripada Bani Asad bin Khuzaimah. Beliau termasuk dalam kalangan Ummahatul Mukminin, iaitu ibu orang beriman.
Mengapakah perkahwinan Zainab RA disebut dalam al-Quran?
Perkahwinan ini menjelaskan hukum bahawa bekas isteri anak angkat boleh dinikahi. Hukum ini disebut dalam Surah al-Ahzab ayat 37.
Apakah kaitan Zainab RA dengan ayat hijab?
Ayat hijab dalam Surah al-Ahzab ayat 53 turun selepas majlis walimah beliau, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4791. Ayat ini mengajar adab bertamu di rumah Rasulullah SAW.
Apakah maksud isteri yang paling panjang tangannya?
Maksudnya ialah isteri yang paling banyak bersedekah. Zainab RA bekerja dengan tangannya dan menyedekahkan hasilnya.
Bilakah Zainab binti Jahsy RA wafat?
Beliau wafat di Madinah pada tahun 20 Hijrah semasa pemerintahan Umar bin al-Khattab RA.
Di manakah makam Zainab binti Jahsy RA?
Beliau dikebumikan di Perkuburan Baqi‘ yang terletak bersebelahan Masjid Nabawi di Madinah. Kedudukan tepat makam beliau tidak ditandakan.
Adakah pakej umrah yang merangkumi ziarah Madinah?
Ya. Pakej Siri Saver bersama MK Haramain merangkumi ziarah Madinah. Semak atur cara terkini di halaman pakej umrah AkuIslam.
Penutup: Tangan Yang Sentiasa Memberi
Zainab binti Jahsy RA meninggalkan kisah tentang ketaatan kepada hukum Allah, ibadah yang tekun dan sedekah yang tidak putus. Nama beliau terpahat dalam al-Quran melalui Surah al-Ahzab.
Ketika kita berdiri di Baqi‘ atau Masjid Nabawi, kisah beliau mengajak kita mengukur kemuliaan dengan pemberian, bukan dengan harta yang disimpan. Semoga Allah SWT meredai beliau dan seluruh isteri Rasulullah SAW.
Kisah beliau berkait rapat dengan tokoh lain dalam rumah tangga Rasulullah SAW. Tiga tokoh di bawah membantu menyambung bacaan.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 7420Dinikahkan oleh Allah SWT dari atas tujuh langit
- Sahih al-Bukhari, no. 4791Walimah Zainab RA dan turunnya ayat hijab
- Sahih al-Bukhari, no. 5168Walimah terbaik Rasulullah SAW dengan seekor kambing
- Sahih al-Bukhari, no. 4794Walimah dengan roti dan daging
- Sahih al-Bukhari, no. 4750Kejujuran Zainab RA ketika peristiwa fitnah
- Sahih Muslim, no. 2452Isteri yang paling panjang tangannya
- Sahih Muslim, no. 2442Pujian Aisyah RA terhadap Zainab RA
- Sahih Muslim, no. 2142Pertukaran nama Barrah kepada Zainab
- Surah al-Ahzab, ayat 37Perkahwinan Zainab RA dan hukum anak angkat
- Surah al-Ahzab, ayat 53Adab bertamu dan ayat hijab
- Ibnu Sa‘ad, al-Tabaqat al-KubraKeluarga dan sedekah beliau
- Al-Zahabi, Siyar A‘lam al-Nubala’Biografi dan tahun wafat
- Ibnu al-Athir, Usd al-GhabahPandangan tentang tahun perkahwinan
- Ibnu Hajar, al-Isabah fi Tamyiz al-SahabahTahun wafat menurut al-Waqidi
- Ibnu Abd al-Barr, al-Isti‘ab fi Ma‘rifat al-AshabTahun wafat 20 Hijrah dan pandangan 21 Hijrah
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Isteri-Isteri Rasulullah SAWKisah 11 Ummul Mukminin dan jejak makam mereka
- Perang UhudPeristiwa syahidnya Abdullah bin Jahsy RA
- Perkuburan Baqi‘Panduan ziarah di Madinah
- Masjid NabawiPanduan tapak di Madinah
- Ummu Habibah RAIsteri Rasulullah SAW yang teguh di Habsyah
- Zaid bin Harithah RAAnak angkat Rasulullah SAW yang disebut dalam Surah al-Ahzab
- Zainab binti Khuzaimah RAUmmul Masakin yang wafat semasa hayat Rasulullah SAW
