Dalam perjalanan pulang dari Khaibar, Rasulullah SAW duduk di sisi untanya. Baginda meletakkan lututnya supaya Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA dapat memijaknya untuk menaiki unta.
Beliau ialah puteri ketua Bani Nadhir yang kemudian menjadi Ummul Mukminin. Rasulullah SAW memerdekakannya dan menjadikan kemerdekaan itu sebagai mahar.
Panduan ini menghimpunkan kisah perjalanan Safiyyah RA dari Khaibar ke Madinah. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan kitab sirah yang muktabar.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan al-Tirmizi, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Safiyyah binti Huyayy RA dari Khaibar hingga beliau wafat di Madinah. Setiap fakta utama dirujuk kepada hadis sahih. Catatan daripada kitab sirah pula dinyatakan sumbernya.
Latar keluarga beliau daripada kabilah Yahudi diterangkan dengan adil. Tumpuan diberikan kepada kemuliaan yang Allah SWT kurniakan kepadanya selepas memeluk Islam.
Puteri seorang nabi, anak saudara seorang nabi dan isteri seorang nabi.
Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA Dalam Sekilas Pandang
Puteri ketua Bani Nadhir yang dimuliakan sebagai isteri Rasulullah SAW.
Nama penuh beliau ialah Safiyyah binti Huyayy bin Akhtab, daripada kabilah Yahudi Bani Nadhir. Nasabnya bersambung kepada Nabi Harun AS.
Beliau dinikahi Rasulullah SAW selepas Perang Khaibar pada tahun 7 Hijrah. Rasulullah SAW memerdekakannya dan menjadikan kemerdekaan itu sebagai mahar.
Safiyyah RA dikenali sebagai wanita yang sabar, bijak dan lemah lembut. Beliau wafat di Madinah dan dikebumikan di Baqi‘.
- Tarikh masyhur
- Bernikah tahun 7 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 628 Masihi
- Nama penuh
- Safiyyah binti Huyayy bin Akhtab
- Keturunan
- Bani Nadhir, keturunan Nabi Harun AS
- Bapa
- Huyayy bin Akhtab, ketua Bani Nadhir
- Peristiwa
- Perang Khaibar
- Mahar
- Kemerdekaan dirinya (al-Bukhari, no. 371)
- Hadis berkaitan
- Al-Tirmizi, no. 3894
- Wafat
- Sekitar tahun 50 Hijrah di Madinah
- Makam
- Perkuburan Baqi‘, Madinah
Garis Masa Kehidupan Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA
Perjalanan hidup beliau bermula di Madinah, berpindah ke Khaibar dan kembali ke Madinah.
Garis masa di bawah menyusun peristiwa utama mengikut urutan. Setiap titik disertakan sumber supaya pembaca dapat membezakan hadis sahih daripada catatan sirah.
- Sebelum hijrahLahir dalam keluarga ketua Bani Nadhir di Yathrib.Catatan biografi · Ibnu Sa‘ad
- 4 HijrahBani Nadhir diusir dari Madinah dan berpindah ke Khaibar.Al-Quran · Surah al-Hasyr, ayat 2
- 7 HijrahMenjadi tawanan selepas Perang Khaibar.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 371
- 7 HijrahDimerdekakan dan dinikahi Rasulullah SAW.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 371
- 7 HijrahWalimah dalam perjalanan pulang ke Madinah.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 4211
- Di MadinahMenziarahi Rasulullah SAW ketika iktikaf.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 2035
- Sekitar 50 HijrahWafat di Madinah dan dikebumikan di Baqi‘.Catatan biografi · al-Zahabi
Asal Usul Dan Keluarga Bani Nadhir
Beliau membesar dalam keluarga pemimpin Yahudi di Madinah.
Bapa beliau ialah Huyayy bin Akhtab, ketua Bani Nadhir yang menentang Rasulullah SAW. Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, Bani Nadhir diusir dari Madinah pada tahun 4 Hijrah selepas merancang untuk membunuh Baginda.
Keluarga Safiyyah RA kemudian berpindah ke Khaibar. Kisah lengkap pengusiran ini boleh dibaca dalam artikel Peristiwa Bani Nadhir.
Nasab beliau bersambung kepada Nabi Harun AS, iaitu saudara Nabi Musa AS. Kemuliaan nasab ini kemudian disebut sendiri oleh Rasulullah SAW.
Dari Khaibar: Tawanan Yang Dimerdekakan
Rasulullah SAW memberinya pilihan yang paling mulia selepas peperangan.
Selepas Perang Khaibar, Safiyyah RA menjadi tawanan. Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, suaminya Kinanah bin al-Rabi‘ terbunuh di Khaibar.
Rasulullah SAW memerdekakan Safiyyah RA dan menikahinya. Anas bin Malik RA meriwayatkan bahawa Baginda menjadikan kemerdekaannya sebagai mahar.
أَعْتَقَ صَفِيَّةَ وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا
“Rasulullah SAW memerdekakan Safiyyah dan menjadikan kemerdekaannya sebagai maharnya.”
HADIS ANAS BIN MALIK RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 5086.
Keputusan ini memuliakan beliau sebagai wanita merdeka dan isteri Rasulullah SAW. Beliau memeluk Islam dan menjalani kehidupan baharu sebagai Ummul Mukminin.
Nota AkuIslam
Sebahagian ulama mengambil hukum menjadikan kemerdekaan sebagai mahar daripada hadis ini. Hadis ini juga menunjukkan bahawa Islam membuka pintu kebebasan kepada hamba melalui pelbagai cara.
Lutut Rasulullah SAW Dan Walimah Di Perjalanan
Dalam perjalanan pulang, Rasulullah SAW memuliakan Safiyyah RA dengan cara yang sangat lembut.
Anas bin Malik RA meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW melapik tempat duduk di belakang untanya untuk Safiyyah RA. Baginda kemudian duduk di sisi unta dan meletakkan lututnya supaya Safiyyah RA dapat memijaknya untuk naik.
Walimah perkahwinan diadakan dalam perjalanan dengan makanan ringkas. Hidangannya terdiri daripada kurma, keju dan minyak sapi, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5085.
Menurut riwayat al-Bukhari, no. 4211, perkahwinan ini berlangsung ketika rombongan Baginda singgah di Sadd al-Sahba. Kisah tapak persinggahan ini boleh dibaca dalam artikel Al-Sahba Khaibar.
Kehidupan Safiyyah RA Di Madinah
Rasulullah SAW sentiasa membela kemuliaan beliau di hadapan orang lain.
Suatu ketika, Safiyyah RA menangis kerana ada yang menyebut beliau sebagai anak Yahudi. Rasulullah SAW memujuknya dengan menyebut kemuliaan nasabnya.
إِنَّكِ لاَبْنَةُ نَبِيٍّ، وَإِنَّ عَمَّكِ لَنَبِيٌّ، وَإِنَّكِ لَتَحْتَ نَبِيٍّ
“Sesungguhnya engkau puteri seorang nabi, bapa saudaramu seorang nabi dan engkau isteri kepada seorang nabi.”
HADIS ANAS BIN MALIK RA. RIWAYAT AL-TIRMIZI, NO. 3894.
Safiyyah RA juga pernah menziarahi Rasulullah SAW ketika Baginda beriktikaf di masjid. Apabila dua orang sahabat melihat mereka, Baginda menjelaskan bahawa wanita itu ialah Safiyyah RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 2035.
Penjelasan itu mengajar umat supaya menjauhi perkara yang boleh menimbulkan sangkaan buruk. Peristiwa ini juga menunjukkan betapa Baginda menjaga kehormatan isterinya.
Kesetiaan Dan Keberanian Safiyyah RA
Beliau setia kepada Rasulullah SAW dan para khalifah selepas Baginda.
Menurut catatan biografi al-Zahabi, Safiyyah RA sangat sedih ketika Rasulullah SAW sakit menjelang wafat. Beliau berharap dapat menanggung sakit itu bagi pihak Baginda.
Ketika rumah Uthman bin Affan RA dikepung, Safiyyah RA cuba menghantar makanan dan air kepadanya. Kisah ini dicatat oleh al-Zahabi dalam kitab biografinya.
Kedua-dua kisah ini menggambarkan kesetiaan beliau kepada Islam dan para pemimpinnya. Beliau bukan sahaja isteri Baginda, tetapi juga terus berbakti kepada umat selepas kewafatan Baginda.
Kewafatan Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA
Beliau wafat di Madinah pada zaman pemerintahan Muawiyah RA.
Safiyyah RA wafat di Madinah sekitar tahun 50 Hijrah. Terdapat juga pendapat yang menyebut tahun 52 Hijrah.
Beliau dikebumikan di Perkuburan Baqi‘ bersama isteri-isteri Rasulullah SAW yang lain. Perjalanan hidupnya bermula di Madinah dan berakhir di Madinah.
Jejak Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA Hari Ini
Kisah beliau boleh dihayati di Madinah dan dihubungkan dengan Khaibar.
Kisah Safiyyah RA berkait dengan beberapa tapak sirah di Madinah dan Khaibar. Kedudukan tepat setiap makam di Baqi‘ tidak ditandakan. Oleh itu, ziarah dibuat secara umum.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Madinah. Setiap renungan menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Ziarah tapak ini bukan rukun atau wajib umrah. Nilainya terletak pada ilmu dan penghayatan terhadap kehidupan keluarga Rasulullah SAW.
Enam Pengajaran Daripada Kehidupan Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA
Kisah beliau menunjukkan bahawa Islam memuliakan sesiapa sahaja yang menerimanya.
Pengajaran ini sesuai untuk pelajar, ibu bapa dan sesiapa sahaja yang ingin mengenali keluarga Rasulullah SAW. Setiap satu bersandarkan peristiwa yang dirakam dalam riwayat sahih atau kitab sirah.
Pengajaran ini relevan dalam hubungan sesama manusia tanpa mengira latar belakang. Kisah beliau mengingatkan bahawa kemuliaan sebenar terletak pada iman dan takwa.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA
Beberapa perkara tentang beliau perlu difahami dengan adil dan tepat.
Kisah Ummul Mukminin mudah tersebar walaupun butirannya tidak tepat. Senarai di bawah membetulkan beberapa dakwaan yang sering didengar.
Safiyyah RA kekal sebagai hamba selepas Khaibar.
Rasulullah SAW memerdekakannya dan menjadikan kemerdekaan itu sebagai mahar, seperti riwayat al-Bukhari, no. 371.
Latar keluarganya mengurangkan kedudukan beliau.
Rasulullah SAW menyebut bahawa beliau ialah puteri seorang nabi dan isteri seorang nabi, seperti riwayat al-Tirmizi, no. 3894.
Walimah beliau diadakan secara besar-besaran di Madinah.
Walimah diadakan dalam perjalanan dengan makanan ringkas, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4211.
Kisah iktikaf menunjukkan Baginda disyaki.
Baginda menjelaskan identiti isterinya untuk mengajar umat menjauhi sangkaan buruk, seperti riwayat al-Bukhari, no. 2035.
Menziarahi Baqi‘ ialah sebahagian ibadah umrah.
Ziarah ini bukan rukun atau wajib umrah. Ziarah kubur disunatkan bagi lelaki dan menjadi peluang untuk mengingati kematian.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Memuliakan saudara baharu dalam Islam
- Menjaga maruah pasangan di hadapan orang lain
- Mendoakan Ummul Mukminin dengan keredaan
- Mengajar anak-anak kisah lutut Rasulullah SAW
- Merendahkan seseorang kerana keturunannya
- Menyebarkan kisah sirah sebagai hadis sahih
- Menentukan lokasi makam secara pasti tanpa bukti
- Menetapkan amalan khusus di makam
- Bergambar sehingga mengganggu jemaah lain
Soalan Lazim Saidatina Safiyyah binti Huyayy RA
Jawapan ringkas kepada soalan yang sering ditanya pembaca.
Siapakah Safiyyah binti Huyayy RA?
Beliau ialah puteri ketua Bani Nadhir dan isteri Rasulullah SAW. Beliau juga salah seorang Ummul Mukminin.
Bilakah Safiyyah RA berkahwin dengan Rasulullah SAW?
Beliau dinikahi selepas Perang Khaibar pada tahun 7 Hijrah.
Apakah mahar Safiyyah RA?
Maharnya ialah kemerdekaan dirinya sendiri, seperti riwayat al-Bukhari, no. 371.
Mengapakah Safiyyah RA disebut puteri seorang nabi?
Nasab beliau bersambung kepada Nabi Harun AS. Rasulullah SAW sendiri menyebutnya, seperti riwayat al-Tirmizi, no. 3894.
Bilakah Safiyyah RA wafat?
Beliau wafat di Madinah sekitar tahun 50 Hijrah. Terdapat pendapat lain yang menyebut tahun 52 Hijrah.
Di manakah makam Safiyyah RA?
Beliau dikebumikan di Perkuburan Baqi‘, Madinah. Kedudukan tepat makamnya tidak ditandakan.
Adakah pakej umrah yang merangkumi ziarah Madinah?
Ada. Siri Saver bersama MK Haramain merangkumi ziarah Madinah. Semak atur cara terkini di halaman pakej umrah AkuIslam.
Penutup: Kemuliaan Yang Tidak Memandang Asal Usul
Safiyyah binti Huyayy RA meninggalkan kisah tentang Islam yang memuliakan sesiapa sahaja yang menerimanya. Beliau datang sebagai tawanan dan pergi sebagai Ummul Mukminin yang dihormati.
Ketika kita berdiri di Baqi‘ atau Masjid Nabawi, kisah beliau mengajak kita memandang manusia dengan kasih, bukan berdasarkan latar belakangnya. Semoga Allah SWT meredai beliau dan seluruh isteri Rasulullah SAW.
Kisah beliau berkait rapat dengan peristiwa dan tokoh lain dalam sirah. Tiga kad di bawah membantu menyambung bacaan.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 371Kemerdekaan sebagai mahar
- Sahih al-Bukhari, no. 4211Sadd al-Sahba dan lutut Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 2035Ziarah Safiyyah RA ketika Baginda iktikaf
- Sahih al-Bukhari, no. 5085Walimah dan hijab sebagai tanda Ummul Mukminin
- Sahih al-Bukhari, no. 5086Lafaz kemerdekaan sebagai mahar
- Sunan al-Tirmizi, no. 3894Puteri seorang nabi dan isteri seorang nabi
- Surah al-Hasyr, ayat 2Pengusiran Bani Nadhir
- Ibnu Hisyam, al-Sirah al-NabawiyyahPerang Khaibar dan keluarga beliau
- Al-Zahabi, Siyar A‘lam al-Nubala’Kesetiaan kepada Uthman RA dan tahun wafat
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Isteri-Isteri Rasulullah SAWKisah 11 Ummul Mukminin dan jejak makam mereka
- Perang KhaibarSejarah, kronologi dan strategi Rasulullah SAW
- Peristiwa Bani NadhirSurah al-Hasyr dan pengusiran ke Khaibar
- Perkuburan Baqi‘Panduan ziarah di Madinah
- Masjid NabawiPanduan tapak di Madinah
