Umrah al-Qada pada tahun 7 Hijrah membawa Rasulullah SAW kembali ke Mekah selepas tujuh tahun berhijrah. Dalam perjalanan pulang, Baginda bernikah dengan Saidatina Maimunah binti al-Harith RA, iaitu perkahwinan terakhir Baginda.
Beliau ialah ibu saudara kepada Abdullah bin Abbas RA dan Khalid bin al-Walid RA. Beliau dinikahi di Sarif. Dengan takdir Allah SWT, beliau wafat dan dikebumikan di tempat yang sama.
Panduan ini menghimpunkan kisah hidup Maimunah RA, perbezaan riwayat tentang perkahwinannya dan ilmu yang beliau tinggalkan. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan kitab sirah yang muktabar, insya-Allah.
Disemak pada 31 Oktober 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, Sunan al-Tirmizi, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Maimunah binti al-Harith RA, daripada Umrah al-Qada hingga kewafatannya di Sarif. Setiap fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala catatan kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Perbezaan riwayat tentang ihram ketika akad dihuraikan secara berasingan. Pendekatan ini membantu pembaca memahami isu tersebut tanpa mengurangkan kemuliaan beliau.
Dinikahi di Sarif dan kembali ke Sarif. Hidupnya bermula dan berakhir di laluan umrah.
Saidatina Maimunah binti al-Harith RA Dalam Sekilas Pandang
Isteri terakhir yang dinikahi Rasulullah SAW dan salah seorang Ummul Mukminin.
Nama penuh beliau ialah Maimunah binti al-Harith bin Hazn al-Hilaliyyah, daripada kabilah Bani Hilal bin Amir. Menurut catatan biografi, nama asal beliau ialah Barrah sebelum Rasulullah SAW menamakannya Maimunah.
Beliau dinikahi Rasulullah SAW pada tahun 7 Hijrah ketika Umrah al-Qada. Perkahwinan ini menjadi perkahwinan terakhir Baginda.
Sebagai isteri Rasulullah SAW, beliau termasuk dalam golongan Ummul Mukminin, iaitu ibu bagi orang beriman. Kedudukan ini dinyatakan dalam Surah al-Ahzab ayat 6.
- Tarikh masyhur
- Bernikah tahun 7 Hijrah
- Tahun Masihi
- Sekitar 629 Masihi
- Nama penuh
- Maimunah binti al-Harith bin Hazn
- Keturunan
- Bani Hilal bin Amir
- Nama asal
- Barrah (catatan biografi)
- Peristiwa
- Umrah al-Qada
- Tempat bernikah
- Sarif, di utara Mekah
- Anak saudara
- Abdullah bin Abbas RA, Khalid bin al-Walid RA
- Wafat
- Tahun 51 Hijrah menurut pendapat masyhur
- Makam
- Sarif, berhampiran Mekah
Garis Masa Kehidupan Saidatina Maimunah binti al-Harith RA
Kisah beliau berkisar di sekitar laluan antara Mekah dan Madinah.
Garis masa di bawah menyusun peristiwa utama mengikut urutan. Setiap titik disertakan sumber supaya pembaca dapat membezakan hadis sahih daripada catatan sirah.
- Sebelum IslamLahir dalam keluarga Bani Hilal yang mempunyai hubungan rapat dengan Bani Hasyim.Catatan biografi · Ibnu Sa‘ad
- 6 HijrahPerjanjian Hudaibiyah membenarkan umat Islam kembali menunaikan umrah pada tahun berikutnya.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 2731
- 7 HijrahRasulullah SAW menunaikan Umrah al-Qada dan tinggal di Mekah selama tiga hari.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 4251
- 7 HijrahBernikah dengan Rasulullah SAW dan bersama Baginda di Sarif.Hadis sahih · Muslim, no. 1411
- 7 hingga 11 HijrahTinggal di Madinah sebagai Ummul Mukminin.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 117
- 51 HijrahWafat dan dikebumikan di Sarif. Ibnu Abbas RA menghadiri jenazahnya.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 5067
Keturunan Dan Keluarga Besar Maimunah RA
Beliau berasal daripada keluarga yang melahirkan beberapa tokoh besar Islam.
Maimunah RA mempunyai beberapa saudara perempuan yang terkenal. Salah seorangnya ialah Ummu al-Fadl Lubabah binti al-Harith RA, isteri al-Abbas bin Abdul Muttalib RA.
Hubungan ini menjadikan beliau ibu saudara kepada Abdullah bin Abbas RA. Beliau juga ibu saudara kepada Khalid bin al-Walid RA kerana ibu Khalid RA ialah saudara perempuannya.
Hubungan keluarga ini muncul dalam beberapa hadis sahih. Ibnu Abbas RA pernah bermalam di rumah beliau, manakala Khalid RA pernah makan bersama Rasulullah SAW di rumahnya.
Umrah al-Qada Dan Perkahwinan Dengan Rasulullah SAW
Perkahwinan ini berlaku dalam perjalanan umrah pertama selepas Perjanjian Hudaibiyah.
Pada tahun 6 Hijrah, umat Islam dihalang memasuki Mekah. Peristiwa ini berakhir dengan Perjanjian Hudaibiyah. Antara syaratnya, umat Islam boleh kembali menunaikan umrah pada tahun berikutnya dan tinggal selama tiga hari.
Pada tahun 7 Hijrah, Rasulullah SAW menunaikan Umrah al-Qada bersama para sahabat. Ketika itulah Baginda bernikah dengan Maimunah RA.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, al-Abbas RA berperanan dalam urusan perkahwinan ini. Rasulullah SAW ingin mengadakan majlis walimah di Mekah, tetapi Quraisy meminta Baginda keluar selepas tempoh tiga hari tamat.
Baginda menghormati perjanjian itu dan keluar dari Mekah. Rasulullah SAW kemudian bersama Maimunah RA di Sarif dalam perjalanan pulang ke Madinah.
Nota AkuIslam
Perkahwinan ini berlaku ketika Rasulullah SAW menepati syarat perjanjian dengan Quraisy. Baginda tidak memanjangkan tempoh di Mekah walaupun ada urusan peribadi yang penting.
Perbezaan Riwayat Tentang Ihram Ketika Akad
Dua riwayat sahih menggambarkan keadaan akad dari sudut yang berbeza.
Ibnu Abbas RA meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW bernikah dengan Maimunah RA ketika berihram. Riwayat ini terdapat dalam Sahih al-Bukhari, no. 1837 dan no. 4258.
Maimunah RA sendiri pula meriwayatkan bahawa Baginda menikahinya ketika tidak berihram. Riwayat beliau terdapat dalam Sahih Muslim, no. 1411.
حَدَّثَتْنِي مَيْمُونَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَزَوَّجَهَا وَهُوَ حَلاَلٌ
“Maimunah binti al-Harith menceritakan kepadaku bahawa Rasulullah SAW menikahinya ketika Baginda tidak berihram.”
Hadis Yazid bin al-Asam. Riwayat Muslim, no. 1411.
Ramai ulama mendahulukan riwayat Maimunah RA kerana beliau ialah pihak yang terlibat secara langsung. Riwayat Abu Rafi‘ RA juga menyokongnya kerana beliau ialah utusan dalam urusan perkahwinan itu, seperti riwayat al-Tirmizi, no. 841.
Perkara ini berkait dengan hukum fiqh bahawa orang yang berihram tidak boleh bernikah. Hukum ini disebut dalam hadis Uthman bin Affan RA dalam Sahih Muslim, no. 1409.
Tip AkuIslam
Apabila menemui dua riwayat sahih yang kelihatan berbeza, rujuk penjelasan ulama sebelum membuat kesimpulan. Perbezaan seperti ini lazimnya sudah dibahaskan dengan teliti dalam kitab hadis dan fiqh.
Rumah Maimunah RA Dan Malam Ibnu Abbas RA
Rumah beliau menjadi tempat seorang anak muda mempelajari solat malam Rasulullah SAW.
Selepas berkahwin, Maimunah RA tinggal di Madinah bersama isteri-isteri Rasulullah SAW yang lain. Rumah para isteri Baginda terletak bersebelahan Masjid Nabawi.
Ketika masih muda, Ibnu Abbas RA pernah bermalam di rumah ibu saudaranya ini. Beliau memerhati Rasulullah SAW bangun pada waktu malam, berwuduk dan menunaikan solat.
بِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
“Aku bermalam di rumah ibu saudaraku, Maimunah binti al-Harith, isteri Nabi SAW.”
Hadis Abdullah bin Abbas RA. Riwayat al-Bukhari, no. 117.
Pengalaman malam itu menjadi antara asas hadis tentang tatacara solat malam Rasulullah SAW. Rumah Maimunah RA secara tidak langsung menjadi tempat ilmu diwariskan kepada generasi seterusnya.
Rumah beliau juga menjadi tempat Khalid bin al-Walid RA makan bersama Rasulullah SAW. Kisah ini direkodkan dalam Sahih al-Bukhari, no. 5391.
Sumbangan Maimunah RA Dalam Riwayat Hadis
Beliau meriwayatkan amalan harian Rasulullah SAW yang hanya diketahui oleh keluarga Baginda.
Maimunah RA meriwayatkan sejumlah hadis daripada Rasulullah SAW. Antaranya ialah hadis tentang cara Baginda mandi wajib, yang menjadi rujukan utama dalam bab bersuci.
Hadis ini diriwayatkan oleh al-Bukhari, no. 249, dan Muslim, no. 317. Riwayat ini menunjukkan peranan isteri Rasulullah SAW dalam mengajar amalan yang berlaku di dalam rumah.
Menurut catatan al-Zahabi, Aisyah RA memuji Maimunah RA sebagai antara isteri yang paling bertakwa kepada Allah SWT. Beliau juga dikenang kerana sangat menjaga hubungan kekeluargaan.
Kewafatan Dan Makam Maimunah RA Di Sarif
Beliau wafat di tempat yang sama beliau mula bersama Rasulullah SAW.
Maimunah RA wafat di Sarif. Pendapat yang masyhur menyebut beliau wafat pada tahun 51 Hijrah, walaupun terdapat pendapat lain dalam kitab sejarah.
Ibnu Abbas RA menghadiri jenazah ibu saudaranya itu. Beliau berpesan supaya jenazah diangkat dengan lembut kerana Maimunah RA ialah isteri Rasulullah SAW.
هَذِهِ زَوْجَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا رَفَعْتُمْ نَعْشَهَا فَلاَ تُزَعْزِعُوهَا وَلاَ تُزَلْزِلُوهَا وَارْفُقُوا
“Ini ialah isteri Nabi SAW. Apabila kamu mengangkat kerandanya, janganlah menggoncangnya dan berlemah-lembutlah.”
Hadis Abdullah bin Abbas RA. Riwayat al-Bukhari, no. 5067.
Pesanan ini menunjukkan penghormatan para sahabat kepada isteri Rasulullah SAW, walaupun selepas mereka wafat. Adab yang sama wajar dibawa ketika kita menyebut nama mereka hari ini.
Jejak Saidatina Maimunah binti al-Harith RA Hari Ini
Kisah beliau boleh dihayati di Mekah, di laluan Sarif dan di Madinah.
Maimunah RA ialah satu-satunya Ummul Mukminin yang dikebumikan di Sarif. Isteri-isteri Rasulullah SAW yang lain dikebumikan di Baqi‘, kecuali Khadijah RA yang dikebumikan di Ma‘la.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Tanah Suci. Renungan ini membantu menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Ziarah tapak ini bukan rukun atau wajib umrah. Nilainya terletak pada ilmu dan penghayatan terhadap kehidupan keluarga Rasulullah SAW.
Enam Pengajaran Daripada Kehidupan Maimunah RA
Kisah beliau mengajar tentang amanah, ilmu dan hubungan kekeluargaan.
Pengajaran ini sesuai untuk pelajar, ibu bapa dan sesiapa sahaja yang ingin mengenali keluarga Rasulullah SAW. Setiap satu bersandarkan peristiwa yang dirakam dalam riwayat sahih atau kitab sirah.
Pengajaran ini relevan dalam kehidupan seharian, daripada urusan keluarga hingga cara kita belajar agama. Kisah beliau mengingatkan bahawa rumah yang tenang boleh melahirkan ilmu yang besar.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Saidatina Maimunah binti al-Harith RA
Beberapa perkara tentang beliau sering disampaikan tanpa ketepatan.
Kisah Ummahatul Mukminin mudah tersebar walaupun butirannya tidak tepat. Jadual di bawah meluruskan beberapa dakwaan yang sering didengar.
Maimunah RA dikebumikan di Baqi‘.
Beliau wafat dan dikebumikan di Sarif, berhampiran Mekah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5067.
Maimunah RA ialah isteri Rasulullah SAW yang terakhir wafat.
Beliau ialah isteri terakhir yang dinikahi Baginda. Ummu Salamah RA ialah antara isteri yang wafat paling akhir.
Hanya ada satu riwayat tentang ihram ketika akad.
Terdapat dua riwayat sahih yang berbeza. Ramai ulama mendahulukan riwayat Maimunah RA sendiri.
Perkahwinan ini berlaku selepas Pembukaan Kota Mekah.
Perkahwinan berlaku pada tahun 7 Hijrah ketika Umrah al-Qada, setahun sebelum Pembukaan Kota Mekah.
Menziarahi makam beliau ialah sebahagian ibadah umrah.
Ziarah ini bukan rukun atau wajib umrah. Lawatan ini bertujuan menambah ilmu dan penghayatan.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Mempelajari hadis bersuci yang beliau riwayatkan
- Menjaga hubungan dengan keluarga besar
- Mendoakan keredaan Allah SWT untuk Ummahatul Mukminin
- Mengajar anak-anak kisah Ibnu Abbas RA
- Menyebarkan riwayat lemah sebagai hadis sahih
- Mengaitkan makam beliau dengan Baqi‘
- Mempertikaikan riwayat sahih tanpa ilmu
- Menetapkan amalan khusus di tapak sirah
- Bergambar sehingga mengganggu jemaah lain
Soalan Lazim Saidatina Maimunah binti al-Harith RA
Jawapan ringkas kepada soalan yang sering ditanya pembaca.
Siapakah Maimunah binti al-Harith RA?
Beliau ialah isteri Rasulullah SAW daripada Bani Hilal dan salah seorang Ummul Mukminin. Beliau ialah isteri terakhir yang dinikahi Baginda.
Bilakah Maimunah RA berkahwin dengan Rasulullah SAW?
Perkahwinan ini berlaku pada tahun 7 Hijrah ketika Rasulullah SAW menunaikan Umrah al-Qada.
Apakah hubungan Maimunah RA dengan Ibnu Abbas RA?
Maimunah RA ialah ibu saudara Ibnu Abbas RA. Ibnu Abbas RA pernah bermalam di rumahnya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 117.
Adakah Rasulullah SAW berihram ketika menikahi Maimunah RA?
Terdapat dua riwayat sahih yang berbeza. Ramai ulama mendahulukan riwayat Maimunah RA bahawa Baginda tidak berihram, seperti riwayat Muslim, no. 1411.
Di manakah makam Maimunah RA?
Beliau dikebumikan di Sarif yang terletak di utara Mekah. Beliau tidak dikebumikan di Baqi‘.
Bilakah Maimunah RA wafat?
Pendapat yang masyhur menyebut beliau wafat pada tahun 51 Hijrah di Sarif.
Adakah pakej umrah yang membawa jemaah ke Masjidil Haram dan Madinah?
Ya, Siri Saver bersama MK Haramain merangkumi ibadah di Mekah dan ziarah Madinah. Semak atur cara terkini di halaman pakej umrah AkuIslam.
Penutup: Bermula Dan Berakhir Di Sarif
Maimunah binti al-Harith RA meninggalkan kisah tentang perjanjian yang ditepati, ilmu yang diwariskan dan keluarga yang dijaga. Hidupnya bersama Rasulullah SAW bermula di Sarif dan berakhir di tempat yang sama.
Apabila kita berdiri di Masjidil Haram atau Masjid Nabawi, kisah beliau mengajak kita menghargai ilmu yang lahir dari rumah Rasulullah SAW. Semoga Allah SWT meredai beliau dan seluruh Ummahatul Mukminin.
Kisah beliau berkait rapat dengan beberapa tokoh dalam keluarganya. Tiga tokoh di bawah membantu menyambung bacaan.
MERANCANG UMRAH?
Menghayati Sirah Di Tanah Suci Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 4258Perkahwinan dan kewafatan di Sarif
- Sahih al-Bukhari, no. 1837Riwayat Ibnu Abbas RA tentang ihram
- Sahih Muslim, no. 1411Riwayat Maimunah RA tentang akad
- Sahih Muslim, no. 1409Larangan bernikah ketika berihram
- Sunan al-Tirmizi, no. 841Riwayat Abu Rafi‘ RA
- Sahih al-Bukhari, no. 4251Umrah al-Qada dan tempoh tiga hari
- Sahih al-Bukhari, no. 117Ibnu Abbas RA bermalam di rumah Maimunah RA
- Sahih al-Bukhari, no. 249Cara mandi wajib Rasulullah SAW
- Sahih al-Bukhari, no. 5391Khalid bin al-Walid RA di rumah Maimunah RA
- Sahih al-Bukhari, no. 5067Jenazah Maimunah RA di Sarif
- Ibnu Hisyam, al-Sirah al-NabawiyyahUmrah al-Qada dan urusan perkahwinan
- Ibnu Sa‘ad, al-Tabaqat al-KubraNasab, nama asal dan keluarga beliau
- Al-Zahabi, Siyar A‘lam al-Nubala’Biografi dan pujian Aisyah RA
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Isteri-Isteri Rasulullah SAWKisah 11 Ummahatul Mukminin dan jejak makam mereka
- Umrah QadaRasulullah SAW kembali ke Mekah pada tahun 7 Hijrah
- Perjanjian HudaibiyahSyarat perjanjian dan hikmahnya
- Masjid NabawiPanduan tapak di Madinah
- Kronologi Hidup Rasulullah SAWGaris masa sirah dari kelahiran hingga wafat
