Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA hadir dalam hidup Rasulullah SAW selepas kewafatan Khadijah RA, ketika rumah Baginda di Mekah terasa sunyi. Puteri-puteri Baginda masih memerlukan seorang ibu. Baginda pula memerlukan teman dalam tahun-tahun dakwah yang sukar.
Beliau ialah wanita yang pernah berhijrah ke Habsyah, balu seorang sahabat dan seorang yang terkenal dengan hati yang lapang.
Panduan ini menghimpunkan kisah hijrah, pengorbanan dan keistimewaan Saudah RA. Semuanya disusun berdasarkan hadis sahih dan kitab sirah yang muktabar.
Disemak pada 31 Oktober 2026 · Rujukan utama ialah Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim, al-Sirah al-Nabawiyyah Ibnu Hisyam, al-Tabaqat al-Kubra Ibnu Sa‘ad dan Siyar A‘lam al-Nubala’ al-Zahabi.
Nota AkuIslam
Panduan ini memberi tumpuan kepada perjalanan hidup Saudah binti Zam‘ah RA, daripada hijrah ke Habsyah hingga kewafatannya di Madinah. Setiap fakta utama dirujuk kepada hadis sahih, manakala catatan kitab sirah dinyatakan sumbernya.
Pengorbanan beliau menyerahkan giliran kepada Aisyah RA diterangkan berdasarkan riwayat sahih. Pendekatan ini membantu pembaca memahami kisah itu dengan tepat dan beradab.
Hadir ketika rumah Baginda sunyi dan dikenang kerana hati yang lapang.
Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA Dalam Sekilas Pandang
Isteri pertama Rasulullah SAW selepas kewafatan Khadijah RA.
Nama penuh beliau ialah Saudah binti Zam‘ah bin Qais, daripada Bani Amir bin Lu’ai, Quraisy. Beliau memeluk Islam pada peringkat awal dakwah di Mekah.
Beliau dinikahi Rasulullah SAW di Mekah selepas kewafatan Khadijah RA, sekitar tahun ke-10 kenabian. Selama beberapa tahun, beliau satu-satunya isteri yang tinggal bersama Baginda.
Saudah RA terkenal kerana hati yang lapang dan pemurah. Beliau menyerahkan gilirannya kepada Aisyah RA, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5212.
- Tarikh masyhur
- Bernikah tahun ke-10 kenabian
- Tahun Masihi
- Sekitar 620 Masihi
- Nama penuh
- Saudah binti Zam‘ah bin Qais
- Keturunan
- Bani Amir bin Lu’ai, Quraisy
- Suami pertama
- Al-Sakran bin Amr RA
- Hijrah
- Ke Habsyah, kemudian ke Madinah
- Keistimewaan
- Menyerahkan giliran kepada Aisyah RA
- Hadis berkaitan
- Al-Bukhari, no. 5212 dan no. 1680
- Wafat
- Akhir zaman Umar RA atau tahun 54 Hijrah
- Makam
- Perkuburan Baqi‘, Madinah
Garis Masa Kehidupan Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA
Perjalanan hidup beliau merentasi Mekah, Habsyah dan Madinah.
Garis masa di bawah menyusun peristiwa utama mengikut urutan. Setiap titik disertakan sumber supaya pembaca dapat membezakan hadis sahih daripada catatan sirah.
- Awal dakwahMemeluk Islam bersama suaminya, al-Sakran bin Amr RA.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Zaman MekahBerhijrah ke Habsyah bersama suaminya.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Selepas pulangSuaminya meninggal dunia, lalu beliau menjadi balu.Catatan biografi · Ibnu Sa‘ad
- Tahun ke-10 kenabianDinikahi Rasulullah SAW selepas kewafatan Khadijah RA.Catatan biografi · Ibnu Sa‘ad
- 1 HijrahBerhijrah ke Madinah bersama keluarga Rasulullah SAW.Catatan sirah · Ibnu Hisyam
- Di MadinahMenyerahkan gilirannya kepada Aisyah RA.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 5212
- 10 HijrahDiizinkan bertolak awal dari Muzdalifah ketika Haji Wada.Hadis sahih · al-Bukhari, no. 1680
Asal Usul Dan Hijrah Ke Habsyah
Beliau antara wanita terawal yang meninggalkan tanah air demi agama.
Saudah RA berasal daripada Bani Amir bin Lu’ai, salah satu cabang Quraisy di Mekah. Beliau memeluk Islam bersama suaminya, al-Sakran bin Amr RA, ketika pengikut Islam masih sedikit.
Menurut catatan sirah Ibnu Hisyam, pasangan ini berhijrah ke Habsyah untuk menyelamatkan agama mereka. Kisah hijrah ini boleh dibaca dalam artikel Hijrah Ke Habsyah.
Selepas pulang ke Mekah, al-Sakran RA meninggal dunia. Saudah RA menjadi balu di tengah suasana penindasan Quraisy terhadap umat Islam.
Perkahwinan Selepas Tahun Kesedihan
Beliau hadir ketika Rasulullah SAW baru kehilangan Khadijah RA dan Abu Talib.
Tahun ke-10 kenabian dikenali sebagai Tahun Kesedihan. Rasulullah SAW kehilangan Khadijah RA dan bapa saudaranya, Abu Talib, dalam tempoh yang hampir sama.
Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, Khaulah binti Hakim RA mencadangkan Saudah RA kepada Rasulullah SAW. Baginda bersetuju, lalu Saudah RA dinikahi di Mekah.
Saudah RA kemudian menguruskan rumah tangga Baginda dan menjaga puteri-puteri Baginda. Peranan ini sangat bermakna dalam tahun-tahun dakwah yang sukar.
Nota AkuIslam
Saudah RA dinikahi ketika usianya sudah matang dan beliau seorang balu. Perkahwinan ini menunjukkan keprihatinan Rasulullah SAW terhadap keperluan keluarga dan nasib balu seorang muhajir.
Hijrah Saudah RA Ke Madinah
Beliau menyusul ke Madinah bersama keluarga Rasulullah SAW.
Rasulullah SAW berhijrah ke Madinah bersama Abu Bakar RA. Menurut catatan sirah, Baginda kemudian menghantar utusan ke Mekah untuk membawa ahli keluarga, termasuk Saudah RA.
Di Madinah, rumah Saudah RA dibina di sisi Masjid Nabawi. Kisah pembinaan ini boleh dibaca dalam artikel Pembinaan Masjid Nabawi.
Beliau kemudian tinggal bersama isteri-isteri Rasulullah SAW yang lain. Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, beliau dikenali kerana suka menghiburkan Baginda dengan gelagat yang lucu.
Hadiah Giliran Saudah RA Kepada Aisyah RA
Beliau mendahulukan kedudukan di sisi Rasulullah SAW berbanding haknya sendiri.
Apabila usianya semakin lanjut, Saudah RA menyerahkan hari gilirannya kepada Aisyah RA. Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, beliau berbuat demikian kerana ingin kekal sebagai isteri Rasulullah SAW di dunia dan akhirat.
أَنَّ سَوْدَةَ بِنْتَ زَمْعَةَ وَهَبَتْ يَوْمَهَا لِعَائِشَةَ
“Bahawa Saudah binti Zam‘ah menghadiahkan hari gilirannya kepada Aisyah.”
HADIS AISYAH RA. RIWAYAT AL-BUKHARI, NO. 5212.
Aisyah RA sangat menghargai sifat Saudah RA. Beliau berkata bahawa tiada wanita yang lebih ingin dicontohinya berbanding Saudah RA, seperti riwayat Muslim, no. 1463.
Tip AkuIslam
Pengorbanan dalam keluarga tidak selalu bermaksud kehilangan. Kadangkala pengorbanan membuka jalan kepada ketenangan yang lebih besar untuk semua.
Keringanan Di Muzdalifah Dan Adab Keluar Rumah
Dua peristiwa kehidupan Saudah RA menjadi asas hukum yang masih diamalkan hingga kini.
Ketika Haji Wada, Saudah RA meminta izin bertolak awal dari Muzdalifah kerana tubuhnya berat dan lambat bergerak. Rasulullah SAW mengizinkannya, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1680.
Keringanan ini menjadi asas kepada jemaah yang uzur dan wanita untuk bertolak awal dari Muzdalifah. Hal ini menunjukkan bahawa Islam memudahkan orang yang memerlukan.
Kisah Saudah RA juga menjadi sebab turunnya izin bagi isteri-isteri Baginda untuk keluar rumah. Allah SWT mengizinkan mereka keluar untuk keperluan, seperti riwayat al-Bukhari, no. 4795.
Kewafatan Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA
Beliau wafat di Madinah dan dikebumikan di Baqi‘.
Kitab sejarah mencatat dua pendapat utama tentang tahun wafat Saudah RA. Sebahagian menyebut akhir pemerintahan Umar bin al-Khattab RA, manakala sebahagian lagi menyebut tahun 54 Hijrah.
Beliau dikebumikan di Perkuburan Baqi‘. Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, beliau pernah menerima harta daripada Umar RA. Beliau membahagikan harta itu kepada orang yang memerlukan.
Jejak Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA Hari Ini
Kisah beliau boleh dihayati di Mekah, Muzdalifah dan Madinah.
Kisah Saudah RA berkait dengan beberapa tapak yang lazim dilalui jemaah haji dan umrah. Kedudukan tepat setiap makam di Baqi‘ tidak ditandakan, jadi ziarah dibuat secara umum.
Renungan Di Tapak
Tiga renungan ringkas ini boleh dibawa ketika berada di Tanah Suci. Setiap renungan menghubungkan kisah beliau dengan diri kita hari ini.
Ziarah tapak ini bukan rukun atau wajib umrah. Nilainya terletak pada ilmu dan penghayatan terhadap kehidupan keluarga Rasulullah SAW.
Enam Pengajaran Daripada Kehidupan Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA
Kisah beliau menunjukkan bahawa hati yang lapang membawa ketenangan.
Pengajaran ini sesuai untuk pelajar, ibu bapa dan sesiapa sahaja yang ingin mengenali keluarga Rasulullah SAW. Setiap satu bersandarkan peristiwa yang dirakam dalam riwayat sahih atau kitab sirah.
Pengajaran ini relevan dalam rumah tangga dan masyarakat. Kisah beliau mengingatkan bahawa kedudukan di sisi Allah SWT lebih berharga daripada hak peribadi.
Fakta Dan Salah Faham Tentang Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA
Beberapa perkara tentang beliau perlu difahami berdasarkan riwayat yang sahih.
Kisah Ummul Mukminin mudah tersebar walaupun butirannya tidak tepat. Senarai di bawah membetulkan beberapa dakwaan yang sering didengar.
Saudah RA dinikahi selepas hijrah ke Madinah.
Beliau dinikahi di Mekah selepas kewafatan Khadijah RA, sebelum hijrah ke Madinah.
Saudah RA dipaksa menyerahkan gilirannya.
Beliau menyerahkannya dengan rela, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5212. Aisyah RA pula memuji sifatnya dalam Sahih Muslim, no. 1463.
Isteri yang paling panjang tangannya ialah Saudah RA.
Isteri yang dimaksudkan ialah Zainab binti Jahsy RA, iaitu yang paling banyak bersedekah, seperti riwayat Muslim, no. 2452.
Keringanan di Muzdalifah tidak ada asas.
Keringanan ini berasaskan izin Rasulullah SAW kepada Saudah RA dalam Sahih al-Bukhari, no. 1680.
Menziarahi Baqi‘ ialah sebahagian ibadah umrah.
Ziarah ini bukan rukun atau wajib umrah. Ziarah kubur disunatkan bagi lelaki dan menjadi peluang untuk mengingati kematian.
- Menyebut sumber ketika berkongsi kisah beliau
- Berlapang dada dalam urusan keluarga
- Memanfaatkan keringanan syarak ketika uzur
- Mendoakan Ummul Mukminin dengan keredaan
- Mengajar anak-anak kisah pengorbanan beliau
- Menyebarkan kisah sirah sebagai hadis sahih
- Mentafsir pengorbanan beliau secara tidak beradab
- Menentukan lokasi makam secara pasti tanpa bukti
- Menetapkan amalan khusus di makam
- Bergambar sehingga mengganggu jemaah lain
Soalan Lazim Saidatina Saudah binti Zam‘ah RA
Jawapan ringkas kepada soalan yang sering ditanya pembaca.
Siapakah Saudah binti Zam‘ah RA?
Beliau ialah isteri Rasulullah SAW daripada Bani Amir bin Lu’ai, Quraisy. Beliau ialah isteri pertama Baginda selepas kewafatan Khadijah RA.
Bilakah Saudah RA berkahwin dengan Rasulullah SAW?
Beliau dinikahi di Mekah sekitar tahun ke-10 kenabian, selepas kewafatan Khadijah RA.
Mengapakah Saudah RA menyerahkan gilirannya kepada Aisyah RA?
Beliau menyerahkannya dengan rela, seperti riwayat al-Bukhari, no. 5212. Menurut catatan Ibnu Sa‘ad, beliau ingin kekal sebagai isteri Rasulullah SAW.
Apakah keringanan yang diberikan kepada Saudah RA di Muzdalifah?
Beliau diizinkan bertolak awal dari Muzdalifah kerana sukar bergerak, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1680.
Bilakah Saudah RA wafat?
Terdapat dua pendapat utama, iaitu akhir pemerintahan Umar RA atau tahun 54 Hijrah.
Di manakah makam Saudah RA?
Beliau dikebumikan di Perkuburan Baqi‘, Madinah.
Adakah pakej umrah yang merangkumi ziarah Madinah?
Ada. Siri Saver bersama MK Haramain merangkumi ziarah Madinah. Semak atur cara terkini di halaman pakej umrah AkuIslam.
Penutup: Hati Yang Lapang Untuk Keluarga Rasulullah SAW
Saudah binti Zam‘ah RA meninggalkan kisah tentang hijrah, kesetiaan dan hati yang lapang. Beliau hadir ketika rumah Rasulullah SAW sunyi dan berkorban demi ketenangan rumah tangga Baginda.
Ketika kita berdiri di Baqi‘ atau melalui Muzdalifah, kisah beliau mengajak kita berlapang dada dan memudahkan urusan orang lain. Semoga Allah SWT meredai beliau dan seluruh isteri Rasulullah SAW.
Kisah beliau berkait rapat dengan tokoh lain dalam rumah tangga Rasulullah SAW. Tiga tokoh di bawah membantu menyambung bacaan.
MERANCANG UMRAH?
Jejak Sirah Madinah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menghayati sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Sahih al-Bukhari, no. 5212Saudah RA menghadiahkan giliran kepada Aisyah RA
- Sahih Muslim, no. 1463Pujian Aisyah RA terhadap Saudah RA
- Sahih al-Bukhari, no. 1680Izin bertolak awal dari Muzdalifah
- Sahih al-Bukhari, no. 4795Izin keluar rumah untuk keperluan
- Sahih Muslim, no. 2452Isteri yang paling panjang tangannya
- Ibnu Hisyam, al-Sirah al-NabawiyyahHijrah ke Habsyah dan hijrah keluarga Baginda
- Ibnu Sa‘ad, al-Tabaqat al-KubraPerkahwinan, sifat dan kewafatan
- Al-Zahabi, Siyar A‘lam al-Nubala’Biografi dan tahun wafat
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Isteri-Isteri Rasulullah SAWKisah 11 Ummul Mukminin dan jejak makam mereka
- Tahun KesedihanKewafatan Abu Talib dan Khadijah RA
- Hijrah Ke HabsyahPerlindungan Raja Najasyi
- Haji WadaHaji Rasulullah SAW dan manasiknya
- Perkuburan Baqi‘Panduan ziarah di Madinah
