Setiap jemaah umrah memulakan saie dari sebuah bukit kecil di sisi Masjidil Haram, iaitu Bukit Safa. Batu asal bukit ini masih dipelihara dan boleh dilihat hingga hari ini.
Bukit Safa menyimpan dua kisah besar. Di sinilah Siti Hajar berlari mencari air untuk Nabi Ismail AS. Di sini juga Rasulullah SAW menyeru kaumnya secara terbuka buat kali pertama.
Panduan ini menghimpunkan dalil, sejarah dan cara bersaie yang bermula dari Bukit Safa. Tujuannya ialah membantu jemaah memahami makna setiap langkah saie.
Disemak pada 1 November 2026 · Rujukan utama ialah Surah al-Baqarah ayat 158, Surah al-Syu‘ara’ ayat 214, Sahih al-Bukhari, Sahih Muslim dan Saudipedia.
Nota AkuIslam
Panduan ini menghubungkan kisah Siti Hajar, dakwah Rasulullah SAW dan cara saie mengikut sunnah. Semua kisah utama disandarkan kepada al-Quran dan hadis sahih.
Bahagian panduan saie pula membantu jemaah memahami laluan dan kemudahan di Mas‘a hari ini. Bahagian ini sangat berguna bagi jemaah yang pertama kali ke Mekah.
Bukit Safa Dalam Sekilas Pandang
Bukit Safa ialah titik permulaan saie di Masjidil Haram.
Safa ialah bukit kecil di sebelah tenggara Kaabah dan terletak di hujung selatan laluan saie. Bukit Marwah pula berada di hujung utara.
Kini kedua-dua bukit berada di dalam bangunan Masjidil Haram. Laluan di antara keduanya dinamakan Mas‘a, iaitu tempat saie.
- Lokasi
- Hujung selatan Mas‘a, Masjidil Haram
- Pasangan
- Bukit Marwah di hujung utara
- Jarak Safa ke Marwah
- Sekitar 395 meter
- Dalam al-Quran
- Surah al-Baqarah ayat 158
- Kisah utama
- Siti Hajar mencari air dan dakwah terbuka Rasulullah SAW
- Ibadah
- Saie tujuh kali bermula di Safa dan berakhir di Marwah
- Akses
- Dibuka 24 jam bersama Masjidil Haram
Kisah Siti Hajar Di Antara Safa Dan Marwah
Saie ialah kenangan kepada usaha seorang ibu yang bertawakal.
Nabi Ibrahim AS meninggalkan Siti Hajar dan Nabi Ismail AS di lembah Mekah yang kering. Apabila bekalan air habis, Siti Hajar naik ke Bukit Safa untuk melihat sama ada terdapat orang di sekitarnya.
Beliau kemudian berlari ke Bukit Marwah dan berulang-alik sebanyak tujuh kali. Rasulullah SAW bersabda, “Itulah saie manusia di antara keduanya,” seperti riwayat al-Bukhari, no. 3364.
Usaha itu dibalas dengan terpancarnya air zamzam di dekat Nabi Ismail AS. Kisah ini mengajar bahawa tawakal mesti disertai usaha.
Rasulullah SAW Menyeru Quraisy Dari Bukit Safa
Bukit Safa menjadi tempat dakwah terbuka pertama Rasulullah SAW.
Apabila turun ayat 214 Surah al-Syu‘ara’, Rasulullah SAW naik ke Bukit Safa dan memanggil kabilah Quraisy. Baginda bertanya sama ada mereka akan percaya jika Baginda memberitahu ada tentera di sebalik bukit.
Mereka menjawab bahawa Baginda tidak pernah berdusta. Rasulullah SAW lalu memberi amaran tentang azab yang berat. Namun Abu Lahab membantah dengan kata-kata kasar.
Selepas itu, Surah al-Masad diturunkan dan menyebut nasib Abu Lahab. Kisah ini direkodkan dalam Sahih al-Bukhari, no. 4770.
Safa Dan Marwah Dalam Al-Quran
Allah SWT menyebut Safa dan Marwah sebagai syiar agama-Nya.
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا
“Sesungguhnya Safa dan Marwah ialah sebahagian daripada syiar agama Allah. Maka sesiapa yang menunaikan haji ke Baitullah atau berumrah, tiadalah salah baginya bersaie di antara keduanya.”
SURAH AL-BAQARAH, AYAT 158.
Aisyah RA menjelaskan bahawa sebahagian sahabat dahulu berasa berat untuk bersaie kerana amalan jahiliah. Ayat ini turun untuk menegaskan bahawa saie ialah syiar Allah, seperti riwayat al-Bukhari, no. 1643.
Cara Rasulullah SAW Memulakan Saie
Hadis Jabir RA memperincikan apa yang dibaca Baginda di atas Bukit Safa.
Hadis ini merakamkan Haji Wada, iaitu haji terakhir Rasulullah SAW. Selepas solat di belakang Maqam Ibrahim, Baginda keluar ke Safa sambil membaca ayat 158 Surah al-Baqarah. Baginda bersabda, “Aku memulakan dengan apa yang dimulakan oleh Allah.”
Baginda naik ke Safa hingga dapat melihat Kaabah lalu menghadap kiblat dan mentauhidkan Allah. Baginda membaca zikir berikut tiga kali dengan doa di antaranya, seperti riwayat Muslim, no. 1218.
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ
“Tiada tuhan melainkan Allah, Yang Esa, tiada sekutu bagi-Nya. Bagi-Nya kerajaan dan pujian, dan Dia Maha Berkuasa atas segala sesuatu. Tiada tuhan melainkan Allah Yang Esa. Dia menunaikan janji-Nya, menolong hamba-Nya dan mengalahkan golongan bersekutu dengan sendiri-Nya.”
HADIS JABIR BIN ABDULLAH RA. RIWAYAT MUSLIM, NO. 1218.
Panduan Saie Bermula Dari Bukit Safa
Saie terdiri daripada tujuh perjalanan di antara Safa dan Marwah.
- 1Naik Ke SafaHadap Kaabah, baca ayat 158 dan zikir tauhid3 minit
- 2Berjalan Ke MarwahLelaki berlari anak di antara dua lampu hijau6 minit
- 3Di MarwahHadap kiblat, berzikir dan berdoa2 minit
- 4Ulang Hingga Tujuh KaliPusingan ketujuh berakhir di Marwah45 minit
Satu perjalanan dari Safa ke Marwah dikira satu pusingan. Kembali dari Marwah ke Safa dikira pusingan kedua. Begitulah seterusnya hingga tujuh pusingan.
Niat, doa dan hukum saie diterangkan dengan lengkap dalam panduan saie umrah dan haji.
Kemudahan Di Mas‘a Hari Ini
Laluan saie kini bertingkat dan dilengkapi kemudahan untuk semua jemaah.
Batu asal Bukit Safa masih kelihatan di hujung laluan dan dilindungi pagar kaca. Jemaah boleh berhenti sebentar di situ untuk berzikir sebelum memulakan saie.
Panduan Saie Untuk Keluarga, Warga Emas Dan OKU
Saie boleh dilakukan dengan selesa jika dirancang dengan baik.
Warga emas boleh menggunakan kerusi roda di laluan khas atau bersaie di tingkat atas yang kurang sesak. Berehat di pertengahan laluan dibenarkan dan tidak membatalkan saie.
Ibu bapa yang membawa anak kecil wajar membawa air dan berehat apabila perlu. Pastikan anak sentiasa berada dekat supaya tidak terpisah dalam kesesakan.
Adab Ketika Bersaie
Saie ialah ibadah, bukan sekadar berjalan.
- Mulakan dari Safa dan akhiri di Marwah
- Perbanyak zikir dan doa sepanjang laluan
- Berlari anak di antara lampu hijau bagi lelaki
- Kira pusingan dengan teliti
- Bergurau atau bercakap kosong sepanjang saie
- Berhenti di tengah laluan yang sesak
- Memanjat batu asal Bukit Safa
- Menolak jemaah lain ketika berlari anak
Salah Faham Tentang Saie
Beberapa kekeliruan lazim berlaku dalam kalangan jemaah baharu.
Pergi dan balik dari Safa ke Marwah dikira satu pusingan.
Setiap perjalanan sehala dikira satu pusingan. Saie tamat di Marwah selepas tujuh perjalanan.
Jemaah wanita juga perlu berlari anak di antara lampu hijau.
Berlari anak disunatkan bagi lelaki sahaja. Jemaah wanita berjalan seperti biasa.
Soalan Lazim Tentang Bukit Safa
Jawapan ringkas bagi soalan yang sering ditanya oleh pembaca.
Di manakah Bukit Safa?
Bukit Safa terletak di hujung selatan laluan saie dalam Masjidil Haram. Batu asalnya masih boleh dilihat di sebalik pagar kaca.
Mengapa saie bermula di Safa?
Rasulullah SAW memulakan saie di Safa kerana Allah SWT menyebutnya terlebih dahulu, seperti riwayat Muslim, no. 1218.
Berapakah jarak Safa ke Marwah?
Jaraknya sekitar 395 meter sehala. Tujuh pusingan saie berjumlah sekitar 2.8 km.
Apakah kaitan Bukit Safa dengan Siti Hajar?
Siti Hajar naik ke Safa dan berlari ke Marwah sebanyak tujuh kali untuk mencari air. Saie mengenang usaha beliau.
Bolehkah saie menggunakan kerusi roda?
Ya. Laluan khas kerusi roda disediakan di Mas‘a untuk warga emas dan OKU.
Penutup: Usaha Dan Tawakal Di Bukit Safa
Bukit Safa mengajar bahawa setiap usaha yang ikhlas tidak sia-sia.
Dari Bukit Safa, Siti Hajar memulakan usaha seorang ibu dan Rasulullah SAW memulakan dakwah secara terbuka. Kedua-dua kisah ini lahir daripada keyakinan kepada Allah SWT.
Semoga setiap langkah saie kita membawa rasa tawakal yang sama. Mudah-mudahan usaha kita di dunia diterima dan diberkati.
MERANCANG UMRAH?
Menjejaki Tapak Sirah Bersama MK Haramain
Siri Saver 12 hari 10 malam merangkumi tiga kali umrah dan ziarah ke 25 lokasi. Bandingkan pakej Saver Eco, Saver Plus dan Saver Safwah mengikut keperluan anda.
Jemaah wanita juga boleh memilih Umrah4Ladies untuk perjalanan dalam kumpulan khas wanita.
Pakej ini dipilih oleh kru AkuIslam bersama MK Haramain, rakan agensi kami. Setiap pakej disusun untuk jemaah yang mahu beribadah dan menjejaki tapak sirah dengan lebih tenang.
Sumber Rujukan
- Al-Quran, Surah al-Baqarah ayat 158Safa dan Marwah sebagai syiar Allah
- Al-Quran, Surah al-Syu‘ara’ ayat 214Perintah memberi amaran kepada kaum kerabat
- Sahih al-Bukhari, no. 3364Kisah Siti Hajar berlari di antara Safa dan Marwah
- Sahih al-Bukhari, no. 4770Dakwah terbuka Rasulullah SAW di Bukit Safa
- Sahih al-Bukhari, no. 1643Penjelasan Aisyah RA tentang ayat saie
- Sahih Muslim, no. 1218Cara Rasulullah SAW bersaie dan zikirnya di Safa
- SaudipediaKemudahan dan perluasan Mas‘a
Bacaan Lanjut Di AkuIslam
- Maqam Ibrahim MekahSolat sunat tawaf sebelum saie
- Lembah MinaSejarah Nabi Ibrahim AS dan manasik haji
